H δυσκολία που υπάρχει στις νέες γυναίκες να αντιληφθούν το ζήτημα της ανισοτιμίας είναι πιο έντονη σ’ αυτές που σπουδάζουν σε Πανεπιστήμια και ΤΕΙ. Συχνά θεωρούν πως η ανισοτιμία έχει ξεπεραστεί επειδή υπάρχει σχετική βελτίωση στη θέση των γυναικών σε σχέση με παλιότερα, βελτίωση βέβαια που παραχώρησε ο καπιταλισμός για τις δικές του ανάγκες και μετά από πιέσεις του εργατικού κινήματος αλλά και των κατακτήσεων του σοσιαλισμού. Υπάρχει λανθασμένα ταύτιση θεσμικής και νομικής ισότητας με την κοινωνική ισότητα κι ισοτιμία. Όλα τα παραπάνω οφείλονται κυρίως στο ότι οι νέες κοπέλες δεν συνειδητοποιούν την ταξική τους θέση και βλέπουν ξεκομμένα τις φυλετικές διακρίσεις από αυτή. Οφείλονται όμως και στη χαμηλή κοινωνική πείρα και συμμετοχή στο εργατικό–λαϊκό κίνημα. Τέλος καθοριστικό ρόλο παίζει η μικρή επαφή με τον μαρξισμό–λενινισμό, η άγνοια για το γυναικείο ζήτημα και τις αιτίες του. Ταυτόχρονα προωθείται μια ψεύτικη “ισότητα” μεταξύ σπουδαστών και φοιτητών, στη βάση της κοινής σπουδαστικής – φοιτητικής τους ιδιότητας, ανεξάρτητα από την κοινωνικοταξική τους θέση και καλλιεργείται η επιθυμία να περάσουν κοινωνικά σε άλλη τάξη.

Όπως θα δούμε όμως και παρακάτω, η ανισοτιμία όχι μόνο υπάρχει στο χώρο των ΑΕΙ–ΤΕΙ αλλά και επηρεάζει τη ζωή των γυναικών που προέρχονται από την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα.  

Αυξημένα τα ποσοστά των

εργαζόμενων σπουδαστών–φοιτητών

Η επίθεση στα δικαιώματα συνολικά της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων είναι ολομέτωπη. Πλευρά της αποτελεί και η εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση της Παιδείας που οδηγεί ολοένα και περισσότερους σπουδαστές και φοιτητές να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους. Το κόστος των σπουδών, της σίτισης, της στέγασης, τα δίδακτρα των μεταπτυχιακών, αποτελούν μεγάλο βάρος τόσο για τους ίδιους όσο και για τις οικογένειές τους. Στα Πανεπιστήμια το 45% των φοιτητών εργάζονται. Ενώ σε χώρους όπως τα ΤΕΙ που η συντριπτική πλειοψηφία των σπουδαστών προέρχονται από φτωχές – λαϊκές οικογένειες και τα προβλήματα είναι πιο οξυμένα, το ποσοστό των σπουδαστών που εργάζεται φτάνει το 60%, ενώ ιδιαίτερα αυξημένα είναι τα ποσοστά στα πιο μικρά εξάμηνα σπουδών.

Στη μέγγενη των ελαστικών

κι ευέλικτων μορφών απασχόλησης

Καθεστώς για τις σπουδάστριες και φοιτήτριες αποτελούν οι ελαστικές και ευέλικτες σχέσεις εργασίας που πολλές φορές προβάλλονται και ως λύση για τον καλύτερο συνδυασμό δουλιάς και σπουδών. Βέβαια το γεγονός πως η πρώτη τους επαφή με την παραγωγή είναι αυτές οι σχέσεις εργασίας, δεν τις αφήνει διόλου ανεπηρέαστες. Συχνά θεωρούν πως η δουλιά αυτή είναι κάτι προσωρινό χωρίς να συνειδητοποιούν πως τέτοιου είδους εργασιακές σχέσεις τους επιφυλάσσει το σύστημα για το μέλλον.

