Tα τελευταία χρόνια οι διάφορες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε κάθε τομέα άσκησης εξουσίας του καπιταλιστικού κράτους. Έχοντας την αμέριστη συμπαράσταση των γαλαζοπράσινων κυβερνήσεων του κεφαλαίου, των κομμάτων του ευρωμονόδρομου και των οπορτουνιστών, παρουσιάζονται άλλες να υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους μετανάστες ή τις γυναίκες, άλλες να μάχονται κατά διαφόρων προβλημάτων του καιρού μας, όπως πχ η περιβαλλοντική υποβάθμιση και άλλες να προσφέρουν υπηρεσίες στην Παιδεία, την Υγεία και την Πρόνοια. Οι ΜΚΟ σε αυτή τη δράση τους κλείνουν σε όλες τις πτώσεις τον “εθελοντισμό”, την “εταιρική κοινωνική ευθύνη” και την “κοινωνία των πολιτών”, ενώ είναι οι πιο θερμοί υποστηρικτές της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, της ΕΕ και των βασικών κατευθύνσεων της αντιλαϊκής, αντεργατικής πολιτικής. Από κοντά τα αστικά ΜΜΕ “κάνουν την τρίχα τριχιά” σε ό,τι αφορά την πολλές φορές ανύπαρκτη δράση των ΜΚΟ.

Τα ερωτήματα που γεννιούνται λοιπόν στον καθένα σχετικά με τις ΜΚΟ, όπως το ποιος είναι ο λόγος της ύπαρξής τους, ποια και προς όφελος ποιων είναι τα αποτελέσματα της όποιας δράσης τους και άλλα πολλά, θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε εδώ.

Οι ΜΚΟ, παρ’ ότι στα λόγια είναι “μη κυβερνητικές”, είναι ουσιαστικά επιχειρήσεις που χρηματοδοτούνται απευθείας από το κράτος, την ΕΕ και άλλες επιχειρήσεις. Διατείνονται πως δεν αποσκοπούν στο κέρδος και στηρίζονται στον εθελοντισμό για να προσφέρουν μεμονωμένες και αποσπασματικές υπηρεσίες στα πλαίσια που ορίζουν οι νόμοι του αστικού κράτους ή οι διακρατικές-ιμπεριαλιστικές συμφωνίες που έχει υπογράψει η εκάστοτε κυβέρνηση. Η δράση τους πατάει πάνω σε υπαρκτά προβλήματα που ο ίδιος ο καπιταλισμός έχει δημιουργήσει. Φυσικά τα προβλήματα αυτά ούτε θέλουν, ούτε και μπορούν να τα λύσουν αλλά κατά περίπτωση και με αποσπασματικό τρόπο τα διαχειρίζονται στα πλαίσια της ίδιας πολιτικής που τα δημιουργεί. Οι ΜΚΟ αποτελούν λοιπόν μέρος του καπιταλιστικού συστήματος και σε πρώτη φάση αναλαμβάνουν να δραστηριοποιηθούν υποκαθιστώντας την ευθύνη και την υποχρέωση του κράτους σε τομείς όπως η Παιδεία, η Υγεία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η προστασία του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, η γνωστή ΜΚΟ “Πράξις” πατώντας πάνω στην αντεργατική πολιτική των γαλαζοπράσινων κυβερνήσεων που καταδικάζουν μεγάλο τμήμα των εργαζομένων χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη διατηρεί δύο πολυϊατρεία -ένα στην Αθήνα και ένα στη Θεσσαλονίκη- τα οποία προσφέρουν μεμονωμένες και αποσπασματικές υπηρεσίες υγείας σε ανασφάλιστους που δεν έχουν πρόσβαση στις άλλες υπηρεσίες υγείας. Τι σχέση άραγε μπορεί να έχει μια τέτοια διαχείριση του προβλήματος με τα δικαιώματα των εργαζομένων και την ανάγκη διεκδίκησης ολοκληρωμένων δομών δημόσιας υγείας για όλους όπως απαιτεί το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα;

