Η θύελλα των αντιλαϊκών μέτρων της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ συνοδεύτηκε από ένταση της ιδεολογικής επίθεσης με στόχο να τρομοκρατηθεί ο λαός ώστε να αποσπάσουν τη συναίνεσή του. Συνάντησε όμως και την αγωνιστική απάντηση χιλιάδων εργαζομένων μέσα από τις απεργιακές κινητοποιήσεις με το ταξικό πλαίσιο του ΠΑΜΕ στις οποίες έδωσαν τη μάχη και οι δυνάμεις του ΜΑΣ. Οι παρατάξεις του ΠΑΣΟΚ, της ΝΔ και του ΣΥΝ στα Πανεπιστήμια έχουν μπει στο παιχνίδι της προώθησης της κυβερνητικής πολιτικής, εμφανίζοντας τα μέτρα σαν μονόδρομο στη λογική «να πληρώσουν όλοι, και οι εργαζόμενοι, την κρίση». Δεν έλειψαν βέβαια και οι περιπτώσεις που οι δυνάμεις αυτές επιχείρησαν να θολώσουν τα νερά, μιλώντας για «φιλολαϊκή διέξοδο» από την κρίση. Η ΠΑΣΠ, για παράδειγμα, πρόσφατα εμφανίστηκε με συνθήματα όπως «Να πληρώσουν οι έχοντες» ή ακόμα και «Εμπρός λαέ μη σκύβεις το κεφάλι» (!), ενώ ο ΣΥΝ και πίσω από αυτόν τα ΕΑΑΚ μιλούν για «ρήξη και ανατροπή». Η επιχειρηματολογία τους, όμως, αποκαλύπτει ότι στόχος τους είναι να εγκλωβίσουν νεανικές συνειδήσεις στη λογική της διαχείρισης του καπιταλισμού πράγμα που προκύπτει και από τα κυριότερα ιδεολογήματα που χρησιμοποιούν.

Στόχος των αστικών κομμάτων είναι να πείσουν το λαό ότι η κρίση δεν ήταν αναπόφευκτη, αλλά ξέσπασε λόγω «λανθασμένων πολιτικών επιλογών». Η ΝΔ αποδίδει την κρίση στο «χρεωκοπημένο μοντέλο ανάπτυξης που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια», ενώ το ΠΑΣΟΚ κατηγορεί τη ΝΔ για διαφθορά που οδήγησε στα δημοσιονομικά ελλείμματα. Στο ίδιο μήκος κύματος, η ΟΝΝΕΔ βλέπει την αιτία της κρίσης στα «μακροοικονομικά προβλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών», ενώ η ΠΑΣΠ λέει ότι η Ελλάδα είναι «θύμα ενός σπάταλου και διεφθαρμένου κράτους», ότι για την κρίση φταίνε οι κερδοσκόποι και οι «δεξιόστροφοι Ευρωπαίοι επίτροποι». Στην ΑΣΟΕΕ μάλιστα, η ΠΑΣΠ μαζεύει υπογραφές για να διώξουν τον Αλογοσκούφη από καθηγητή, επειδή, όπως λένε, αυτός προσωπικά δημιούργησε την κρίση! Αντίστοιχα και ο ΣΥΡΙΖΑ μαζί με τη φοιτητική του παράταξη προβάλλουν ως αιτία της κρίσης τη νεοφιλελεύθερη διαχείριση.

Αξίζει να θυμηθούμε, ότι οι ίδιες δυνάμεις μέχρι πολύ πρόσφατα μιλούσαν για τους ταχύτατους ρυθμούς ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού, χάρη στην ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ. Όμως, η ίδια η κρίση συνέτριψε τις θεωρίες τους περί «αειφόρου ανάπτυξης» και «αιωνιότητας του καπιταλισμού», με τις οποίες καμάρωναν, αναγκάζοντάς τους να αλλάξουν επιχειρηματολογία και να μιλούν για την «κακή διαχείριση των τελευταίων χρόνων».

