Aπό τα μέσα του Γενάρη, η φτωχομεσαία αγροτιά δίνει ένα σκληρό αγώνα που αφορά το σύνολο της εργατικής τάξης, τη συντριπτική πλειοψηφία των λαϊκών στρωμάτων της πόλης και της υπαίθρου. Οι μικρομεσαίοι αγρότες συμμετέχοντας μαζικά σε δεκάδες μπλόκα επί του εθνικού οδικού δικτύου, αγωνίζονται ενάντια στην πολιτική των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ τα τελευταία 30 χρόνια, που στα πλαίσια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ σταθερά επιδιώκει το ξεκλήρισμά τους, τη συγκέντρωση της αγροτικής παραγωγής στους καπιταλιστές. Στο πλευρό τους βρίσκονται εκατοντάδες ταξικά συνδικάτα και ομοσπονδίες, σωματεία επαγγελματοβιοτεχνών, μαζικοί φορείς, φοιτητικοί και σπουδαστικοί σύλλογοι, οι μαθητές, αφού ο αγώνας των αγροτών είναι αγώνας όλου του λαού για φτηνά, ασφαλή και επαρκή αγροτικά προϊόντα, για να μη μαραζώσει επιπλέον η ύπαιθρος.

Ο κόμπος έφτασε στο χτένι

Την ίδια στιγμή, τα μονοπώλια των τροφίμων έχουν αμύθητα κέρδη και οι τιμές των προϊόντων χτυπάνε κόκκινο.

Έχουν ή δεν έχουν λοιπόν κάθε δίκιο οι αγρότες να ξεσηκώνονται;

Δεν πα’ να τους συκοφαντούν!

Αυτό έλειπε. Αυτό που ισχύει είναι πως οι εργαζόμενοι, τα φτωχά λαϊκά στρώματα αντιλαμβάνονται τον αγώνα της αγροτιάς ως δικό τους αγώνα. Όση προπαγάνδα και να πέσει, τα γεγονότα είναι πεισματάρικα πράγματα. Και είναι γεγονός πως τα μονοπώλια στο κλάδο των τροφίμων και της μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων μετράνε τριψήφια και ενίοτε τετραψήφια ποσοστά κέρδους στις πλάτες αφ’ ενός των εργαζομένων τους, αφ’ ετέρου των αγροτών και του λαϊκού καταναλωτή.

Οι μικρομεσαίοι αγρότες παίρνουν την υπόθεση τους στα χέρια τους

Ξεκινάμε νωρίς το πρωί από την Αθήνα με προορισμό το μπλόκο των αγροτών στον κόμβο της Νίκαιας έξω από τη Λάρισα. Στη διαδρομή συναντάμε τα αγροτικά μπλόκα στη Ριτσώνα, στην Αλαμάνα, το Κάστρο Βοιωτίας και τις Μικροθήβες.

Φτάνοντας το μεσημέρι στη Νίκαια, το “ποτάμι” των τρακτέρ σε εντυπωσιάζει. Τρακτέρ, παραταγμένα, δεξιά και αριστερά, όπου φτάνει το μάτι. Η μαζικότητα, δεν είναι το μόνο που κάνει το μπλόκο της Νίκαιας να ξεχωρίζει: είναι η οργάνωση, η ζωντάνια, η ψυχή, η θερμή υποδοχή, οι άνθρωποί του αλλά και όσα μας λένε οι αγρότες.

Στο μπλόκο της Νίκαιας, κάθε Αγροτικός Σύλλογος, έχει το δικό του “στέκι”, ένα παράπηγμα για να κρατά το κρύο έξω, ένας χώρος για συζήτηση, για το μεσημεριανό και το βραδινό φαγητό. «Βάζουμε χρήματα όλοι μαζί και έτσι φροντίζουμε για το φαγητό» μας λένε καθώς μας καλούν να μοιραστούμε μαζί τους, τους κάθε λογής μεζέδες. Στις πόρτες των παραπηγμάτων, κολλημένες ανακοινώσεις αλληλεγγύης από Συνδικάτα και φορείς. Όσο προχωράμε προς το απόγευμα, νέος κόσμος μαζεύεται στα μπλόκα, μεγαλύτεροι, νέοι, γυναίκες και παιδιά έρχονται να παρασταθούν στους άντρες, τους πατεράδες, τους συγγενείς. Οι συζητήσεις, τα πειράγματα δίνουν και παίρνουν.

