Οδηγός ο αγώνας του ΔΣΕ στο δρόμο για το μέλλον μας, το σοσιαλισμό
Στον ορεινό όγκο του Γράμμου συνδυάζονται αρμονικά το μεγαλείο της φύσης -η ασύλληπτη ομορφιά των βουνών αυτών με το μεγαλείο του ανθρώπου- την ιστορία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Στις σελίδες αυτές, θα κάνουμε μια εισαγωγή, μια γνωριμία με το χώρο αλλά και τον ιστορικό χρόνο στον τόπο που θα φιλοξενήσει το 18ο Αντιιμπεριαλιστικό Διήμερο της ΚΝΕ.
Ο ορεινός όγκος της Βόρειας Πίνδου είναι ασύγκριτης ομορφιάς με πλούσια χλωρίδα και πανίδα. Η σπάνια αυτή ομορφιά, φέρνει πάνω της τα «σημάδια» από την τρίχρονη εποποιία των μαχητών και των μαχητριών του ΔΣΕ. Η κορύφωση της δράσης του, που αγκάλιασε όλη την Ελλάδα και η τελική αναμέτρηση δόθηκε σε αυτά τα μέρη. Κάθε κορφή, κάθε πέτρα και κάθε δέντρο του Γράμμου είναι ένα κομμάτι της χρυσής ιστορίας και του ηρωισμού του ΔΣΕ.
Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας
Τον Οκτώβρη του ’44, οι αγώνες του λαού μας απέδωσαν καρπούς και οι τελευταίες δυνάμεις των ναζί και των φασιστών εγκατέλειψαν τη χώρα μας. Η μαζική λαϊκή ένοπλη πάλη μέσα από το ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ και την ΕΠΟΝ έφερε την πολυπόθητη λευτεριά και το στόχο για μια Ελλάδα λαοκρατούμενη πιο κοντά. Ψυχή και οργανωτής αυτής της λαμπρής νίκης ήταν το ΚΚΕ.
Η αστική τάξη της χώρας όμως, με τη στήριξη του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού είχε άλλα σχέδια. Το ΚΚΕ έπρεπε να συντριβεί, ο λαός να καθυποταχτεί, η εξουσία να επιστρέψει στα χέρια τους. Πριν προλάβει καλά καλά ο λαός να χαρεί τη νίκη του, οι αστοί και οι Εγγλέζοι ματοκύλισαν την Αθήνα το Δεκέμβρη του ’44. Μετά τη συνθήκη της Βάρκιζας, αυτόν τον απαράδεκτο συμβιβασμό σε βάρος του λαϊκού κινήματος, η αστική τάξη δεν μπορεί ακόμα να χαλιναγωγήσει το λαό. Ετσι, εξαπολύει ένα όργιο τρομοκρατίας: δολοφονίες, εξορίες, βιασμοί. Οι ελευθερωτές της Ελλάδας κυνηγιούνται αλύπητα.
Το δίλημμα για το λαϊκό κίνημα ήταν ξεκάθαρο: Υποταγή ή οργάνωση της πάλης για την αντεπίθεση; Η όπως εκφράστηκε στο ματοβαμμένο πανό του Δεκέμβρη: «Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα». Η απάντηση, αν και με καθυστέρηση ήταν η αντίσταση, η οργάνωση της πάλης.
Το 1946, μέσα σε κλίμα άγριας τρομοκρατίας συγκροτούνται Ομάδες Δημοκρατικών Ενόπλων Καταδιωκόμενων Αγωνιστών. Στις 31 Μάρτη του ίδιου χρόνου δίνεται το πρώτο οργανωμένο χτύπημα στο Λιτόχωρο.
Στις 28 του Οκτώβρη ιδρύεται το Γενικό Αρχηγείο Ανταρτών ενώ έχει προηγηθεί ήδη δημιουργία τοπικών αρχηγείων. Στις 27 Δεκέμβρη, οι αντάρτικες δυνάμεις παίρνουν το όνομα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.
Το κορυφαίο δημιούργημα του ΚΚΕ, ο ΔΣΕ, κάτω από αφάνταστα δύσκολες συνθήκες, έδρασε ως οργανωμένος Λαϊκός Στρατός. Οργάνωσε την επιμελητεία, τον εφοδιασμό, τον ιματισμό, το υγειονομικό, σχολές αξιωματικών, μηχανικών, σαμποτέρ κ.α.
Στις περιοχές που ελευθερώθηκαν από τον ΔΣΕ, οργανώθηκαν οι θεσμοί της Λαϊκής Εξουσίας, όπως τα Λαϊκά Συμβούλια, η Λαϊκή Πολιτοφυλακή, η Λαϊκή Παιδεία και Δικαιοσύνη.
