“Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο”
Κομμουνιστής ηγέτης, γνήσιο παιδί του ΚΚΕ
Φέτος το καλοκαίρι κυκλοφορεί ξανά μετά από πολλά χρόνια η αξέχαστη πολιτική ταινία “Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο”. Mια ταινία αφιερωμένη στον κομμουνιστή ηγέτη Νίκο Μπελογιάννη. Στον αλύγιστο λαϊκό αγωνιστή που πριν από 57 χρόνια, στις 30 Μάρτη 1952, έπεφτε νεκρός από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος μπροστά στο οποίο οδηγήθηκε από τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό και την κυβέρνηση Πλαστήρα-Βενιζέλου.
Με αφορμή την επανακυκλοφορία της σπουδαίας αυτής ταινίας, ο “Ο” θυμίζει ξανά τους βασικούς σταθμούς της πορείας του κομμουνιστή ήρωα που αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα για την απελευθέρωση του λαού της χώρας μας από τα δεσμά της καπιταλιστικής σκλαβιάς, που εργάστηκε ακούραστα για το χτίσιμο μιας Ελλάδας ελεύθερης, ανεξάρτητης και σοσιαλιστικής.
Υπόδειγμα ανθρώπου και κομμουνιστή
Απ’ τα πρώτα του βήματα, ο Μπελογιάννης αναδείχτηκε σε σπουδαίο αγωνιστή και ξεχωριστό στέλεχος του ΚΚΕ. Πολύπλευρη και δυναμική προσωπικότητα, συγκέντρωνε όλες εκείνες τις αρετές που συνθέτουν έναν υποδειγματικό κομμουνιστή. Ατσαλωμένος στο καμίνι της ταξικής πάλης, πέρασε χρόνια ολόκληρα σε φυλακές κι εξορίες, οργάνωσε μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις, δούλεψε ως καθοδηγητής σε πολλές κομματικές οργανώσεις, αξιοποιήθηκε στην παράνομη κομματική δράση όπου συνδύασε αριστοτεχνικά τη νόμιμη με την παράνομη δουλειά.
Αναδείχτηκε σε ανώτερο στέλεχος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ πολεμώντας παλικαρίσια στην Πελοπόννησο και τη Βόρεια Ελλάδα. Μελέτησε σε βάθος το μαρξισμό-λενινισμό, αλλά και τα προβλήματα της νεοελληνικής πραγματικότητας κι έγραψε κάτω από φοβερά δύσκολες συνθήκες, τις δύο σημαντικές μελέτες του “Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα” και την “Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας”, ενώ στο ιδεολογικό μέτωπο πάλεψε και ως κομμουνιστής δημοσιογράφος διευθύνοντας το πολιτικό περιοδικό “Ελεύθερος Μωριάς”.
Mε το ολόπλευρο θεωρητικό και πρακτικό ατσάλωμα, με την πολύτιμη πείρα από την επιτυχημένη δουλειά σε τόσους διαφορετικούς τομείς του επαναστατικού αγώνα, αναδείχτηκε σε κορυφαίο πολιτικό, προπαγανδιστή, οργανωτή, πολεμιστή και διανοητή, διδάσκοντας πως οι κομμουνιστές οφείλουν να είναι πολύπλευροι, πολυσύνθετοι, εχθροί της μονομέρειας και της αποσπασματικότητας, ώστε να χτυπούν τον αντίπαλο σε όλα τα μέτωπα συνδυάζοντας την επαναστατική θεωρία με την επαναστατική πράξη. Ο Μπελογιάννης αντιπροσωπεύει με τον καλύτερο τρόπο τον κομμουνιστή που συνδυάζει τον πρακτικό και τον διανοητή αγωνιστή, που παλεύει ανυποχώρητα σε όλα τα επίπεδα, με τ’ όπλο και την πένα.
Μια ζωή δοσμένη στον αγώνα
Γεννημένος το 1916 στην Αμαλιάδα από γονείς αγρότες, ο Μπελογιάννης μπαίνει από μικρός στο δρόμο του αγώνα. Γυμνασιόπαιδο ακόμα οργανώνεται στην ΟΚΝΕ και πρωτοστατεί σε μεγάλες μαθητικές και αγροτικές κινητοποιήσεις. Το 1932 σε ηλικία 17 ετών οργανώνεται στο ΚΚΕ ως φοιτητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας, ενώ για την πολιτική του ιδεολογία και δράση, θα διωχτεί από τη σχολή του το 1934.