Τα πηγαδάκια δεν αργούν να σχηματιστούν, νέοι και μεγαλύτεροι αγρότες μας εξηγούν τους λόγους που τους ανάγκασαν να αφήσουν τα χωράφια τους και να παρατάξουν τα τρακτέρ στους δρόμους. «Φέτος, έβαλα ντομάτα, έπεσε χαλάζι και έπαθα ζημιά. Τα πεπόνια έμειναν στο χωράφι, στην τιμή που μου έδιναν δε με συνέφερε ούτε να τα μαζέψω». Μας δίνουν ένα παράδειγμα για να καταλάβουμε τη διαφορά τιμής απ’ τον παραγωγό στον καταναλωτή: «Το στάρι κάνει 150 ευρώ ο τόνος ενώ μόνο το λίπασμα κάνει 350 ευρώ ο τόνος, βάλε και φάρμακα κτλ. 15 λεπτά κάνει το κιλό το στάρι, και δες πόσο έχει το ψωμί; 1,60 ευρώ το κιλό το ελάχιστο! Ποιος κερδίζει απ’ αυτή τη διαφορά; Οι έμποροι και οι βιομήχανοι και την πληρώνει ο καταναλωτής, πουλάνε πανάκριβα. Να θέλεις 10 κιλά στάρι για να πάρεις 1 κιλό ψωμί; Έλεος!»

«Για να καταλάβεις, το παράλογο που ζουν οι αγρότες», μας λένε: «Ανοίγεις π.χ. μια καφετέρια, μπαίνει κάποιος μέσα και ξέρει ότι ο καφές κάνει τόσο. Εμείς δεν μπορούμε να καθορίσουμε τις τιμές. Καθορίζονται από τα καρτέλ και αυτοί καθορίζουν και τις τιμές στις πρώτες ύλες»

Στο “στέκι” των αγροτών από τα Τρίκαλα, μας επιφυλάσσουν θερμή υποδοχή. Εκεί, πιάνουμε κουβέντα με το Γιώργο, νέο αγρότη. «Τα πράγματα είναι δύσκολα», μας λέει και τον ρωτάμε για τα περιβόητα “προγράμματα” των νέων αγροτών. «Αυτά τα προγράμματα που λένε να ξεκινήσεις να γίνεις νέος αγρότης υποτίθεται, είναι κουραφέξαλα. (…) Με το να ξεκινήσω, τι εννοούμε: Εγκαταστάσεις, πώς θα αγοράσεις μηχανήματα; Ξεκινά ο αγρότης απ’ το μηδέν. Δε θα πάρεις δάνειο;» Στο πλάι του Γιώργου ένας άλλος αγρότης μουρμουράει: «Χρέη, χρέη, χρέη» και ο Γιώργος συνεχίζει: «Χρεώνεσαι. Θέλεις να πάρεις ένα τρακτέρ, σου ζητάνε να πάρεις καινούριο, που έχει 150.000 ευρώ. Τα παρελκόμενα; Θέλεις άλλες 100.000. Άντε μετά να φτιάξεις κανένα στάβλο, να βάλεις κανένα ποτιστήρι… είναι πανάκριβα αυτά. Θέλεις 300.000 ευρώ. Πότε θα πάρεις τα λεφτά σου; Και από που θα πληρώνεις τις δόσεις; Από που; Να σπέρνεις 200 στρέμματα μπαμπάκι και να τα πουλάς 17 λεπτά όπως τα πουλήσαμε πέρσι;». Όσον αφορά τους αγώνες της αγροτιάς, τις διεκδικήσεις τους μας είπε: «Το ζήτημα είναι να ελεγχθούν οι μεσάζοντες (…) Δεν θέλουμε ελεημοσύνη, ούτε να γίνουμε Λάτσηδες θέλουμε. Να βγάζουμε ένα αξιοπρεπές μεροκάματο να μπορούμε να ζήσουμε και εμείς…»