«Η δράση του ΔΣΕ αποτελεί την κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα. Το αστικό κράτος γνώρισε τον πιο μεγάλο μέχρι σήμερα κίνδυνο για την ίδια την ύπαρξή του. Αυτά τα γεγονότα καταδείχνουν και τις μεγάλες δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει ο ΔΣΕ.
Ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν αντιιμπεριαλιστικός και διεθνιστικός. Πέραν των άλλων, έβαλε το δικό του βάρος υπέρ του αγώνα των λαών, σε μια περίοδο που ο ιμπεριαλισμός είχε ξεκινήσει τον λεγόμενο ψυχρό πόλεμο.
Η πάλη του ΔΣΕ αποπνέει μόνο δίκιο και ακατάβλητη ηθική, επειδή δίκιο και ηθική αποπνέει ο αγώνας της εργατικής τάξης, ο αγώνας του ΚΚΕ, είτε έφερνε νίκες, είτε έρχονταν πικρές οι ήττες.» (Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 60 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ)
Πήγαμε, πάμε και θα ξαναπάμε
Η μελέτη της ιστορίας του ΔΣΕ, της τρίχρονης εποποιίας του όπως και γενικότερα η ιστορία των αγώνων του λαού μας είναι απαραίτητη, γιατί προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για τα καθήκοντα των κομμουνιστών και των κομμουνιστριών στη σημερινή πάλη, για το τσάκισμα της συκοφαντίας και της προσπάθειας αναθεώρησης της ιστορίας. Γι’ αυτό και οι επισκέψεις στους χώρους που έδρασε ο ΔΣΕ έχουν τεράστια σημασία. Σου δίνεται η δυνατότητα να “αγγίξεις” την ιστορία, να περπατήσεις στα βήματα των ηρώων, να κατανοήσεις το μεγαλείο του λαϊκού ηρωισμού: τις αφάνταστες δυνατότητες των απλών, λαϊκών ανθρώπων όταν παλεύουν για το δίκιο της τάξης τους, για τη δική τους εξουσία.
Το 1996, η ΚΕ του Κόμματός μας, τίμησε για πρώτη φορά, στο Γράμμο, τους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ. Σε μια σεμνή εκδήλωση, με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ, τοποθετήθηκε μια απλή πλάκα στη Λυκόραχη (σήμερα Κεφαλοχώρι) με την υπόσχεση ότι θα στηθεί εκεί ένα μνημείο αντάξιο της θυσίας και της ιστορίας του ΔΣΕ.
Το 2005, οι οργανώσεις της ΚΝΕ της Βόρειας Ελλάδας κατασκηνώνουν στο Νεστόριο. Τότε, τα μέλη της ΚΝΕ αντίκρισαν το μεγαλείο του Γράμμου, τις θρυλικές κορφές.
Ένα χρόνο μετά, το 2006 στα 60 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ, έφτανε η ώρα για την εκπλήρωση της υπόσχεσης που είχε δοθεί στη Λυκόραχη δέκα χρόνια πριν. Το 15ο Αντιιμπεριαλιστικό Διήμερο πραγματοποιείται στο Νεστόριο, ενώ στη Λυκόραχη πραγματοποιείται πανελλαδική κινητοποίηση του Κόμματος όπου ανεγέρθηκε μνημείο προς τιμήν του ΔΣΕ, με εθελοντική δουλιά συντρόφων και κατοίκων.
Αλλά και το 2008, στις Πρέσπες είχαμε την ευκαιρία να αγναντέψουμε το θρυλικό Μάλι –Μάδι, όπου ο ΔΣΕ συνέτριψε τον κυβερνητικό στρατό και το Βίτσι όπου ολοκληρώθηκε ο θρυλικός ελιγμός από το Γράμμο, επισκεφθήκαμε την Πύλη όπου και κατασκευάστηκε μνημείο, τη σπηλιά του Νίκου Ζαχαριάδη, όπου ήταν η έδρα του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Το 17ο Αντιιμπεριαλιστικό Διήμερο ολοκληρώθηκε με πορεία στην πόλη της Φλώρινας όπου και στήθηκε μνημείο στον ομαδικό τάφο 800 μαχητών του ΔΣΕ.
Τέλος, πέρσι κοντά στο Βερτενίκ στήθηκε προτομή του κομμουνιστή επιστήμονα Πέτρου Κόκκαλη που διετέλεσε υπουργός υγείας, πρόνοιας και παιδείας της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης.