Το 1936, χρονιά της στρατιωτικής του θητείας, αλλά και της εγκαθίδρυσης της μεταξικής δικτατορίας, καταδικάζεται σε τρίμηνη φυλάκιση λόγω της αντιδικτατορικής του δράσης, ενώ το 1938 καταδικάζεται σε πέντε χρόνια φυλακή και δύο χρόνια εξορία στην Ιο, για τον ίδιο λόγο. Τα χρόνια που ακολούθησαν, βρίσκουν τον Μπελογιάννη στα κάτεργα της Αίγινας και της Ακροναυπλίας.
Από το 1941 ως το 1943, θα μεταφερθεί ως αιχμάλωτος των Γερμανών στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Κατούνας, Βόνιτσας και Κέρκυρας. Με τη συνθηκολόγηση των Ιταλών, καταφέρνει να διαφύγει στην Πάτρα όπου για το διάστημα 1943-1945 αναλαμβάνει καπετάνιος του 8ου Συντάγματος της 3ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου και ηγείται των σκληρών μαχών ενάντια στους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες τους.
Μετά την υποχώρηση των Γερμανών, τίθεται επικεφαλής της διαφώτισης και μέλος του Γραφείου Περιοχής του Κόμματος στην Πελοπόννησο, ενώ με το ξέσπασμα του εμφυλίου, ανεβαίνει στο βουνό ως Πολιτικός Επίτροπος της 10ης Μεραρχίας του ΔΣΕ, όπου αναδεικνύεται σε σκληροτράχηλο μαχητή και εμπνευσμένο ηγέτη, αφού η μεραρχία του κατάφερνε πάντα να ανταποκρίνεται στις πιο δύσκολες αποστολές. Σε μια από αυτές, στη μάχη του Γκόλιο-Κάμενικ ο Μπελογιάννης τραυματίζεται σοβαρά, συνεχίζει όμως να δίνει κουράγιο στους συμμαχητές του με το παράδειγμά του.
Μετά την ήττα του ΔΣΕ και την υποχώρηση των μαχητών του στις Λαϊκές Δημοκρατίες, ο Μπελογιάννης ακολουθεί μαζί τους το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. Ωστόσο το 1950, επιστρέφει μ’ εντολή του Κόμματος ως μέλος της κεντρικής επιτροπής παράνομα στην Ελλάδα, για ν’ ανασυγκροτήσει τις κομματικές οργανώσεις και να καθοδηγήσει την παράνομη δράση τους. Σύντομα συλλαμβάνεται και κρατείται στην απομόνωση, για να δικαστεί αργότερα σε μια “πολύκροτη” δίκη που οργάνωσε η αστική τάξη για ν’ αναδείξει το “θεάρεστο” έργο της μαζικής εξόντωσης των κομμουνιστών, μια δίκη που συγκέντρωσε την προσοχή όλης της προοδευτικής ανθρωπότητας και προκάλεσε τεράστιο κίνημα διεθνιστικής αλληλεγγύης σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η σύλληψη και η πρώτη δίκη
Η σύλληψη του Μπελογιάννη έγινε στις 20 Δεκέμβρη του 1950, αλλά η ασφάλεια δεν την έδωσε στη δημοσιότητα παρά στις 5 Γενάρη 1951. Η πρώτη δίκη, γνωστή και ως “Δίκη των 92” στην οποία δικαζόταν μαζί με άλλους κομμουνιστές, άρχισε στο Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών, στις 19 Οκτώβρη 1951 με την κατηγορία της παραβίασης του νόμου 509 -του νόμου δηλαδή, με τον οποίο βγήκε και τυπικά παράνομο το ΚΚΕ το Δεκέμβρη του 1947- και ολοκληρώθηκε στις 16 Νοέμβρη 1951. Η δίκη, λοιπόν ήταν καθαρά πολιτική και οι κατηγορούμενοι δεν δικάζονταν παρά μόνο για τις ιδέες τους.
Σ’ αυτή τη δίκη, ο Μπελογιάννης και έντεκα ακόμη σύντροφοί του καταδικάστηκαν σε θάνατο, αλλά τελικά δεν εκτελέστηκαν, αφού η “κατηγορία” από μόνη της δεν αρκούσε για την εκτέλεση της ποινής. Απαιτούνταν κατηγορίες, καλύτερα “εναρμονισμένες” με την κυρίαρχη αστική προπαγάνδα, που θεωρούσε τους κομμουνιστές “ξενόδουλους”, “προδότες”, και διασπαστές της “εθνικής ενότητας”.Κάτι τέτοιο θα διευκόλυνε τους δήμιους όχι μόνο να δολοφονήσουν τον κομμουνιστή ηγέτη, αλλά και να μπολιάσουν στη συνείδηση του λαού την πεποίθηση ότι η κομμουνιστική ιδεολογία και δράση επιδιώκει τάχα την υπονόμευση των συμφερόντων της Ελλάδας και του λαού της. Ωστόσο ο ίδιος ο Μπελογιάννης στην απολογία του συνέτριψε και αυτή τη συκοφαντία αναδεικνύοντας τον βαθιά πατριωτικό χαρακτήρα του ΚΚΕ: «Αγαπάμε την Ελλάδα και το λαό της περισσότερο από τους κατηγόρους μας. Το δείξαμε όταν εκινδύνευε η ελευθερία, η ανεξαρτησία και η ακεραιότητά της και ακριβώς αγωνιζόμαστε για να ξημερώσουν στη χώρα μας καλύτερες μέρες χωρίς πείνα και πόλεμο. Γι’ αυτό το σκοπό, αν χρειαστεί, θυσιάζουμε και τη ζωή μας».
