Η Πρώτη του Μάη, η Κόκκινη Πρωτομαγιά είναι η παγκόσμια μέρα της εργατικής τάξης. Σε πείσμα των κεφαλαιοκρατών και του αστικού κράτους, που διαχρονικά προσπαθούν είτε να την καταστείλουν με τους μηχανισμούς τους είτε να αλλοιώσουν το περιεχόμενό τη (πχ γιορτή των λουλουδιών), οι εργάτες όλου του κόσμου κάθε 1^η του Μάη απεργούν, τιμούν τους αγώνες της τάξης τους.

Στις σελίδες που ακολουθούν, παρουσιάζουμε ορισμένες από τις “Πρωτομαγιές” που σημάδεψαν την ιστορία του ταξικού εργατικού κινήματος.

Το 1884, η νεοσύστατη Αμερικάνικη Ομοσπονδία Εργασίας, αποφάσισε πως η 1^η Μάη του 1886 θα είναι μέρα εκτεταμένου αγώνα για την καθιέρωση του 8ωρου. «8 ώρες δουλιά, 8 ώρες ανάπαυση, 8 ώρες ύπνο» ήταν το κεντρικό σύνθημα του αγώνα. Η εργατική τάξη των ΗΠΑ, κάνοντας πράξη την απόφαση αυτή, πλημμύρισε τους δρόμους με τις συγκεντρώσεις της: περίπου 340.000 εργάτες κατέβηκαν στους δρόμους, ενώ 190.000 απεργούσαν. Ξεχωριστή ήταν η κινητοποίηση των εργατών του Σικάγο, με 90.000 εργάτες να απεργούν: «Η 1^η του Μάη ήταν μια θαυμάσια ημέρα. Όλα ήταν ήσυχα: Tα εργοστάσια άδεια, οι αποθήκες κλειστές, τα φορτηγά βαγόνια αχρησιμοποίητα, οι δρόμοι έρημοι, οι οικοδομές παρατημένες δεν έβγαινε καπνός από τα φουγάρα των εργοστασίων και οι μάντρες των ζώων σιωπηλές. Ήταν Σάββατο, εργάσιμη μέρα. Όμως οι εργάτες γελώντας, κουβεντιάζοντας και ντυμένοι με τα καλά τους, κατευθύνονταν, μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, στη λεωφόρο Μίτσιγκαν.»¹

Η αστική τάξη αντιδρά λυσσασμένα, στην κινητοποίηση των εργατών. Στις 3 Μάη, η αστυνομία πυροβολεί εν ψυχρώ εναντίον εργατών που διαδήλωναν -κατά των απεργοσπαστών- έξω από το εργοστάσιο θεριστικών μηχανών «Μακ Κόρμικ». Δολοφονούνται 4 διαδηλωτές και τραυματίζονται πολλοί. Την επόμενη μέρα, οι εργάτες απαντούν με διαδήλωση διαμαρτυρίας στο Χέιμαρκετ. Λίγο πριν τελειώσει η διαδήλωση, σημειώνεται έκρηξη βόμβας, έργο προβοκατόρων. Αυτή ήταν η αφορμή ώστε η αστυνομία να εξαπολύσει τυφλή επίθεση πυροβολώντας αδιάκριτα στο συγκεντρωμένο πλήθος. Πολλοί εργάτες σκοτώνονται ή τραυματίζονται. Το έγκλημα ολοκληρώνεται με την εκτέλεση των Πάρσονς, Ενγκελ, Σπάις και Φίσερ, μετά από στημένη δίκη.

Οι θυσίες όμως δεν πήγαν χαμένες: 185.000 από τους απεργούς της Πρωτομαγιάς του 1886 κατακτούν το οκτάωρο. Για άλλους 200.000 εργάτες το ωράριο μειώνεται από 12 σε 10 και 9 ώρες την ημέρα. Ο μέσος όρος των αποδοχών των εργαζομένων αυξάνεται ενώ μειώνεται αντίστοιχα η διάρκεια της εργάσιμης ημέρας.