Η κουβέντα με τους αγρότες δεν αργεί να φτάσει και στις διεκδικήσεις και τους στόχους του αγώνα της φτωχομεσαίας αγροτιάς. «Πολλά χρόνια είναι η ζημιά που γίνεται. Το μαχαίρι έφτασε στο κόκαλο και ο αγρότης δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά. Δεν είμαστε εδώ για να γίνουν μπαλώματα. Δεν ζητάμε το χρήμα. Ζητάμε εγγυημένες τιμές, να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματά μας» μας λεει ο Μηνάς. «Πρέπει να γίνει ανατροπή» συμπληρώνει ένας άλλος αγρότης, «Όσο υπάρχει αυτή η κατάσταση, κάθε χρόνο θα βγαίνουν οι αγρότες στο δρόμο και όχι μόνο αυτοί αλλά και οι εργαζόμενοι».

«Έχει γίνει συνείδηση.

δεν υπάρχει μέλλον για τους μικρομεσαίους αγρότες»

Ανάμεσα στα στέκια των Αγροτικών συλλόγων συναντήσαμε και το Ρίζο Μαρούδα, Πρόεδρο της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Ν. Λάρισας και μέλος της Πανελλαδικής Γραμματείας της ΠΑΣΥ. Είχαμε την ευκαιρία να κουβεντιάσαμε μαζί του για τα προβλήματα της αγροτιάς, τις διεκδικήσεις και τους στόχους του αγώνα των φτωχομεσαίων αγροτών.

“Ο”: Ερχόμενοι εδώ παρατηρήσαμε ότι το μπλόκο, αυτό, “ξεχωρίζει”. Τι είναι αυτό που κάνει το μπλόκο της Νίκαιας να ξεχωρίζει;

Ρίζος Μαρούδας: Κατ’ αρχάς υπάρχει μια ποιοτική διαφορά σε αυτό το μπλόκο σε σχέση με τα άλλα. Είναι μπλόκο ενωτικών ομοσπονδιών και αγροτικών συλλόγων. Είναι δηλαδή το οργανωμένο συνδικαλιστικό κίνημα της Θεσσαλίας. Να το πω αλλιώς, είναι ό,τι καλύτερο έχει να παρουσιάσει το αγροτικό κίνημα στη Θεσσαλία τα τελευταία χρόνια. Συμμετέχουν ολόκληρα χωριά με αγροτικούς συλλόγους. Στο συντονιστικό σ’ αυτό το το μπλόκο μετέχουν οι τρεις ομοσπονδίες της Θεσσαλίας. Δεν υπάρχει, αυτό που γίνεται σε άλλα μπλόκα, συντονιστική από κάποιους συνδικαλιστές. Είναι ένα μπλόκο που εκφράζει τις συνολικές διεργασίες του κινήματος. Δεύτερον, εμείς συμφωνήσαμε ότι αυτή η πολιτική, που είναι αποτέλεσμα της ΚΑΠ της ΕΕ, είναι η πολιτική που δεν μας αφήνει ούτε να καλλιεργήσουμε ούτε να επιβιώσουμε. Και αυτό έχει γίνει συνείδηση. Οτι μέσα στα πλαίσια αυτής της πολιτικής δεν υπάρχει μέλλον για τους μικρομεσαίους αγρότες.

Το βασικό μας μέλημα δεν είναι να πάρουμε κάποια χρήματα και να σηκωθούμε να φύγουμε, αυτό που λένε και οι άλλοι, γιατί πάλι του χρόνου θα είμαστε εδώ, αλλά να αποσπάσουμε μέτρα που να δώσουν προοπτική για να μπορούμε να σταθούμε στην παραγωγή, χωρίς να ξεχνάμε ότι αντικειμενικά συγκεντρώνεται η γη και η παραγωγή στα χέρια λίγων μεγαλοαγροτών και επιχειρηματιών.