Μεγάλο είναι το ποσοστό των σπουδαστριών και φοιτητριών που απασχολούνται στο εμπόριο, τον επισιτισμό, στον τομέα προώθησης προϊόντων. Πρόκειται για κλάδους χαμηλής ειδίκευσης, όπου κυριαρχούν οι ευέλικτες σχέσεις εργασίας και οι χαμηλές αμοιβές. Χαρακτηριστικό είναι πως πολλές εργαζόμενες απασχολούνται ακόμα και με συμβάσεις μιας μέρας. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα των σπουδαστριών των τμημάτων Προσχολικής Αγωγής των ΤΕΙ που απασχολούνται σε παιδότοπους ανασφάλιστες με 2 ευρώ την ώρα. Το σύστημα φροντίζει να “εκπαιδεύσει” τους νέους εργαζομένους να έχουν χαμηλές απαιτήσεις, να κάνουν από νωρίς υποχωρήσεις και να απέχουν από το συνδικαλισμό και την οργανωμένη πάλη.

Παράταση και εγκατάλειψη

των σπουδών 

Είναι γεγονός πως ένα μεγάλο κομμάτι των σπουδαστών και φοιτητών παρατείνει τις σπουδές του, κάτι που έχει να κάνει με το συνδυασμό εργασίας και σπουδών, με την παρακολούθηση μεταπτυχιακών, κλπ. Όταν οι νέες κοπέλες αποφασίσουν να κάνουν οικογένεια, οι δυσκολίες μεγαλώνουν και έχουν να κάνουν με την ανεργία που στις νέες κοπέλες ηλικίας 15-29 χρονών αγγίζει το 26,2%, την αποσύνδεση πτυχίου–επαγγέλματος, τις ελλιπείς κοινωνικές υποδομές και υπηρεσίες, κλπ. Συχνά σε σχολές που συγκεντρώνονται πολλές κοπέλες λ.χ. Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) υπάρχει το φαινόμενο να εγκαταλείπουν τη σχολή λόγω εγκυμοσύνης και πολύ περισσότερο όταν γεννηθεί το παιδί.       

Διαστρέβλωση του περιεχομένου της

απελευθέρωσης των γυναικών

Πριν από μερικούς μήνες στα φώτα της δημοσιότητας ήρθαν στοιχεία για κύκλωμα πορνείας που προωθούσε νεαρές φοιτήτριες στην Πάτρα. Σίγουρα δεν μπορεί να πει κανείς με ασφάλεια τις διαστάσεις που μπορεί να έχει πάρει αυτό το φαινόμενο στην Ελλάδα, όπως και να ‘χει όμως οι δυσκολίες, οι συνθήκες ζωής, η πτώση του βιοτικού επιπέδου της νεολαίας, σε συνδυασμό με την ιδεολογική και πολιτιστική επίθεση του κεφαλαίου και τη χαμηλή κοινωνική πείρα, παίζουν το ρόλο τους. Η διαστρέβλωση του περιεχομένου της απελευθέρωσης και χειραφέτησης των γυναικών μπορεί να οδηγήσει σε ανοιχτή ή συγκαλυμμένη πορνεία. Παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό αποτελούν και η νομιμοποίηση της πορνείας ως επάγγελμα, η ναρκωκουλτούρα, ο ρόλος των αστικών ΜΜΕ και η προώθηση μέσω αυτών στρεβλών προτύπων και της εκπόρνευσης των γυναικών.      

Συγγράμματα με στόχο τον αποπροσανατολισμό και τη διαστρέβλωση

Στη λογική του αποπροσανατολισμού και της διαστρέβλωσης, όσον αφορά και το γυναικείο ζήτημα, κινούνται μια σειρά από συγγράμματα που διδάσκονται στις σχολές, μιας και ο χώρος των ΑΕΙ–ΤΕΙ είναι ο χώρος που παράγεται και αναπαράγεται η αστική ιδεολογία. Οι αστικές θεωρίες για το φύλο που αναπτύσσονται στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δυσκολεύουν την κατανόηση του γυναικείου ζητήματος και δημιουργούν συγχύσεις. Όλες οι αστικές θεωρίες βασίζονται στην άρνηση της ταξικότητας του γυναικείου ζητήματος, στην αποσύνδεσή του από τη ρίζα του, που δεν είναι άλλη από τις εκμεταλλευτικές σχέσεις παραγωγής και στην προβολή του σαν έναν πόλεμο μεταξύ αντρών και γυναικών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διατμηματικό πρόγραμμα “Το φύλο στις Κοινωνικές Επιστήμες” του Πανεπιστημίου Κρήτης που περιλαμβάνει μάθημα με τον τίτλο “Το φύλο σαν κοινωνική τάξη”! Από τον τίτλο και μόνο καταλαβαίνει κανείς τον αντιεπιστημονικό οχετό που μπορεί να διαβάσει κανείς, σε μια προσπάθεια να μας πείσουν πως η νέα εργαζόμενη που εργάζεται σε θέση μερικής απασχόλησης έχει κοινά προβλήματα με την κόρη του βιομηχάνου… Άλλα χαρακτηριστικά προγράμματα είναι το “ΘΕΦΥΛΙΣ” που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών σε θέματα φύλου και ισότητας του ΤΕΙ Αθήνας και το “Εργαστήριο Σπουδών Φύλου και Ισότητας” που λειτουργεί στο Πάντειο.    