Ο αγώνας της αμερικάνικης εργατικής τάξης δεν ξεχάστηκε και έτσι, στις 20 Ιουλίου 1889, το ιδρυτικό συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς όρισε την 1^η Μάη ως τη διεθνή μέρα αγώνα των εργατών.

Οι πρώτοι εορτασμοί στην Ελλάδα

Το τελευταίο τέταρτο του 19^ου αιώνα, αρχίζει να συγκροτείται το προλεταριάτο ως τάξη στην Ελλάδα ενώ στην Ευρώπη το 1864, ιδρύεται η Διεθνής Οργάνωση των Εργατών (Πρώτη Διεθνής) και το 1871 η εργατική τάξη επιχειρεί για πρώτη φορά την κατάληψη της εξουσίας (Παρισινή Κομμούνα). Τα γεγονότα αυτά δεν μπορούσαν να μην έχουν αντίκτυπο στην Ελλάδα. Ετσι, από το 1870 ως το 1885 ιδρύονται οι πρώτοι σοσιαλιστικοί όμιλοι, πραγματοποιούνται απεργίες, κυκλοφορούν αρκετά εργατικά έντυπα και ιδρύονται δημοκρατικοί σύλλογοι και τα πρώτα εργατικά σωματεία. Σ’ αυτό το διάστημα, γιορτάζεται για πρώτη φορά, το 1893, η Πρωτομαγιά στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου του Σταύρου Καλλέργη, στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Η συγκέντρωση, έγινε στις 2 του Μάη, μέρα Κυριακή ώστε να μπορούν να παραβρεθούν οι εργάτες. Ο αριθμός των εργατών που συγκεντρώθηκε σ’ αυτό τον πρώτο εορτασμό, δεν μπορεί να καθοριστεί με ακρίβεια καθώς οι αναφορές στο τύπο της εποχής έχουν μεγάλες αποκλίσεις (200 ως 2000 άτομα). Στο ψήφισμα της πρώτης πρωτομαγιάτικης συγκέντρωσης ξεχώριζαν τα αιτήματα: «α) Την Κυριακήν να κλείωσι τα καταστήματα, καθ’ όλην την ημέραν, και οι πολίται ν’ αναπαύωνται. β) Οι εργάται να εργάζωνται 8 ώρας την ημέραν.»

Την επόμενη χρονιά, η Πρωτομαγιά γιορτάζεται από όλους τους σοσιαλιστικούς ομίλους, πάλι στο Στάδιο. Στο ψήφισμα της συγκέντρωσης, κεντρικά παραμένουν τα αιτήματα για 8ωρη εργασία και Κυριακή-αργία.

Η πρώτη “ματωμένη” Πρωτομαγιά (1924)

Η εργατική τάξη της χώρας μας έχει ήδη διανύσει σημαντικά βήματα από το νηπιακό στάδιο οργάνωσής της. Έχει ιδρυθεί η ΓΣΕΕ (1917) και το ΚΚΕ (1918, ως Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος), το κόμμα της εργατικής τάξης, που αναγράφει στη σημαία του την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Το 1924, ανακηρύσσεται η αβασίλευτη δημοκρατία. Η μορφή, βέβαια, του πολιτεύματος δεν αλλάζει την εκμεταλλευτική φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Το αστικό κράτος αρχικά, προσπάθησε να αλλοιώσει το περιεχόμενο της μέρας, “βαφτίζοντας” τη ως “μέρα της Δημοκρατίας”. Η εργατική τάξη όμως ήθελε να γιορτάσει την Πρωτομαγιά όπως της άξιζε και όχι με γιορτές και παράτες: «Μα οι εργάτες Αθηνών – Πειραιώς είχανε αντίθετη γνώμη. Δεν παραδεχότανε, με κανένα τρόπο να δώσουνε τέτοια μορφή στην Κόκκινη Πρωτομαγιά. Την ήθελαν δική τους και πολύ σωστά. Τι σχέση είχανε με τις τελετές και τις ορκωμοσίες τους. Μήπως με την αλλαγή του πολιτεύματος άλλαξε και η κοινωνία; Μήπως έλλειψαν οι εκμεταλλευτές και οι τυράννοι; Κάθε άλλο. Η περυσινή πρωτομαγιά απέδειξε πως και οι Δημοκράτες τουφεκάνε τους εργάτες, πως και κάτω από την αστική Δημοκρατία οι αντλίες ρίχνουνε νερό επάνω τους και τα πολυβόλα σκορπάνε το θάνατο στους κολασμένους της γης…»² έγραφε ο “Ριζοσπάστης” το 1925.