“Ο”: Ποια είναι τα αιτήματα και οι διεκδικήσεις σας; Είναι “θεσμικά”;Ο αγώνας της φτωχομεσαίας αγροτιάς αφορά και τους εργάτες, τα υπόλοιπα λαϊκά στρώματα;

Ρ.Μ.: Θεσμικά αιτήματα όλοι έχουμε. Το θέμα είναι τι θεσμικά αιτήματα είναι και αν συγκρούονται με αυτήν την πολιτική. Για παράδειγμα οι κατώτερες εγγυημένες τιμές, που είναι ένα αίτημα με τρία στοιχεία. Δηλαδή εξασφάλιση ικανοποιητικής κατώτερης εγγυημένης τιμής σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους παραγωγής, αλλά και προστασία της εγχώριας παραγωγής, έτσι ώστε ο αγρότης να μπορεί να έχει ένα εισόδημα που θα του επιτρέψει να ζήσει. Να μην μπορεί ο έμπορος, ο μεσάζων, το κάθε μονοπώλιο, αυτές οι 4-5 πολυεθνικές που συγκεντρώνουν την παραγωγή σε πολλούς τομείς της αγροτικής οικονομίας να καθορίζουν τις τιμές και να κερδοσκοπούν σε βάρος των αγροτών με πολύ φθηνές τιμές, και σε βάρος των καταναλωτών, με πολύ ακριβές τιμές. Π.χ. στα δημητριακά υπάρχουν 5 μεγάλες εταιρίες που καθορίζουν τις τιμές των σιτηρών. Φέτος παίρνουν 14,5 περίπου λεπτά το κιλό σιτάρι από τον παραγωγό. Με αυτό μπορεί να φτιαχτούν περίπου 1.500 γραμμάρια ψωμιού. Τα 750 γραμμάρια ψωμί πωλούνται 1,6 ευρώ. Μιλαμε για ένα κέρδος της τάξης του 1.500%. Αυτό γίνεται σε όλα τα αγροτικά προϊόντα. Αυτή η ψαλίδα μπορεί να κλείσει με τις κατώτερες εγγυημένες τιμές προς όφελος και των δύο. Δηλαδή και ο παραγωγός να παίρνει πραγματικά ικανοποιητική τιμή και ο καταναλωτής να πληρώνει πιο φθηνά. Να μειωθεί δηλαδή το κέρδος των πολυεθνικών και των εμπόρων που παρεμβάλλονται στη μέση, δηλαδή πρέπει να πεταχτούν έξω οι μεσάζοντες.

Ακόμη, η κυβέρνηση, αλλά και κάποια μπλόκα, ζητώντας το διαχωρισμό σε κατά κύριο επάγγελμα ή μη των αγροτών οδηγούν στο διώξιμο από τη γη τους, 500.000 αγρότες. Αυτοί οι 500.000 θα καταλήξουν στις λίστες των ανέργων και απ’ αυτή τη μείωση των αγροτικών νοικοκυριών θα επηρεαστούν ή θα κλείσουν μαγαζιά, μικρές μεταποιητικές βιομηχανίες όπου σήμερα βρίσκουν δουλειά εργαζόμενοι κλπ. Αυτό που λέμε είναι ότι αγροτικό εισόδημα και παραγωγή επηρεάζουν συνολικά την οικονομική και κοινωνική ζωή μεγάλων περιοχών ακόμα και συνολικά της χώρας.

“Ο”: Τι επιδιώκει η κυβέρνηση με τη θεσμοθέτηση του λεγόμενου “μητρώου αγροτών”;