Στο Νεστόριο
Το Νεστόριο βρίσκεται 25 χλμ. δυτικά από την Καστοριά. Στο σημείο που βρίσκεται ο Αλιάκμονας διαμορφώνει μια κοιλάδα σπάνιας ομορφιάς. Το μέρος αυτό που σε μαγεύει με την ομορφιά του, είναι το ίδιο με αυτό που υπεράσπισαν σκληρά οι μαχητές του Γράμμου για 70 μέρες, όσο κράτησε η μεγάλη μάχη του Γράμμου, το καλοκαίρι του ’48.
Στον τομέα Νεστορίου, ο κυβερνητικός στρατός συγκέντρωσε συνολική δύναμη πάνω από 55.000 φαντάρους ενώ οι μαχητές του ΔΣΕ δεν ξεπέρασαν τους 1.500. Το σχέδιο του αστικού στρατού, προέβλεπε πως 2 μεραρχίες του, η μια από το βορρά και η άλλη από το νότο, θα σχημάτιζαν λαβίδα κατά μήκος των συνόρων ώστε να εγκλωβίσουν τις δυνάμεις του ΔΣΕ. Οι επιτελείς του αστικού στρατού υπολόγιζαν πως σε μια βδομάδα θα τα είχαν καταφέρει. Η αποφασιστική αντίσταση των μαχητών του ΔΣΕ στον τομέα Νεστορίου σμπαράλιασε τα σχέδια τους.
Στις 15 Ιούνη του ’48 ο αστικός στρατός άρχισε να σφυροκοπά τις θέσεις του ΔΣΕ στον τομέα με μαζική χρήση πυροβόλων και αεροπορίας. Στις 16 χτυπά σε όλο το μήκος του μετώπου: στη Φτεριά, στο Ακόντιο, στο Νικολέρι και σε άλλα σημεία. Στην Κοπάνκα τα βράχια έλιωσαν από τα περίπου 2.000 βλήματα που ρίχτηκαν εκεί αλλά το ύψωμα κρατήθηκε από τον ΔΣΕ.
Ο σχεδιασμός του αστικού στρατού προέβλεπε ότι από τις πρώτες μέρες θα είχε καταληφθεί όλη η περιοχή μέχρι την Αλεβίτσα. Το σχέδιο έμεινε στα χαρτιά. Η 15η Μεραρχία του αστικού στρατού αποσύρθηκε για επανεκπαίδευση, ενώ η 3η ορεινή ταξιαρχία της 1ης αποσύρθηκε ύστερα από σοβαρές απώλειες. 15 μέρες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων ο αντιστράτηγος Κιτριλάκης γράφει πως οι δυνάμεις του αστικού στρατού δεν είχαν προχωρήσει «ούτε κατά εν σχεδόν βήμα».
Η αντίσταση των μαχητών και των μαχητριών του ΔΣΕ απέναντι σε υπέρτερες αριθμητικά δυνάμεις ήταν τόσο σκληρή που ουσιαστικά δεν επέτρεψε τον έλεγχο της περιοχής από τον αστικό στρατό πριν τον ελιγμό στο Βίτσι. Το πεδίο των μαχών θα έχουμε τη δυνατότητα να αγναντέψουμε φέτος με την επίσκεψή μας στο ύψωμα της Αλεβίτσας.
Στα “απόρθητα” Πατώματα
Δίπλα, στη Λυκόραχη που θα επισκεφθούμε και στο φετινό διήμερο, βρίσκεται η κορυφή “Πατώματα”. Το ύψωμα αυτό βρισκόταν σε στρατηγική θέση για τον έλεγχο του Γράμμου. Ήταν τέτοια η οχύρωση στα Πατώματα που ο στρατηγός Μπαλοδήμος πιστοποιούσε στους ανώτερους του πως: «Σας βεβαιώνω ότι στην Αθήνα μπορεί να μπουν οι συμμορίτες, αλλά τα Πατώματα δεν θα επιτρέψουμε να τα καταλάβουν».
Η αμυντική οχύρωση στα Πατώματα
ήταν σε κυκλικό σχήμα, με μελετημένο σύστημα οχυρωματικών έργων. Στη περίμετρο της κυκλικής άμυνας είχαν κοπεί όλα τα δέντρα ώστε να υπάρχει ορατότητα και είχαν τοποθετηθεί τρεις γραμμές συρματοπλεγμάτων και εκατοντάδες νάρκες. Ακόμα το οχυρό είχε την υποστήριξη 16 πυροβόλων και τη μόνιμη εποπτεία της αεροπορίας. 350 άντρες και 2 τάγματα εφεδρείας στάθμευαν κοντά, ενώ ο οπλισμός, τα πυρομαχικά και τα εφόδια ήταν άφθονα. Τα Πατώματα ήταν πράγματι ένα φρούριο.