Το μόνο όπλο που έμενε στα χέρια της αστικής τάξης ήταν η καταστολή. Οι εργάτες, αψηφώντας, τις απαγορεύσεις της κυβέρνησης του “σοσιαλιστή” Αλ. Παπαναστασίου, συγκεντρώνονται μπροστά στο Εργατικό Κέντρο Αθήνας και η αστυνομία διαλύει βίαια τη συγκέντρωση, δολοφονώντας τον 24χρονο εργάτη Σωτήρη Παρασκευαΐδη, μέλος της ΟΚΝΕ.

Μήνας ορόσημο στη πάλη της εργατικής τάξης της Ελλάδας. Στις 29 Απρίλη, 40.000 καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης, του Βόλου, της Ξάνθης, της Δράμας και της Καβάλας κατέβηκαν σε απεργία, διεκδικώντας την εφαρμογή της συλλογικής σύμβασης εργασίας. Τους απεργούς στηρίζει η Ενωτική ΓΣΕΕ, που είχε δημιουργηθεί στο μεταξύ μετά το 4^ο Συνέδριο-παρωδία της ΓΣΕΕ, όπου αποκλείστηκαν τα ταξικά συνδικάτα. Η απεργία απλώνεται και μέσα σε λίγες μέρες παίρνει χαρακτηριστικά γενικού ξεσηκωμού αφού στο πλευρό των εργατών σπεύδουν τα άλλα φτωχά λαϊκά στρώματα. Η καταστολή από την κυβέρνηση του Μεταξά που οδηγούσε τη χώρα στο φασισμό είναι βίαιη, με αποτέλεσμα τη σφαγή της 9^ης Μάη όπου πέφτουν οι πρώτοι νεκροί. Απ’ τη φωτογραφία της μάνας πάνω από το δολοφονημένο εργάτη Τάσο Τούση εμπνεύστηκε ο Γιάννης Ρίτσος το συγκλονιστικό “Επιτάφιο” που δημοσιεύτηκε στις 12 Μάη 1936 στο “Ριζοσπάστη”. Σε πολλές περιπτώσεις ο στρατός αδελφώνεται με τους εργάτες. Τελικά οι καπνέμποροι υποχωρούν και δέχονται τις περισσότερες οικονομικές διεκδικήσεις των απεργών.

Και η Πρωτομαγιά, ως μέρα, σημαδεύτηκε από μεγάλες σε όγκο απεργιακές συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα. «Δεκάδες χιλιάδες είναι εκείνοι που παράτησαν τις δουλειές τους συμμετέχοντας στην 24ωρη πρωτομαγιάτικη απεργία»³.

Οι συγκεντρώσεις των ταξικών δυνάμεων είναι ασύγκριτες με αυτές των ρεφορμιστών–κυβερνητικών συνδικαλιστών: «ενώ στις συγκεντρώσεις που κάλεσαν τα ενωτικά και ανεξάρτητα συνδικάτα στην Αθήνα και Πειραιά, πήρανε μέρος πάνω από 10.000, στη Θεσσαλονίκη περί τις 12.000, η Γενική και Πανελλαδική Συνομοσπονδίες, μόλις μπόρεσαν να κάνουν μικρές συγκεντρωσούλες από 300 περίπου, στη Θεσσαλονίκη δε το Εργατικό Κέντρο της Γενικής δεν τόλμησε καν να καλέσει συγκέντρωση.»⁴