Ρ.Μ.: Θέλουν να πετάξουν από την παραγωγή κάποιους μικρούς αγρότες που με τα λίγα στρέμματα που έχουν σήμερα δεν μπορούν να ζήσουν και αναγκάζονται να κάνουν έξτρα μεροκάματα σε οικοδομές, εποχιακές δουλιές, να ανοίξουν ίσως κάποιο μικρομάγαζο κλπ. Αυτοί, που είναι περίπου 400.000 και πέρυσι δεν πήραν την επιστροφή πετρελαίου, πλήρωσαν και τις δηλώσεις για την επιδότηση. Αυτούς θέλουν να πετάξουν έξω με το λεγόμενο “Μητρώο των αγροτών”, όπου θα γράφονται και θα θεωρούνται αγρότες μόνο όσοι έχουν αγροτικό εισόδημα πάνω από 50% του συνολικού εισοδήματος. Π.χ. κάποιος συνταξιούχος που παίρνει την ευτελή σύνταξη των 360 ευρώ το μήνα και έχει 30 στρέμματα δεν θα θεωρείται αγρότης και δεν θα παίρνει επιδοτήσεις και άλλες παροχές π.χ. επιστροφές πετρελαίου, ΦΠΑ κα. Αυτό το σύστημα αφήνει ανέπαφους κάποιους μεγαλογιατρούς ή μεγαλοδικηγόρους που αγοράζουν μεγάλες αγροτικές εκτάσεις π.χ. 300-500 στρέμματα και παίρνουν τις επιδοτήσεις. Το ίδιο γίνεται με τη μοναστηριακή περιουσία. Η μονή της Μεγίστης Λαύρας είναι ο μεγαλύτερος αγρότης και το περίφημο Βατοπέδι είναι στην τρίτη θέση των υψηλότερων αγροτικών επιδοτήσεων. Ακριβώς γιατί οι τεράστιες εκτάσεις τους εξασφαλίζουν εισόδημα μεγαλύτερο ακόμη και από το ήδη μεγάλο κύριο εισόδημά τους.

“Ο”: Ποιος είναι ο ρόλος των τριτοβάθμιων συνδικαλιστικών οργάνων των αγροτών;

Ρ.Μ.: Οι τριτοβάθμιες οργανώσεις των αγροτών η ΠΑΣΕΓΕΣ, η ΓΕΣΑΣΕ και η ΣΥΔΑΣΕ είναι και οι τρεις κρατικοδίαιτες και ξεπουλημένες.Είναι ενάντια στον αγρότη, όχι μόνο στα μπλόκα, στα αιτήματά του, αλλά και προωθούν την ΚΑΠ και η εκάστοτε κυβέρνηση τις αξιοποιεί για να έχει τη συναίνεσή τους ώστε να περάσει νέες αντιαγροτικές ρυθμίσεις και μέτρα. Γι’ αυτό έχουν χάσει κάθε κύρος ή επιρροή στους αγρότες. Ακόμα και να θέλανε δεν θα μπορούσαν να βγάλουν ούτε ένα τρακτέρ στη Θεσσαλία. Γι’ αυτό και στα μπλόκα βρίσκονται κυρίως αγροτικές ομοσπονδίες και σύνδεσμοι αγροτών.

Η κυβέρνηση τώρα προωθεί ένα νομοσχέδιο που αποτελεί ευθέως χτύπημα του αγροτικού κινήματος. Καταρχήν η Βουλή δεν μπορεί να νομοθετεί πώς θα είναι το αγροτικό κίνημα. Αυτό είναι υπόθεση του ίδιου του αγροτικού κινήματος. Δεύτερον αυτό που προωθούν είναι κυριολεκτικά έκτρωμα. Θέλουν να φτιάξουν ακόμα μια γενιά κρατικοδίαιτων συνδικαλιστών και επιχειρηματιών αγροτών, οι οποίοι θα συναινούν σε κάθε αντιαγροτική πολιτική, είτε αυτή προέρχεται από την ΚΑΠ είτε από την εκάστοτε κυβέρνηση. Βεβαίως, οι συνδικαλιστικοί συσχετισμοί πρέπει να αλλάξουν.

Είμαστε αισιόδοξοι. Και νέοι αγρότες υπάρχουν στα μπλόκα, νέα παιδιά που έχουν αγωνίες και ερωτηματικά, αλλά μπαίνουν στον αγώνα και στις κινητοποιήσεις μέσα από τους αγροτικούς συλλόγους, πρωτοστατούν σε αυτούς. Αυτοί είναι το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι, γι’ αυτό και λέω ότι εδώ έχει μαζευτεί ο ανθός του αγροτικού κινήματος.

Αποστολή: Παναγιώτης Γιαννόπουλος, Στρατής Δουνιάς, Σωτήρης Παρίσης,