Πρωτομαγιά. Γεια σας. Όλοι πάμε στη μάχη
Κώστας Τσίρκας
Στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944, γράφτηκε μια από τις πιο λαμπρές και ηρωικές σελίδες στην ιστορία του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Διακόσιοι κομμουνιστές αγωνιστές, μέλη και στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Για 2 ώρες τα πολυβόλα των κατακτητών χτυπούσαν ασταμάτητα. Δεν ήταν ένα τυχαίο δείγμα κρατουμένων. Ήταν η πρωτοπορία. Άνθρωποι δοκιμασμένοι σε φυλακές, εξορίες, βασανιστήρια. Άνθρωποι που είχαν ήδη αφιερώσει τη ζωή τους στην οργάνωση της εργατικής τάξης. Ήταν κομμουνιστές που έδωσαν τη ζωή τους για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης και του λαού.
Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτές
Νίκος Μαριακάκης
Αυτή η φράση γράφτηκε λίγο πριν το εκτελεστικό απόσπασμα. Δεν εκφράζει απλά προσωπικό θάρρος. Εκφράζει τη συνείδηση κομμουνιστή επαναστάτη. Οι 200 γνώριζαν ότι η εκτέλεσή τους δεν ήταν μια πράξη “τυφλής βίας”. Ήταν πολιτική επιλογή. Χτυπήθηκε η πιο οργανωμένη, η πιο αφοσιωμένη δύναμη της εργατικής τάξης. Άλλωστε η πλάστιγγα του πολέμου ήδη έγερνε οριστικά εις βάρος των δυνάμεων του φασιστικού Άξονα. Η λήξη του πολέμου πλησίαζε με την ολοκληρωτική ήττα των ναζί. Η αστική τάξη όμως κοίταζε πιο μακριά, γι’ αυτό και χτυπούσε αλύπητα την πρωτοπορία της εργατικής τάξης. Πριν φτάσουν οι 200 στην Καισαριανή, είχαν προηγηθεί η Ακροναυπλία, η Ανάφη, οι φυλακές της δικτατορίας του Μεταξά. Το αστικό κράτος τούς είχε φυλακίσει. Ανάμεσά τους υπήρχαν απεργοί του Μάη του ’36, πολεμιστές του αλβανικού μετώπου, ανάπηροι πολέμου, εργατόπαιδα, νέοι επιστήμονες που αρνήθηκαν να αποκηρύξουν τα ιδανικά τους με αντάλλαγμα μια ήσυχη καριέρα.
Η εκτέλεση των 200 αποκαλύπτει μια αλήθεια που συχνά επιχειρείται να σκεπαστεί: Στην Κατοχή δεν ήταν «όλοι οι Έλληνες ενωμένοι». Η πλειοψηφία του λαού βγήκε στο προσκήνιο της ιστορίας με μπροστάρη και αιμοδότη το ΚΚΕ για να σηκώσει τη βαριά ευθύνη της Αντίστασης. Χιλιάδες πάλεψαν, οργανώθηκαν, έδωσαν τα καλύτερά τους χρόνια στις φυλακές, μέχρι και την ίδια τους τη ζωή. Τι έγινε όμως με την αστική τάξη; Μετά την επιβολή της τριπλής φασιστικής κατοχής (Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία), η κυρίαρχη μερίδα της αστικής τάξης και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι, εγκατέλειψαν τη χώρα. Ένα μέρος των αστικών πολιτικών δυνάμεων παρέμεινε και συνεργάστηκε ανοιχτά με τις δυνάμεις Κατοχής. Ενώ ένα άλλο μέρος –μικρότερο από τα προηγούμενα– περίμενε το πού θα γείρει η πλάστιγγα του πολέμου ή, σε μια πορεία χρόνου και κάτω από την πίεση της ολοένα και αναπτυσσόμενης ΕΑΜικής Αντίστασης, συγκρότησε ολιγομελείς αντιστασιακές ομάδες. Πάντα βέβαια τα μάτια όλων τους ήταν στραμμένα στην "επόμενη μέρα" του πολέμου και στην προάσπιση της καπιταλιστικής εξουσίας, γι’ αυτό στο στόχαστρο ήταν το ΚΚΕ.
Το ποτάμι αίματος που έτρεχε στους δρόμους της Καισαριανής καθώς τους μετέφεραν στο νεκροταφείο, δείχνει ότι υπάρχει μια κόκκινη γραμμή. Μια γραμμή που χωρίζει τα συμφέροντα των δυο αντιμαχόμενων τάξεων. Από τη μια, ο κόσμος των εκμεταλλευτών, που όταν απειλείται η κυριαρχία του δε διστάζει να καταφύγει στη βία. Από την άλλη, ο κόσμος της εργασίας, που μέσα από την οργάνωση και τον συλλογικό αγώνα γεννά ανθρώπους ικανούς να σταθούν όρθιοι μπροστά στον θάνατο.
Μάνα, μη λυπάσαι
Δημήτρης Σόφης
Για τη νέα γενιά, η μνήμη των 200 κομμουνιστών αγωνιστών δεν είναι μια τυπική επέτειος ή μια στιγμιαία συγκίνηση. Είναι ένα ζωντανό ερώτημα, είναι ευθύνη απέναντι στην Ιστορία και στο Μέλλον. Πώς άνθρωποι νέοι, πολλοί στην ηλικία των σημερινών φοιτητών και εργαζομένων, έφτασαν να στέκονται όρθιοι απέναντι στον θάνατο; Πώς μετατρέπεται ο φόβος σε δύναμη; Πώς η ατομική ζωή συνδέεται με ένα συλλογικό όραμα;
Η απάντηση βρίσκεται στην οργάνωση, στη συμμετοχή, στη βαθιά πίστη ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει. Κανείς δεν γεννιέται ήρωας. Οι 200 διαπαιδαγωγήθηκαν μέσα σε δύσκολες συνθήκες, μέσα στη συλλογική δράση, μέσα στη στράτευση σε έναν σκοπό μεγαλύτερο από τον εαυτό τους. Μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ πάλεψαν για να μην υπάρχει εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Σήμερα, σε έναν κόσμο που φλέγεται από πολέμους, η κόκκινη γραμμή της Καισαριανής συμβολίζει την κατεύθυνση του αγώνα μας, την αταλάντευτη προσήλωση στον σκοπό. Υπενθυμίζει ότι οι εκμεταλλευτές και οι εκμεταλλευόμενοι δεν έχουν ποτέ κοινά συμφέροντα. Ότι η πραγματική ενότητα χτίζεται πάνω στην κοινή ταξική θέση μέσα στην κοινωνία. Μας ενώνει η τάξη μας. Μας ενώνει η ανάγκη για δουλειά με δικαιώματα, για ζωή με αξιοπρέπεια, για έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτή ήταν η ελπίδα που κράτησαν οι 200 μέχρι την τελευταία στιγμή. Κι αυτή η ελπίδα παραμένει ζωντανή όσο υπάρχουν νέοι άνθρωποι που αρνούνται να συμβιβαστούν με την αδικία, που αναζητούν τη γνώση, την οργάνωση και τον συλλογικό αγώνα για την ανατροπή του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος.