Οι 200 της Καισαριανής (1944)

Μια ακόμα χρυσή σελίδα της ιστορίας του κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος γράφτηκε 1^η του Μάη. Το 1944 το ναζιστικό κτήνος βάφει την εργατική Πρωτομαγιά στο αίμα των κομμουνιστών. Σε αντίποινα της εκτέλεσης ενός στρατηγού των κατακτητών διατάχθηκε η εκτέλεση 200 κομμουνιστών που κρατούνταν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Όλοι τους Ακροναυπλιώτες, ο ανθός του ΚΚΕ και του λαϊκού κινήματος που φυλακίστηκαν επί Μεταξά και παραδόθηκαν από το αστικό κράτος στα χέρια των ναζί. H απόφαση φανέρωνε τον τρόμο τους μπροστά στο γιγάντιο ΕΑΜικο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα και την πρωτοπορία του, το ΚΚΕ. Οι Γερμανοί όμως δεν τα λογάριασαν καλά. Με την παλικαριά τους οι 200 ήρωες πέτυχαν μια συντριπτική ηθική νίκη που εμπνέει όλο τον αγωνιζόμενο ελληνικό λαό. Την προηγούμενη μέρα οι μελλοθάνατοι χορεύουν και τραγουδούν στα κελιά τους για τη λευτεριά. Τα σημειώματα που πετούν από τα καμιόνια που τους μεταφέρουν στον τόπο της θυσίας, δείχνουν το μεγαλείο που μπορεί να φτάσει ο λαϊκός ηρωισμός:

 «Αγαπημένοι μου. Ο θάνατος δε θα πρέπει να σας λυπήσει, αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ για πάλη που διεξάγετε. Σφίξετε τις καρδιές σας και βγείτε παλικάρια από τη νέα αυτή δοκιμασία. Έτσι θα μας τιμήσετε καλύτερα. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτέ. Με πολλή αγάπη. Σας φιλώ. Μήτσος Ρεμπούτσικας».

Άσβεστο θα μείνει για πάντα το παράδειγμα του λογιστή Ναπολέοντα Σουκατζίδη, που αρνήθηκε να αντικατασταθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα από άλλο σύντροφό του προτιμώντας έναν τίμιο θάνατο από μια ξετσίπωτη συναλλαγή με τον εχθρό.

Στα “πέτρινα” χρόνια (1946–1974)

Απ’ το Δεκέμβρη του ’44, η αστική τάξη με τη συνδρομή των ξένων ιμπεριαλιστών, δολοφονεί, εκτελεί, εξορίζει. Η πολιτική αυτή, οδηγεί το λαό στην απόφαση να πάρει για δεύτερη φορά τα όπλα. Μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, όλες οι κυβερνήσεις είτε κεντρώες είτε δεξιές συνεχίζουν να καταστέλλουν και να κυνηγούν το ταξικό εργατικό κίνημα.

Το 1946, γιορτάζεται για τελευταία φορά η Πρωτομαγιά “ελεύθερα” στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Την ίδια χρονιά, το αστικό κράτος διορίζει διοίκηση στη ΓΣΕΕ, τους εργατοκάπηλους του Μακρή. Μέχρι και μετά τη μεταπολίτευση, η ΓΣΕΕ είναι και επίσημα κυβερνητικό όργανό.

Ακόμα και σε αυτά τα “μαύρα” χρόνια, οι ταξικές δυνάμεις έβρισκαν τον τρόπο να εκφραστούν, να οργανώσουν τους αγώνες της εργατικής τάξης και να γιορτάζουν την Πρωτομαγιά.

Το 1952, οι εργάτες κατεβαίνουν σε 24ωρη απεργία. Εργαζόμενοι από το Περιστέρι και άλλες συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά κατευθύνονται στο Γ΄ νεκροταφείο για να καταθέσουν στεφάνια και λουλούδια στο τάφο του Νίκου Μπελογιάννη. Η αστυνομία κυνηγά και καταστέλλει τους εργάτες ακόμα και μέσα στο νεκροταφείο. Λαϊκή συγκέντρωση έγινε και στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, στη μνήμη των “200”.