Με καλή προετοιμασία, παρά τον αρνητικό συσχετισμό σε βαρύ οπλισμό και ισχύ πυρός η επιχείρηση για τη κατάληψη του οχυρού ξεκίνησε στις 30 Μάη του ’49 στις 5 το πρωί. Δυο τάγματα, ένα που θα ενεργούσε και ένα εφεδρικό δίνουν τη μάχη. Μετά από 5 ώρες και αρκετές απώλειες το 2ο τάγμα κατάφερε να φτάσει στο 3ο συρματόπλεγμα. Ο διοικητής του 1ου τάγματος πέφτοντας χτυπημένος από βλήμα όλμου λεει στους μαχητές: «Μην ξεχάσετε την υπόσχεση που δώσατε. Η παίρνουμε απόψε τα Πατώματα, ή πεθαίνουμε». Στο φοβερό όρκο, οι μαχητές του ΔΣΕ ανταποκρίνονται με ηρωισμό, με μάχες σώμα με σώμα, καταλαμβάνοντας τα απόρθητα Πατώματα, μετά από τρία αλλεπάλληλα χτυπήματα στις 4.30 το απόγευμα. Ο αστικός στρατός έστειλε τις επόμενες μέρες δυο ταξιαρχίες για να ξαναπάρουν τα Πατώματα αλλά δεν κατάφερε τίποτα. Ο ΔΣΕ, μετά τον μεγάλο ελιγμό, είχε ολοκληρώσει την ανακατάληψη του Γράμμου.
Μελετάμε, διδασκόμαστε
Τα όσα -λίγα- παραδείγματα χωρέσανε σε αυτές τις σελίδες δεν φτάνουν για να περιγράψουν το μεγαλείο, τον ηρωισμό, την υπεροχή του ΔΣΕ απέναντι στους εχθρούς του. Η νεολαία έχει πολλά να μάθει από αυτό το μεγαλείο, έχει πολλά να διδαχθεί. Γι’ αυτό μαζί με την επίσκεψή μας, στα χώματα αυτά, τα μέλη και οι φίλοι της ΚΝΕ πρέπει να μελετήσουμε τα ιστορικά ντοκουμέντα, τις μαρτυρίες των μαχητών και των μαχητριών. Στην εισαγωγή και στη γνωριμία με την ιστορία αλλά και το χώρο πολύτιμος “οδηγός” είναι ο ιστορικός-ταξιδιωτικός οδηγός “Γράμμος - Στα βήματα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας” που κυκλοφόρησε πρόσφατα από η “Σύγχρονη Εποχή”. Τέλος, για μια συνολική εικόνα της ιστορίας της περιόδου μπορείτε να ανατρέξετε στο συλλογικό έργο του τμήματος ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ “Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, τόμος Α’” και στη Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 60 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ.
Εχουμε χρέος, να μάθουμε την ιστορία των αγώνων του λαού μας, να διδαχθούμε από αυτούς, ώστε να ανταποκριθούμε με τον καλύτερο τρόπο στα καθήκοντά μας.
Στρατής Δουνιάς
Το σχέδιο που έμεινε στα χαρτιά
Στο χάρτη, φαίνονται οι θέσεις και οι κινήσεις των μονάδων των αντιπάλων στρατών. Το σχέδιο του αστικού στρατού, ήταν η 1η και η 9η μεραρχία του, η πρώτη από Βορρά και η δεύτερη από Νότο να σχηματίσουν λαβίδα κατά μήκος των συνόρων ώστε να εγκλωβίσουν στο εσωτερικό τις δυνάμεις του ΔΣΕ. Η όλη επιχείρηση είχε σχεδιαστεί να διαρκέσει μια βδομάδα. Η αποφασιστική αντίσταση των μαχητών του ΔΣΕ στον τομέα Νεστορίου αχρήστεψε αυτό το σχέδιο, καθώς καθήλωσε την 15η Μεραρχία και ανάγκασε σε επαναπροσδιορισμό της αποστολής της 1ης Μεραρχίας. Επί της ουσιάς στην ευρύτερη περιοχή αυτού του τομέα ο αστικός στρατός μπόρεσε να κυριαρχίσει μόνο όταν οι δυνάμεις του ΔΣΕ με τον ελιγμό που έκαναν στις 21 Αυγούστου πέρασαν στο Βίτσι. Στις 70 μέρες που κράτησε η μεγάλη μάχη του Γράμμου το σχέδιο «Κορωνίς» αχρηστεύτηκε συνολικά.
Περιεχόμενα | 
Αποστολή με email
| 
Εκτυπώσιμη μορφή
Προτείνετε το δημοσίευμα
: Buzz
: Cull
: Baza
: Bobit
: Checkit
: Digme
: MindBlog
: Shootme
Στήλες - Κατηγορίες: Φεστιβάλ