Ιδιαίτερα διαδεδομένη μέσα από τα συγγράμματα είναι η διάκριση του φύλου σε “βιολογικό” και “κοινωνικό”. Σύμφωνα με αυτή το “βιολογικό φύλο” παραπέμπει στη φύση, στις βιολογικές διαφορές ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες, ενώ το “κοινωνικό φύλο” είναι αυτό που προσδιορίζεται κοινωνικά, πολιτισμικά, είναι επίκτητο και όχι έμφυτο και διαφοροποιείται ανάλογα με τις κοινωνικές επιταγές. Αντιμετωπίζουν δηλαδή το φύλο ως μια κοινωνική κατασκευή ανεξάρτητα από τη βιολογική, ως ένα ρόλο που αποδίδει η κοινωνία στα μέλη της. Δηλαδή ως μια διαμορφωμένη κοινωνική συνείδηση και όχι κάτι που υπάρχει ως αντικειμενική πραγματικότητα που αντανακλάται στη συνείδηση της ανθρωπότητας και έχει επαληθευτεί μέσα από εκατομμύρια χρόνια ανθρώπινης ύπαρξης και πρακτικής.

Δεν είναι όμως μόνο οι αστικές θεωρίες φύλου που μονοπωλούν τα συγγράμματα των ΑΕΙ – ΤΕΙ. Μέσα απ’ αυτά προβάλλεται η πολιτική της ΕΕ, νομιμοποιούνται στη συνείδηση των νέων ρυθμίσεις που ευνοούν την “ανταγωνιστικότητα”, την “επιχειρηματικότητα”, μέτρα που έχουν να κάνουν με την “ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης και της επιχειρηματικότητας”, τις “ίσες ευκαιρίες” και πάει λέγοντας…

ΠΑΣΠ – ΔΑΠ και οπορτουνισμός

προβάλλουν την αστική ιδεολογία

Το χεράκι τους στην ενίσχυση της αστικής ιδεολογίας μέσα στα ΑΕΙ–ΤΕΙ έρχονται να βάλουν και οι φοιτητικές παρατάξεις των αστικών κομμάτων και του οπορτουνισμού. Όσον αφορά το γυναικείο ζήτημα η παρέμβασή τους συμβάλλει στην καλλιέργεια συγχύσεων για τη φύση, τις αιτίες της ανισοτιμίας αλλά και την ύπαρξή του. 

Οι παρατάξεις της ΠΑΣΠ και της ΔΑΠ προσπαθούν με κάθε τρόπο να πείσουν τις σπουδάστριες–φοιτήτριες για την αναγκαιότητα της πολιτικής που εφαρμόζουν τα κόμματά τους, των μέτρων που παίρνουν με αφορμή και την οικονομική κρίση. Μάλιστα τα διαφημίζουν ως μέτρα που θα συμβάλλουν στην ισότητα μεταξύ αντρών και γυναικών, όπως αυτό της εξίσωσης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, παραβλέποντας τις βιολογικές ανάγκες των εργαζόμενων γυναικών που καθιστούν απαραίτητο το χαμηλότερο ηλικιακό όριο. Ουσιαστικά προβάλουν ως ισότητα την κατεδάφιση των δικαιωμάτων των γυναικών αλλά και συνολικά της εργατικής τάξης.

Ακόμα υποστηρίζουν πως δεν υφίσταται ανισοτιμία, αφού μια γυναίκα με την προσωπική της προσπάθεια μπορεί να αναδειχθεί σε υπουργό, βουλευτή, ν’ ανταγωνιστεί με τους άντρες και να γίνει στέλεχος μιας επιχείρησης, ενώ ο άντρας να μένει σπίτι και να αναλαμβάνει τις δουλιές του σπιτιού.