Το 1962, την απεργία κήρυξαν 82 σωματεία, με τη ΓΣΕΕ και το ΕΚΑ να κάνουν ό,τι μπορούν για να μη γίνει η απεργία καθώς η κυβέρνηση θεωρούσε τη μέρα εργάσιμη.

Στα χρόνια της Χούντας, γίνονται εορτασμοί μέσα στις φυλακές και τις εξορίες. Στα 1972, η ΚΝΕ, αναρτεί πανό, κυκλοφορεί τρικ και προκηρύξεις για τη Κόκκινη Πρωτομαγιά.

Διαχρονικά διδάγματα

Η ιστορία της Πρωτομαγιάς είναι ιδιαίτερα διδακτική για την εργατική τάξη. Η πολύχρονη ιστορία της μέρας αυτής και των ταξικών αγώνων που κουβαλά, στο βαθμό που γίνεται κτήμα της εργατικής τάξης μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εφόδιο και όπλο στα χέρια της, ενάντια στο κεφάλαιο και τους μηχανισμούς του, ενάντια στις εργοδοτικές–κυβερνητικές συνδικαλιστικές ηγεσίες.

Η πρώτη “απάντηση” που δίνει η Πρωτομαγιά είναι ότι η ιστορία της, όπως και συνολικά του παγκόσμιου εργατικού κινήματος, σημαδεύεται από την ανειρήνευτη και συνεχή σύγκρουση δυο γραμμών μέσα στο συνδικαλιστικό κίνημα. Η μια γραμμή είναι της ταξικής πάλης και της σύγκρουσης με το κεφάλαιο και τα μονοπώλια και η άλλη της υποταγής και της ενσωμάτωσης. Από το 1919, ακόμα, 6 μέλη της Διοίκησης της νεοσύστατης ΓΣΕΕ διέγραψαν τα άλλα 5 που ήταν συνδεμένα με το ΣΕΚΕ (μετέπειτα ΚΚΕ), επειδή οργάνωσαν σύσκεψη όπου πρότειναν συνθήματα για την Πρωτομαγιά ενάντια στην κυβερνητική πολιτική! Το 1928 αποκλείστηκαν οι συνεπείς και κομμουνιστές συνδικαλιστές από το Συνέδριο της ΓΣΕΕ και έτσι ιδρύθηκε και δεύτερη εργατική συνομοσπονδία σε ταξική κατεύθυνση, η Ενωτική ΓΣΕΕ. Το 1956, με τη ΓΣΕΕ να έχει διορισμένη διοίκηση, οι εργάτες γιορτάζουν την Πρωτομαγιά στο θέατρο “Κεντρικόν” ενώ στον “επίσημο” εοορτασμό στο ΕΚΑ βρίσκονταν …τα λάβαρα των σωματείων και λιγοστοί εργατοπατέρες.

Η πάλη των δυο γραμμών συνεχίζεται ασίγαστα ως τις μέρες μας. Από τη μία βρίσκονται οι υποταγμένες δυνάμεις, που “κλαψουρίζουν” για “διάσπαση” του εργατικού κινήματος και θέλουν να δώσουν στην Πρωτομαγιά περιεχόμενο “εθίμου”, να υποτάξουν το εργατικό κίνημα στις απαιτήσεις του κεφαλαίου και από την άλλη βρίσκονται οι ταξικές δυνάμεις που γιορτάζουν τη μέρα της εργατιάς με το μόνο τρόπο που της αξίζει: με νέους αγώνες για την ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών της εργατικής τάξης.