Η αλήθεια είναι ότι η οικονομική κρίση αποκάλυψε τις άλυτες εσωτερικές αντιφάσεις του ίδιου του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Η κρίση προκύπτει ακριβώς όταν η συσσώρευση κεφαλαίων είναι τόσο μεγάλη, που οι κεφαλαιοκράτες, αν και εξακολουθούν να βγάζουν κέρδος, δεν μπορούν να αποσπάσουν το ίδιο ποσοστό κέρδους με προηγούμενα. Προκύπτει όταν «ο μηχανισμός του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής γονατίζει κάτω από το βάρος των μέσων παραγωγής που ο ίδιος δημιούργησε»1. Ρίζα της κρίσης είναι η ίδια η καπιταλιστική εκμετάλλευση. Με άλλα λόγια, η κρίση είναι αναπόφευκτο φαινόμενο του καπιταλισμού. Ο νομοτελειακός χαρακτήρας της κρίσης, επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα της πάλης για την κατάργηση της εκμετάλλευσης, για το σοσιαλισμό. Τα αστικά κόμματα και οι οπορτουνιστές ρίχνουν όλες τους τις δυνάμεις για να συσκοτίσουν αυτήν την αλήθεια. Δημιουργώντας αυταπάτες ότι με άλλη μορφή διαχείρισης θα μπορούσε να αποφευχθεί η κρίση, επιδιώκουν ουσιαστικά να αποσπάσουν την αποδοχή των μέτρων από την εργατική τάξη.

Κοινός παρονομαστής για όλες τις αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις και στο χώρο των πανεπιστημίων είναι το συμπέρασμα ότι χρειάζονται έκτακτα μέτρα για να ξεπεραστεί η κρίση. Λέει η ΠΑΣΠ της ΑΣΟΕΕ «το δίλημμα για τους πολίτες είναι: χρεωκοπία ή σκληρά οικονομικά μέτρα;», ενώ χαρακτηρίζει αναγκαία μεν, αλλά προσωρινά τα μέτρα. Επαναλαμβάνοντας τα λόγια του υπουργού οικονομικών, λέει ότι μπορεί να τα παίρνουν τώρα από το λαό, αλλά θα τα επιστρέψουν με τις αλλαγές στο φορολογικό! Πρόκειται για κοροϊδία αφού τα μέτρα θα επεκταθούν περισσότερο, με πρώτο βήμα την επερχόμενη επίθεση στο ασφαλιστικό. Στόχος τους είναι και τώρα και μετά την κρίση να αυξήσουν το βαθμό εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης, ώστε να αποσπούν ακόμα μεγαλύτερα κέρδη. Η ΠΑΣΠ, βέβαια, πάει ένα βήμα παραπέρα, χαρακτηρίζοντας τα μέτρα «κοινωνικά άδικα» ζητώντας «τα μέτρα να πλήξουν τους ισχυρούς» και προτείνοντας τα ελλείμματα να καλυφθούν από «τον περιορισμό των στρατιωτικών εξοπλισμών». Είναι χιλιοπαιγμένο το έργο όπου κομμάτι του ΠΑΣΟΚ δήθεν διαφοροποιείται από την επίσημη γραμμή του. Στην προκειμένη περίπτωση το έργο είναι και κακοπαιγμένο αφού την ίδια στιγμή που η ΠΑΣΠ μιλάει για μείωση των στρατιωτικών δαπανών, το ΠΑΣΟΚ στέλνει κι άλλα στρατεύματα στο Αφγανιστάν, στη Σομαλία και στο Κόσοβο, προχωρά σε υπέρογκες αγορές οπλικών συστημάτων από ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία και προωθεί τη ΝΑΤΟποίηση του Αιγαίου με την προσδοκία ότι θα αναβαθμίσει έτσι τη θέση της ελληνικής αστικής τάξης στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα.