Όπως ήδη είπαμε, οι ΜΚΟ κάθε άλλο παρά “μη κυβερνητικές” είναι. Αντίθετα αποτελούν κρατικοδίαιτες εταιρείες που πληρώνονται με τεράστια ποσά από το αστικό κράτος και την ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ κάθε χρόνο στις ΜΚΟ, με αντάλλαγμα τις πολύτιμες υπηρεσίες στον αποπροσανατολισμό των λαών της Ευρώπης. Αντίστοιχα παχυλά είναι τα ποσά που διαθέτει το κάθε υπουργείο στις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στα θέματα ευθύνης του. Έτσι, την περίοδο 2000-2004 το υπουργείο Εξωτερικών πρόσφερε περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ σε ΜΚΟ, ενώ στη βάση του προγράμματος “Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση” του Γ΄ ΚΠΣ το υπουργείο Εργασίας επιχορηγεί τις ΜΚΟ με 20 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος για τη δημιουργία θέσεων ελαστικής και βραχυπρόθεσμης απασχόλησης! Να ποιο είναι μεταξύ άλλων το “κοινωνικό έργο” των ΜΚΟ: Να θησαυρίζουν από τα λεφτά του λαού και της νεολαίας με πρόσχημα τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ελαστικών και με ημερομηνία λήξης.

Μπορεί οι ΜΚΟ να διατείνονται ότι είναι “μη κερδοσκοπικές” αλλά τουλάχιστον οι μεγάλες και γνωστές ΜΚΟ έχουν υψηλά αμειβόμενα στελέχη και προεδρεία, αφού ο “εθελοντισμός”, δηλαδή η τσάμπα εργασία αφορά μόνο τα μέλη που εξαπατώνται από το “ανθρωπιστικό” προφίλ των εταιρειών αυτών. Στην πραγματικότητα, η ίδρυση μιας ΜΚΟ αποτελεί μια μεγάλη αρπαχτή για τους ιδρυτές της, γι’ αυτό και στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 30.000 ΜΚΟ και περιμένουν έγκριση πολλές χιλιάδες ακόμα. Όπως και να το κάνουμε δεν θα υπήρχε τέτοια πρεμούρα αν το εγχείρημα μιας ΜΚΟ γινόταν “για την ψυχή της μάνας” των ιδρυτών της!

Μέσα από τη δράση τους, οι ΜΚΟ αποτελούν την κερκόπορτα για την επέλαση του μεγάλου κεφαλαίου σε αυτούς τους τομείς ώστε να καρπωθεί κέρδη στην πλάτη θεμελιωδών δικαιωμάτων του λαού και της νεολαίας. Άλλωστε οι ΜΚΟ είναι εταιρείες που η ίδια η λειτουργία τους συνιστά ανάθεση δομών υγείας, πρόνοιας και παιδείας στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Μάλιστα, πολύ συχνά οι ΜΚΟ χρηματοδοτούνται από άλλους επιχειρηματίες που στα πλαίσια της λεγόμενης “εταιρικής κοινωνικής ευθύνης” τους, δηλαδή της βιτρίνας εξαπάτησης του λαού που στήνουν για να κάνουν νέες μπίζνες, βλέπουν τις ΜΚΟ σαν “κολυμπήθρα του Σιλωάμ”. Για παράδειγμα, ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στην υγεία, δέχονται δωρεές ιατρικών οργάνων και εργαλείων από άλλες επιχειρήσεις και φαρμάκων από φαρμακοβιομηχανίες ή προμηθευτές φαρμάκου. Οι φαρμακοκαπιταλιστές λοιπόν που δεν διστάζουν να δηλώνουν πως αν η τιμή του φαρμάκου πέσει θα εξάγουν τα φάρμακά τους στο εξωτερικό προκαλώντας ελλείψεις στην Ελλάδα φαίνονται κι από πάνω… ευαίσθητοι για την υγεία του λαού.