Η Πρωτομαγιά, διδάσκει ακόμα, πως κάθε κατάκτηση της εργατικής τάξης, κάθε δικαίωμα δεν της χαρίστηκε από κανέναν. Από το 8ωρο του ματωμένου Σικάγο ως την υπογραφή ικανοποιητικής σύμβασης στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη, η εργατική τάξη κατακτά τα δικαιώματά της, συσπειρωμένη στα ταξικά της σωματεία, με σκληρό αγώνα, με αναμέτρηση με την εργοδοσία. Όχι με το κεφάλι κάτω, με “το διάλογο” και “ρεαλιστικά” αιτήματα.

Ταυτόχρονα, όμως, πολύτιμο δίδαγμα από την ιστορία της Πρωτομαγιάς και των αγώνων της εργατικής τάξης είναι ότι οι όποιες κατακτήσεις της μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού είναι προσωρινές. «Όσες κατακτήσεις όμως κι αν αποσπάσει η εργατική τάξη με τον αγώνα της δεν αλλάζουν τη θέση της. Μπορεί να βελτιώνουν κάπως τις συνθήκες ζωής της προσωρινά, αλλά δε μετακινούν στο ελάχιστο τη θέση της στις σχέσεις παραγωγής που είναι σχέσεις εκμετάλλευσης, εξάρτησης από το κεφάλαιο, σχέση μισθωτού σκλάβου.»⁵

Επομένως, ο αγώνας της εργατικής τάξης δεν φτάνει να στοχεύει στην καλυτέρευση των όρων ζωής της. Η εργατική τάξη, με πρωτοπορία το κόμμα της, το Κομμουνιστικό Κόμμα, πρέπει να στοχεύει στη συγκέντρωση δυνάμεων, στην προετοιμασία της εργατικής τάξης για τη νίκη σε επίπεδο εξουσίας, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης και την οικοδόμηση της δικής της εξουσίας: του Σοσιαλισμού– Κομμουνισμού.

1. Ρ. Ο. Μπόγερ - Χ. Μ. Μορέ, Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, Σύγχρονη Εποχή

5. Απόφαση της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ, Η δουλειά του ΚΚΕ στην Εργατική Τάξη και στο Συνδικαλιστικό Κίνημα

Στο βιβλίο αυτό, ο Αμερικανός ιστορικός Φίλιπ Φόνερ, ξεκινώντας απ’ τους αγώνες της εργατικής τάξης στην Αμερική αλλά και σε άλλες χώρες, ήδη από τα τέλη του 18^ου αιώνα, στέκεται ιδιαίτερα στα γεγονότα του Σικάγο το 1886, που συνδέονται με την καθιέρωση της Πρωτομαγιάς ως μέρας πάλης και διεθνούς αλληλεγγύης των εργατών όλου του κόσμου στους κοινωνικούς, πολιτικούς και εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες τους.

“Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ”,

Το βιβλίο αυτό προσφέρει πολλά σημαντικά και “άγνωστα” στοιχεία για τη διαμόρφωση και τη δράση του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος των ΗΠΑ, από τα μέσα του 19^ου αιώνα και την περίοδο του εμφύλιου πολέμου μέχρι την εποχή των αντικομμουνιστικών διώξεων και του μακαρθισμού τη δεκαετία του 1950.

Τραγούδια για την Πρωτομαγιά

Eίναι αυτονόητο το ότι η Εργατική Πρωτομαγιά δεν θα μπορούσε ν’ αφήσει ανεπηρέαστο κανένα προοδευτικό δημιουργό. Εκατοντάδες καλλιτέχνες εμπνεόμενοι από τους αγώνες της εργατικής τάξης, τα βάσανα και τους πόθους της, έχουν δημιουργήσει σπουδαία και αξεπέραστα έργα μερικά από τα οποία θα παρουσιάσουμε εδώ.

«Μέρα Μαγιού μου μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω / Άνοιξη γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες επάνω / Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις / Άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης…»

Ο “Επιτάφιος” αναφέρεται στη δολοφονία του εργάτη Τάσου Τούση κατά τη διάρκεια των γεγονότων του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, στο θρήνο της μάνας προς τον αδικοχαμένο γιο της και στην υπόσχεση που δίνει για τη συνέχεια του αγώνα.