Αιχμή της επιχειρηματολογίας του ΣΥΡΙΖΑ είναι η καταδίκη του Συμφώνου Σταθερότητας. Το σύνθημα αυτό ακούστηκε στην αρχή από τοποθέτηση του Αλαβάνου, αμέσως όμως υιοθετήθηκε ως πρώτο αίτημα για την κρίση όχι μόνο από όλο το ΣΥΡΙΖΑ, και τη φοιτητική του παράταξη, την ΑΡΕΝ, αλλά και από τα ΕΑΑΚ. Σύμφωνα με την τοποθέτηση του Αλαβάνου «…η Ελλάδα είναι η πιο προβληματική χώρα της ΕΕ […] Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι ο γόρδιος δεσμός για την πορεία της χώρας […] δημοψήφισμα για το Σύμφωνο Σταθερότητας για να εξασφαλιστεί μια ισχυρή διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας». Ανάλογη τοποθέτηση με το ΣΥΡΙΖΑ για διαφορετικό Σύμφωνο Σταθερότητας έχει και η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, αλλά ακόμα και η κυβέρνηση Σαρκοζί στη Γαλλία. Η παράταξή του στα πανεπιστήμια, πέρα από την ιεράρχηση του συνθήματος για το Σύμφωνο Σταθερότητας φτάνει σε σημείο να κάνει και άμεσες προτάσεις αστικής διαχείρισης της κρίσης στα πλαίσια της ΕΕ. Για παράδειγμα, στην Πάτρα η ΑΡΕΝ έφτασε στο σημείο να κριτικάρει το ΠΑΣΟΚ επειδή «δεν διεκδίκησε να δανειστεί απευθείας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα»! 

 Βέβαια, όσο κι αν αναδεικνύουν το ζήτημα του Συμφώνου Σταθερότητας ως κομβικό, κανένα ζήτημα δεν θέτουν για την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, στα πλαίσια της οποίας αυτό διαμορφώνεται. Το Σύμφωνο Σταθερότητας αποτυπώνει απλά το συσχετισμό δύναμης ανάμεσα στις οικονομίες των χωρών της ΕΕ. Λόγω της ανισομετρίας, κάποιες καπιταλιστικές οικονομίες θα ευνοούνται περισσότερο και άλλες λιγότερο από αυτό. Ουσιαστικά ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά διαφορετικές ρυθμίσεις στην κυκλοφορία του κεφαλαίου για την ενίσχυση της ελληνικής αστικής τάξης και φυσικά αποδέχεται πλήρως τα μονοπώλια και τον καθορισμό της παραγωγής με βάση το κέρδος.

Πού βασίζεται όμως η κριτική στο Σύμφωνο Σταθερότητας; Ουσιαστικά πρόκειται για αναμάσημα του ξεπερασμένου ιδεολογήματος της ψωροκώσταινας, ότι δηλαδή η Ελλάδα είναι χώρα υποανάπτυκτη, εξαρτημένη στο ξένο κεφάλαιο. Αλληλεξάρτηση υπάρχει ανάμεσα στις καπιταλιστικές χώρες και φυσικά η Ελλάδα δεν έχει, στα πλαίσια της ΕΕ, τη δύναμη επιβολής που έχουν άλλα κράτη με ηγετική θέση στην ΕΕ, όπως η Γερμανία ή η Γαλλία. Όμως, η λογική ότι η ελληνική οικονομία είναι εξαρτημένη στις διεθνείς αγορές, ότι «η πραγματική κυβέρνηση δεν είναι στην Αθήνα αλλά στις Βρυξέλλες» (Αλαβάνος) ή ότι η ελληνική κυβέρνηση «εκβιάζεται από την ΕΕ» (ΠΑΣΠ), ρίχνει νερό στο μύλο της αστικής επιχειρηματολογίας ότι τίθεται θέμα «εθνικής κυριαρχίας», και ότι θα πρέπει η ελληνική εργατική τάξη, δείχνοντας «πατριωτισμό» να στηρίξει την αστική τάξη πληρώνοντας την κρίση. Ένα είναι σίγουρο: από τα μέτρα κερδίζει κυρίως η εγχώρια αστική τάξη, η οποία συμμετέχει ενεργά στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς της ΕΕ.