Πολύτιμες υπηρεσίες προσφέρουν στο κεφάλαιο οι ΜΚΟ σαν όχημα για την καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων. Εκμεταλλευόμενες τις καλές προθέσεις ή ένα ειλικρινές ενδιαφέρον των εργαζομένων για τα προβλήματα, καλλιεργούν ιδιαίτερα σε νέους ένα κακώς εννοούμενο εθελοντισμό, όπως επιμελώς ονομάζεται η απλήρωτη εργασία για την κερδοφορία του μεγάλου κεφαλαίου. Η καλλιέργεια αυτού του είδους εθελοντισμού αφορά όλους τους εργαζομένους, αφού πιέζει προς τα κάτω την τιμή της εργατικής δύναμης στον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα για εργαζομένους που κάνουν εργασίες παραπλήσιες αυτών που γίνονται εθελοντικά στις ΜΚΟ. Επίσης, η συμμετοχή των επιχειρήσεων στις εθελοντικές πρωτοβουλίες των ΜΚΟ γίνεται μέσω του εξαναγκασμού των ίδιων των εργαζομένων τους να συμμετέχουν σε αυτές, κάνοντας ουσιαστικά απλήρωτες υπερωρίες, όπως για παράδειγμα γίνεται σε δενδροφυτεύσεις, σεμινάρια, δραστηριότητες δρόμου κλπ.

Όπως αναγνωρίζεται από τους ίδιους τους καπιταλιστές «Μια στρατηγική Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, με κύριο άξονα την ενθάρρυνση του εθελοντισμού στο εργασιακό περιβάλλον, αποτελεί μια “χρυσή” ευκαιρία για την εταιρεία» (περιοδικό “Επιστημονικό Μάρκετινγκ”, Ιούνης 2007). Αποτελεί ευκαιρία προφανώς σε ό,τι αφορά το τσάκισμα των εργασιακών σχέσεων και την αύξηση των κερδών που αυτή συνεπάγεται για την εταιρεία. Αλλά αποτελεί και ευκαιρία για την καλλιέργεια του αποπροσανατολιστικού μύθου περί “κοινωνίας των πολιτών” και “ενεργών πολιτών”. Μέσα από τέτοιες δράσεις “εταιρικής κοινωνικής ευθύνης”, στην πρόταση των οποίων στις εταιρείες δραστηριοποιούνται δεκάδες ειδικευμένες ΜΚΟ, ο εργαζόμενος επιχειρείται να πειστεί πως ο εργοδότης του είναι ένας “ενεργός πολίτης” και μαζί του γίνεται “ενεργός” και ο ίδιος, άρα είναι σύμμαχοι και δεν έχουν τη σχέση εκμεταλλευτή-εκμεταλλευόμενου που πραγματικά έχουν. Επιχειρείται, δηλαδή, να βγει “λάδι” ο καπιταλισμός, να αποκρυφτεί το γεγονός ότι όλα τα προβλήματα οφείλονται στη ληστρική δράση της αστικής τάξης, στις πολιτικές υπηρέτησης των συμφερόντων αυτής της τάξης.

Άλλωστε οι ΜΚΟ αποτελούν το βασικότερο κρίκο της λεγόμενης “κοινωνίας των πολιτών”, μιας κοινωνίας δηλαδή όπου οι εργαζόμενοι παραμερίζοντας τις ταξικές διαφορές τους με το κεφάλαιο θα προσφέρονται οικειοθελώς και στον ελεύθερο χρόνο τους στη διάθεση των εργοδοτών τους περιμένοντας κάποια ανταλλάγματα για την κάλυψη στοιχειωδών αναγκών τους. Οι 30.000 ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση στην Ελλάδα μαζί με τους χορηγούς τους και τις τοπικές αρχές ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, δημιουργούν ήδη ένα τεράστιο δίκτυο αποπροσανατολισμού και προπαγάνδας στο πλευρό του αστικού κράτους που θα νομοθετεί και θα περιφρουρεί την εξουσία του κεφαλαίου εις βάρος της εργατικής τάξης. Και αυτήν ακριβώς την κοινωνία προπαγανδίζουν τα αστικά κόμματα στην Ελλάδα.