Ταυτόχρονα όμως καλλιεργούν την αποχαύνωση και τη χυδαιότητα καλώντας τις σπουδάστριες και τις φοιτήτριες να “γιορτάσουν τη μέρα της γυναίκας” στα μπουζούκια, ακόμα και σε στριπτιτζάδικα. Χαρακτηριστικό για το ότι οι παρατάξεις της ΠΑΣΠ και της ΔΑΠ αντιλαμβάνονται ως σεξουαλικό εμπόρευμα τις γυναίκες, αποτελούν και οι αφίσες που βγάζουν κατά καιρούς για να διαφημίζουν τα πάρτυ τους, κλπ.  

Νερό στο μύλο του συστήματος ρίχνουν όμως και οι δυνάμεις του οπορτουνισμού, προβάλλοντας μικροαστικές απόψεις και φεμινιστικά συνθήματα. Διαστρεβλώνουν τη χειραφέτηση και την απελευθέρωση των γυναικών ταυτίζοντάς τες με την “αυτοδιάθεση” του σώματος, την ελευθερία σεξουαλικής επιλογής και προσανατολισμού, ακόμα και με την ελεύθερη χρήση ναρκωτικών. Ουσιαστικά αθωώνουν τον καπιταλισμό και όλες τις σάπιες “αξίες” που κουβαλάει. Συσκοτίζουν την ταξικότητα του γυναικείου ζητήματος και δημιουργούν αυταπάτες πως μπορεί να υπάρξει “ισότητα” στα πλαίσια της διαχείρισης του καπιταλιστικού συστήματος. Πρόκειται για επικίνδυνες αντιλήψεις που πηγάζουν από την αστική ιδεολογία και στόχο έχουν τον αποπροσανατολισμό και τη χειραγώγηση των σπουδαστριών–φοιτητριών.    

Ένταση της ιδεολογικής

αντιπαράθεσης μέσα στις σχολές

Όπως φαίνεται υπάρχει συστηματική προσπάθεια από την άρχουσα τάξη να χειραγωγήσει, να μπερδέψει και να δηλητηριάσει τη συνείδηση των νέων σπουδαστριών–φοιτητριών που προέρχονται από λαϊκές και φτωχές οικογένειες. Για τη μάχη των ιδεών που πραγματοποιείται στους χώρους των ΑΕΙ–ΤΕΙ είναι απαραίτητη η ιδεολογικοπολιτική θωράκιση και επαγρύπνηση. Στην πρώτη γραμμή πρέπει να βρεθούν οι δυνάμεις της ΚΝΕ, διεξάγοντας αμείωτη αντιπαράθεση με την αστική ιδεολογία και τη διαστρέβλωση της θεωρίας του μαρξισμού–λενινισμού, κάτι που προϋποθέτει ακόμα βαθύτερη μελέτη και κατανόηση του γυναικείου ζητήματος.            

Το Μέτωπο Αγώνα Σπουδαστών χρειάζεται με πλαίσιο και στόχους πάλης να αναδεικνύει τις ιδιαίτερες πλευρές που έχουν να κάνουν με τα ζητήματα της ανισοτιμίας των νέων γυναικών. Με συζητήσεις για το γυναικείο ζήτημα, για τις σχέσεις των δύο φύλων, με πολιτιστικές εκδηλώσεις. Με κοινή δράση και πρωτοβουλίες με το ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα, με την Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδας (ΟΓΕ) και τους συλλόγους της.

Όλα τα παραπάνω, η θέση μας για το γυναικείο ζήτημα, μπορούν να αποτελέσουν ακόμα ένα όπλο στη φαρέτρα μας, ακόμα ένα λόγο για να ενισχυθεί στις φοιτητικές και σπουδαστικές εκλογές στις 19 Μάη το ΜΑΣ.                        

Θα μπορούσε να πει κανείς πως οι του ΣΥΡΙΖΑ είναι αστείρευτη πηγή γέλιου. Έλα όμως που καλλιεργούν επικίνδυνες αντιλήψεις και όσον αφορά το γυναικείο ζήτημα. Από τη μια συγχέουν τη χειραφέτηση και την απελευθέρωση των γυναικών με την “αυτοδιάθεση” του σώματος και από την άλλη καλλιεργούν αυταπάτες, συσκοτίζοντας την ταξική φύση του γυναικείου ζητήματος, πως η ανισοτιμία μπορεί να λυθεί αν «η κουζίνα και το πλυντήριο… γίνουν του άντρα το αναμορφωτήριο»!