Η δεύτερη δίκη και η εκτέλεση
Για να πετύχουν τελικά τους σκοπούς τους, οι οργανωτές της δίκης χρησιμοποίησαν την περίφημη “Υπόθεση των ασυρμάτων”. Η υπόθεση αυτή αφορούσε στην ανακάλυψη ασυρμάτων που χρησιμοποιούσε το Κόμμα στην παράνομη δουλιά του -πράγμα απόλυτα φυσιολογικό για τα δεδομένα της εποχής προκειμένου να εξασφαλίζεται η ταχύτερη δυνατή επικοινωνία ανάμεσα στις παράνομες οργανώσεις του- οι οποίοι υποτίθεται πως χρησιμοποιούνταν από τον Μπελογιάννη και άλλους κομμουνιστές για λόγους κατασκοπείας της ΕΣΣΔ σε βάρος της Ελλάδας.
Ετσι ο Μπελογιάννης σύρθηκε για δεύτερη φορά στο στρατοδικείο μέσα στο πλαίσιο της πλατιάς εφαρμογής του νόμου 375/1936 “περί κατασκοπείας” που είχε θεσπίσει η δικτατορία του Μεταξά και βάση του οποίου χιλιάδες αγωνιστών εκτελέστηκαν μετά τον εμφύλιο χαρακτηριζόμενοι με συνοπτικές διαδικασίες ως “κατάσκοποι”.
Η δίκη άρχισε στις 15 Φλεβάρη και τελείωσε την 1η Μάρτη του 1952. Και σ’ αυτή τη μάχη όπως και στην πρώτη, ο Μπελογιάννης από κατηγορούμενος γίνεται κατήγορος των δημίων του, κουρελιάζει μία προς μία τις χαλκευμένες κατηγορίες τους και ξεσκεπάζει τη δίκη-παρωδία.
Ο δημοσιογράφος Σπ. Δενδρινός που είχε παρακολουθήσει τη δίκη θυμόταν χαρακτηριστικά:
«Η πίστη, η αξιοπρέπεια, η τόλμη κι η ψυχραιμία του εντυπωσίασαν τους πάντες. Ψηλός, επιβλητικός, σοβαρός, άφοβος, διέκοπτε και απαντούσε όχι στους κατηγόρους του εαυτού του, αλλά σ’ εκείνους που κατηγορούσαν το ΚΚΕ. Απαντούσε με ντοκουμέντα ακατάβλητα, με επιχειρήματα ακαταμάχητα, με τόση σαφήνεια, διαύγεια και κατηγορηματικότητα (…). Ο εαυτός του δεν τον ενδιέφερε, μονάχα το Κόμμα υπερασπιζόταν».
Κι όμως παρά την ηρωική αυτή στάση και παρά το μεγαλειώδες κίνημα αλληλεγγύης που όπως αναφέραμε αναπτύχθηκε στην Ελλάδα και παγκοσμίως, ο Μπελογιάννης και άλλοι εφτά σύντροφοί του καταδικάζονται τελικά σε θάνατο και η ποινή εκτελείται ένα μήνα σχεδόν μετά την απόδοσή της. Στις 30 Μάρτη του 1952, οι δήμιοι του Νίκου Μπελογιάννη, πιεσμένοι από τις διεθνείς αντιδράσεις και τις συνεχείς διαμαρτυρίες για την απελευθέρωσή του, οδήγησαν τον ίδιο και τους συντρόφους του Δ. Μπάτση, Ν. Καλούμενο και Η. Αργυριάδη, κρυφά στο Γουδί, χαράματα Κυριακής, μέρα που ούτε οι Ναζί δεν εκτελούσαν τους αιχμαλώτους τους. Οι ήρωες κομμουνιστές στάθηκαν όρθιοι μπροστά στο απόσπασμα εκπληρώνοντας στο έπακρο το χρέος τους, και γράφοντας μια από τις ηρωικότερες σελίδες του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος.