Οι αστικές κυβερνήσεις και η πλειονότητα των ΜΜΕ συχνά αναφέρονται στο “ανθρωπιστικό έργο” των ΜΚΟ και διατείνονται πως σκοπός της δράσης των τελευταίων είναι η βελτίωση τάχα της ζωής των φτωχών και εξαθλιωμένων ανθρώπων. Ας αναρωτηθεί λοιπόν κανείς ποια βελτίωση έχει επιτευχθεί στη ζωή αυτών των ανθρώπων από τη δράση των ΜΚΟ τα τελευταία 15 χρόνια; Όχι μόνο δεν υπάρχει βελτίωση αλλά επιδείνωση και επέκταση της εξαθλίωσης, αφού οι αιτίες της είναι σύμφυτες με τον καπιταλισμό και αναπαράγονται με την όξυνση των αντιθέσεων του καπιταλισμού και των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Γι’ αυτό και τα πανηγύρια των ΜΚΟ για ένα παιδί που σώθηκε στην Αφρική από τύφο, ή για ένα άλλο στο οποίο δώσανε τετράδιο και μολύβι, μοιάζουν με ασπιρίνες τη στιγμή που κάθε μέρα πεθαίνουν και δολοφονούνται χιλιάδες ενώ εκατομμύρια καταδικάζονται στη φτώχια και την αμάθεια.

Βασικά το φιλανθρωπικό έργο των ΜΚΟ περιορίζεται στον “εξανθρωπισμό” του καπιταλιστικού συστήματος. Δεν προβάλλουν στόχους και διεκδικήσεις για τη βελτίωση της ανθρώπινης ζωής, αλλά συμμετέχουν στη διαχείριση της εκμεταλλευτικής πολιτικής της ΕΕ και των κυβερνήσεων των κρατών-μελών της. Μ’ αυτό τον τρόπο απενοχοποιούνται οι ιμπεριαλιστές, επιτυγχάνεται η συγκάλυψη των αιτιών των προβλημάτων, εμποδίζεται η συνειδητοποίηση της ανάγκης εναντίωσης στις αιτίες και τις πολιτικές που αναπαράγουν και οξύνουν τα προβλήματα. Για παράδειγμα, η συντριπτική πλειοψηφία των ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται δήθεν για την προστασία των μεταναστών είναι υπερασπιστές της FRONTEX και της φύλαξης των συνόρων απέναντι στους “εχθρούς” μετανάστες, πλήρως ευθυγραμμισμένες με την αντιμεταναστευτική πολιτική της ΕΕ. Ο ρόλος τους περιορίζεται στο να πραγματοποιούν επίσκεψη στα κέντρα κράτησης μεταναστών και ενώ συμφωνούν με την ύπαρξή τους, να προτείνουν στον υπουργό “μέτρα καλυτέρευσης” των συνθηκών… στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ή για παράδειγμα ποιο το έργο ΜΚΟ όπως η “Διεθνής Αμνηστία” που πχ στις περιόδους όξυνσης της γενοκτονίας των Παλαιστινίων από το Ισραήλ εξομοίωνε το θύτη με το θύμα εκδίδοντας δελτία τύπου με την κύρια θέση πως «οι Ισραηλινοί στρατιώτες, όσο και οι Παλαιστίνιοι μαχητές, θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές αμάχων»;!

Σαφώς, οι ΜΚΟ δρουν ως εμπόδιο στη ριζοσπαστικοποίηση τμημάτων της νεολαίας, που μέσω των ΜΚΟ –αντικειμενικά και ανεξάρτητα των προθέσεων- συμμετέχουν στη διαχείρισή τους και όχι στον αγώνα για τη λύση τους. Η συμμετοχή σε ΜΚΟ δεν είναι τίποτε άλλο από εγκλωβισμός ανθρώπων, που πιθανότατα ενδιαφέρονται για αλλαγές στη βάρβαρη πραγματικότητα, σε μια ανώδυνη για το σύστημα διέξοδο. Και αυτό το ενδιαφέρον πάει κυριολεκτικά χαμένο και τελικά τροφοδοτεί μια ενορχηστρωμένη από τα αστικά κράτη και τους ιμπεριαλιστικούς σχηματισμούς επιχείρηση εκτόνωσης της φτώχιας και της εξαθλίωσης, στην οποία παίζουν πρωτεύοντα ρόλο οι ΜΚΟ.