Το έργο (ποίηση Γιάννη Ρίτσου, μουσική Μίκη Θεοδωράκη) αποτελεί αναμφίβολα μία από τις μεγαλύτερες στιγμές σύνδεσης της δημιουργικής έμπνευσης με τους κοινωνικούς αγώνες. Για πρώτη φορά ένα ποιητικό έργο με θεματολογία από τους εργατικούς αγώνες, με λαϊκό μουσικό ύφος και υψηλή ποιότητα, γνωρίζει τεράστια απήχηση, αγκαλιάζει το λαό, τον συνοδεύει στους αγώνες του. Γι’ αυτό και μέχρι σήμερα τραγουδιέται από χιλιάδες ανθρώπους του μεροκάματου.

ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Ο “Εργάτης” του Παναγιώτη Τούντα (1932). Ίσως το πρώτο χρονικά τραγούδι που εμφανίζεται στη δισκογραφία, με θέμα του την εργατική τάξη. Ακολουθεί ο Γιώργος Μπάτης με το “Θερμαστή” το 1934.

«Καλώς τονε το Μάη και την Πρωτομαγιά / Της εργατιάς τη μεγάλη γιορτή. / Σύντροφοι εμπρός αφήστε τη δουλιά / Δική μας είναι η μέρα αυτή…».

Ρεμπέτικο της κατοχής με τίτλο “Ζήτω η κόκκινη Πρωτομαγιά” (1942-1943), που πρωτοτραγουδήθηκε στο σανατόριο Ασβεστοχωρίου για ν’ απλωθεί στη συνέχεια σε ολόκληρη τη Μακεδονία.

ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ 1950

Το 1948 κυκλοφόρει ο “Εργάτης” του Απόστολου Καλδάρα ενώ «Γεια σου περήφανη κι αθάνατη εργατιά», τραγουδά ο Βασίλης Τσιτσάνης, στις “Φάμπρικες” (1950), ένα από τα πιο γνωστά του τραγούδια, την “Εργατιά” (1964) θα υμνήσει και ο Χρήστος Κολοκοτρώνης.

Στο δίσκο του Μάνου Λοϊζου “Τραγούδια του δρόμου” (1974), στίχοι Γ. Νεγρεπόντη, βρίσκεται το τραγούδι “Γ’ Παγκόσμιος”, που έγινε ύμνος στα χείλη των νέων τη δεκαετία του 1970 και του 1980.

Την ίδια χρονιά, ο Λουκιανός Κηλαηδόνης κυκλοφορεί το δίσκο “Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας”, στον οποίο με εξαιρετικά έξυπνο και δηκτικό τρόπο σατιρίζει τη γενική λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος. Τους στίχους έγραψε ο Γ. Νεγρεπόντης.

Στους δίσκους “Εργατική συμφωνία” των Γιώργου Σκούρτη και Δήμου Μούτση (μουσική της θεατρικής παράστασης “Απεργία”) και στον κύκλο τραγουδιών “Εργάτες” του Γιάννη Μαρκόπουλου, καταγγέλλονται οι συνθήκες ζωής των εργαζομένων και ταυτόχρονα υμνείται ο συλλογικός, ταξικός αγώνας της εργατικής τάξης.

Στο δίσκο “Τα τραγούδια μας” (1976) του Μάνου Λοϊζου και Φώντα Λάδη περιέχονται μερικά από τα σημαντικότερα τραγούδια που υμνούν την εργατική τάξη (“Λιώνουν τα νιάτα μας”, “Το δέντρο”, “Στράτος”, “Στη δουλειά και στον αγώνα” κλπ.). Τέλος στο δίσκο “Προστάτες” του Θ. Μπακαλάκου (1980) περιλαμβάνεται το τραγούδι “Πρώτη του Μάη”, αφιερωμένο στην εργατική Πρωτομαγιά, που ερμηνεύει ο Β. Παπακωνσταντίνου.