Βαδίζουμε σταθερά στον δρόμο του Μπελογιάννη
Οι Αγγλοι και Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές, η ντόπια πλουτοκρατία με το πολιτικό της προσωπικό, τυφλωμένοι από φόβο που τους προκάλεσε ο ηρωικός αγώνας του ΚΚΕ και του ελληνικού λαού στα χρόνια της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και της τρίχρονης εποποιίας του ΔΣΕ, όταν η εξουσία της ελληνικής αστικής τάξης κινδύνευσε θανάσιμα, εκτέλεσαν το Μπελογιάννη. Πίστευαν πως έτσι θα έδιναν ένα ισχυρό χτύπημα στο λαό και την αλύγιστη πρωτοπορία του το ΚΚΕ, επιβάλλοντας με το αίμα και την τρομοκρατία την άγρια εκμετάλλευση του λαού από τα μονοπώλια και τον ιμπεριαλισμό. Αποδείχτηκαν όμως φρικτά γελασμένοι, αφού το μόνο που κατάφεραν ήταν να δώσουν έναν ακόμα ήρωα, ένα ακόμα παντοτινό παράδειγμα σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό και ιδιαίτερα στους κομμουνιστές. Ενα λαϊκό ήρωα απαράμμιλης αγωνιστικότητας και ξεχωριστού ήθους απ’ αυτούς που μόνο μέσα στο ΚΚΕ διαπαιδαγωγούνται ώστε να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένους και αψεγάδιαστους ανθρώπους, φωτεινά προσωπικά παραδείγματα για τον καθένα. Οπως άλλωστε δήλωνε κι ο ίδιος στην απολογία του: «Δεκάδες φορές μπήκε μπροστά μου το δίλημμα: Να ζω προδίδοντας τις πεποιθήσεις μου, την ιδεολογία μου, είτε να πεθάνω πιστός σε αυτές. Πάντοτε προτίμησα το δεύτερο δρόμο και σήμερα τον ξαναδιαλέγω».
Ο Νίκος Ζαχαριάδης, γενικός γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ εκείνη την εποχή, διατύπωσε με τον καλύτερο τρόπο την αξία της θυσίας του Μπελογιάννη σε ανοιχτό γράμμα του προς τα μέλη της ΕΠΟΝ που δημοσιεύτηκε τον Απρίλη του 1952 στον παράνομο “Ριζοσπάστη”:
«Ο Μπελογιάννης στάθηκε πάντα αλύγιστος, ολοκληρωτικά δοσμένος και προσηλωμένος στην υπόθεση του λαού. Και όταν έπεσε απ’ τα αμερικάνικα βόλια στάθηκε πάλι ορθός! Και ακριβώς γιατί σ’ όλη του τη ζωή, που ήταν μόνο αγώνας και πάλη, που ήταν πάντα υπηρεσία στο λαό, στο κίνημα, στο ΚΚΕ, ακριβώς γιατί πάντα στάθηκε άξιος, υποδειγματικός κουκουές, γι’ αυτό για όλους μας και πρώτ’ απ’ όλα για τους νέους, τις νέες, τα παιδιά μας, η πιο καλή και άξια τίμηση στη μνήμη του είναι να φωτιζόμαστε απ’ τη ζωή και το παράδειγμά του, να βαδίζουμε ατρόμαχτοι κι ατράνταχτοι το δρόμο το δικό του, να σταθούμε άξιοι σαν κι αυτόν κουκουέδες, αγωνιστές και μπροστάρηδες του λαού, προσωπικό παράδειγμα σε όλα όπως ήταν κι αυτός.
Δεν τον κλαίμε γιατί τους αντρειωμένους δεν τους κλαίνε. Δεν τον κλαίμε, μα δίνουμε όρκο. Να σταθούμε και μεις άξιοι σαν κι αυτόν»!
Μάρκος Ηλιάδης
“Ο άνθρωπος µε το γαρύφαλλο”
Από 18 Ιουνίου στους θερινούς κινηματογράφους
Μια ταινία ύμνος για τον λαϊκό αγωνιστή Νίκο Μπελογιάννη που υπερασπίστηκε με τη ζωή του τα λαϊκά δικαιώματα, τη δημοκρατία, την ειρήνη, την εθνική ανεξαρτησία.
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Νίκος Τζίμας, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρωταγωνιστούν: Φοίβος Γκικόπουλος, Αλέκος Αλεξανδράκης, Πέτρος Φυσσούν κ.ά.
Περιεχόμενα | 
Αποστολή με email
| 
Εκτυπώσιμη μορφή
Προτείνετε το δημοσίευμα
: Buzz
: Cull
: Baza
: Bobit
: Checkit
: Digme
: MindBlog
: Shootme
Στήλες - Κατηγορίες: Ιστορία