Διέξοδος για τη λύση των προβλημάτων, για τη δημιουργική προσφορά της πρωτοβουλίας μας στην καλυτέρευση της ζωής μας είναι η οργάνωση της συλλογικής μας δράσης σε κατεύθυνση ρήξης με το εκμεταλλευτικό καπιταλιστικό σύστημα. Διέξοδος γι’ αυτό είναι η συσπείρωση στα σωματεία μας, στις γραμμές του ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος, του ΠΑΜΕ, για τους νέους εργαζομένους, στις επιτροπές αγώνα του Μετώπου Αγώνα Σπουδαστών για τους νέους σπουδαστές, στα συντονιστικά σχολείων πόλεων για τους μαθητές, στην ΠΑΣΥ για τους νέους αγρότες. Ο κάθε νέος σε αυτά έχει να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες για τον εμπλουτισμό των αιτημάτων και των μορφών πάλης, να καταθέσει τις δυνάμεις του για την προώθηση της συμμαχίας της εργατικής τάξης με τα φτωχά λαϊκά στρώματα, ώστε αυτή να καταλάβει την εξουσία. Μια εξουσία πραγματικά λαϊκή που θα μπορέσει να λύσει τα μεγάλα λαϊκά προβλήματα, γιατί θα λύσει το κύριο, καταργώντας την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Παρακάτω δημοσιεύουμε κάποια στοιχεία που δημοσιεύτηκαν σε τοπικές εφημερίδες της επαρχίας (όπως στο νομό Ροδόπης) και κατόπιν στο φύλλο της “Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας” στις 8/2/2010. Οπωσδήποτε η σκανδαλώδης χρηματοδότηση κάποιων ολιγομελών ΜΚΟ δεν είναι το κύριο στην υπόθεση “ΜΚΟ”, εντούτοις είναι ενδεικτική για το πόσο αποτιμάται ο πολύπλοκος αντιδραστικός ρόλος που παίζουν κάποιες ΜΚΟ στους ενδοϊμπεριαλιστούς ανταγωνισμούς που ΠΑΣΟΚ και ΝΔ εμπλέκουν τη χώρα μας και στην κατεύθυνση καθαγιασμού ιμπεριαλιστικών κέντρων, όπως η ΕΕ. Ο λόγος για το ΥΠΕΞ που την περίοδο 2004-2007:

-έδωσε 5 εκατομμύρια ευρώ στην ΜΚΟ “Ευρωπαϊκή Προοπτική” κυρίως για δράσεις στις πρώην Γιουγκοσλαβικές χώρες, οι λαοί των οποίων ξέρουν την αιματοβαμμένη ευρωπαϊκή προοπτική από πρώτο χέρι.

-έδωσε 2,1 εκατομμύρια ευρώ για εκπαιδευτικά έργα στο Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, το Σουδάν (!!!) και …τρέχα γύρευε, στην ΜΚΟ “Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίου Δικαίου” του Σπ. Φλογαΐτη, ο οποίος διετέλεσε και υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών τις τελευταίες εκλογές!

-πάσαρε στην ΜΚΟ “Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου” του πρώην ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Δ. Τσάτσου, πάνω από 1.000.000 ευρώ για προώθηση διαφόρων πολιτικών, μεταρρυθμίσεων ασφάλειας, εκπαίδευσης ακόμα και θεμάτων τουρισμού (!!!) στην Αρμενία, τη Νότια Αφρική, τη Συρία και αλλού. Ενδεικτικό του ότι το κεφάλαιο για την προπαγάνδα του δεν ξεχωρίζει το πράσινο και το γαλάζιο, αρκεί να γίνεται καλά η δουλειά.

Πραγματικά πολυσχιδείς και πολυταξιδεμένες προσωπικότητες οι εν λόγω κύριοι! Πάντως το ερώτημα που προκύπτει είναι το τι δουλειά έχει και το τι μπίζνες έχει ανοίξει σε αυτές τις χώρες το ελληνικό κεφάλαιο, που στρατολογεί μέχρι και ΜΚΟ εκεί με ζεστά λεφτά του ελληνικού λαού; Τη στιγμή που διατείνεται, μέσω της κυβέρνησής του, ότι δεν υπάρχει σάλιο!