Η κρίση είναι νομοτέλεια στον καπιταλισμό, αποτέλεσμα της βασικής του αντίθεσης, δηλαδή της αντίθεσης μεταξύ του κοινωνικού χαρακτήρα της παραγωγής και της ατομικής ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της. Φιλολαϊκή διέξοδος από την κρίση δεν μπορεί να υπάρξει στα πλαίσια του καπιταλισμού, αφού αυτός βγαίνει από την κρίση καταστρέφοντας παραγωγικές δυνάμεις, δηλαδή μόνο με απολύσεις, αφαίρεση δικαιωμάτων, ένταση της εκμετάλλευσης. Όμως, η κρίση μπορεί να γίνει αφετηρία της ανάπτυξης ταξικών αγώνων, της αντεπίθεσης του λαϊκού κινήματος. Χρειάζεται γι’ αυτό και μέσα στα αμφιθέατρα τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών, να αποκρούσουν τα ιδεολογήματα που προβάλλουν ΔΑΠ-ΠΑΣΠ-ΑΡΕΝ και ΕΑΑΚ, να μην πέσουν στην παγίδα της συναίνεσης. Το Μέτωπο Αγώνα Σπουδαστών είναι σήμερα η δύναμη που μπορεί να οργανώσει τους αγώνες των φοιτητών σε κάθε αμφιθέατρο, σε κάθε σχολή σε αντιιμπεριαλιστική – αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση. Το επόμενο διάστημα στέλνουμε μήνυμα απειθαρχίας και αγώνα και στις φοιτητικές εκλογές, με την πολιτική καταδίκη των αστικών και οπορτουνιστικών κομμάτων. Στηρίζουμε τις δυνάμεις του ΜΑΣ, παλεύοντας σε όλα τα επίπεδα για την ανασυγκρότηση του φοιτητικού κινήματος στο πλευρό της εργατικής τάξης.

Μέλος του Γραφείου Σπουδάζουσας Αθήνας της ΚΝΕ

Αυτό το μήνα θ’ ασχοληθούμε με το μάθημα της Οικονομικής Ανάλυσης στην ΑΣΟΕΕ εκεί που οι φοιτητές του Α’ έτους στο φροντιστηριακό μάθημα τέθηκαν αντιμέτωποι με την εξής ερώτηση πολλαπλής επιλογής:

«Η κυβέρνηση της Ποταμούπολης σχεδιάζει την τοποθέτηση προστατευτικού κιγκλιδώματος κατά μήκος μιας επικίνδυνη στροφής. Το κόστος κατασκευής του είναι 7.000 ευρώ. Οι συνολικές ζημιές για κάθε όχημα που βγαίνει σε εκείνη τη στροφή ανέρχονται σε 1.000 ευρώ. Αναμένεται πως το κιγκλίδωμα θα αποτρέψει 5 ατυχήματα. Τι πρέπει να κάνει η κυβέρνηση;

α. Πρέπει να τοποθετήσει το κιγκλίδωμα γιατί η ασφάλεια είναι ανεκτίμητη.

γ. Πρέπει να μην τοποθετήσει το κιγκλίδωμα γιατί το κόστος του είναι μεγαλύτερου του οφέλους.

Η σωστή απάντηση είναι το Γ!

Για τους απολογητές λοιπόν του καπιταλιστικού συστήματος όπως τους διάφορους μεγαλοκαθηγητάδες της ΑΣΟΕΕ η αποτροπή ατυχημάτων κοστίζει, και μάλιστα περισσότερο από τα ίδια τα ατυχήματα. Επομένως ποια η αξία λήψης μέτρων για την αποφυγή τους; Στον καπιταλισμό στο βωμό του κέρδους η ανθρώπινη ζωή δεν έχει καμία αξία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και ο τύπος που διδάσκεται στις οικονομικές σχολές ο οποίος υπολογίζει την αξία της ανθρώπινης ζωής. Σύμφωνα με αυτόν ο άνεργος όσο είναι άνεργος έχει αξία “0”!

Μέσα στα αμφιθέατρα οι εν λόγω κύριοι, διδάσκοντας όλες τις αντιδραστικές θεωρίες τους, θέλουν να μεταδώσουν στους φοιτητές τις ανησυχίες τους για το πώς ο καπιταλισμός θα διασωθεί. Οι ανησυχίες τους όμως αποκαλύπτουν ότι ο καπιταλισμός σαπίζει, είναι ιστορικά ξεπερασμένο σύστημα και μπροστά στην κερδοφορία του δεν υπολογίζει ούτε την ανθρώπινη ζωή. Αποκαλύπτουν επίσης ότι η εργατική τάξη και τα παιδιά της δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από αυτόν. Χρειάζεται να παλέψουν για την παιδεία των λαϊκών αναγκών, αυτή που θα υπηρετεί την ανάπτυξη των επιστημών προς όφελος του λαού. Να παλέψουν για τη σοσιαλιστική-κομμουνιστική κοινωνία που στο επίκεντρο θα έχει τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.