Το επίκεντρο της πολιτικής τους
Δεμένo, λοιπόν, πισθάγκωνα στις δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ για την Παιδεία αποτελεί πιστή αντιγραφή και επέκταση των κατευθύνσεων που έχουν συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με λίγα λόγια, το ΠΑΣΟΚ, συμφωνεί και υπερθεματίζει σε περαιτέρω:
nn ελαχιστοποίηση των κρατικών δαπανών για την Παιδεία, ένταση των ταξικών φραγμών
nn εξασφάλιση της μεγιστοποίησης της κερδοφορίας του κεφαλαίου από τις επενδύσεις στο χώρο της εκπαίδευσης
nn χειραγώγηση μέσα από τον καθορισμό του περιεχομένου της εκπαίδευσης, που απευθύνεται στην πλειοψηφία της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων και περιορίζεται σε αποσπασματικές πληροφορίες και ληξιπρόθεσμες δεξιότητες.
Στοχεύουν, δηλαδή, να επιτελεί το εκπαιδευτικό σύστημα καλύτερα το ρόλο που έχει στο καπιταλισμό, τη διαιώνιση της κυριαρχίας της αστικής τάξης και την αναπαραγωγή της αστικής ιδεολογίας.
Ωστόσο, με αυτές του τις προτάσεις, το ΠΑΣΟΚ, φαίνεται να προσπαθεί να “κλέψει” την εύνοια του κεφαλαίου, από τη ΝΔ, προτείνοντας ακόμα πιο δραστικά-αντιδραστικά μέτρα.

Οικονομικού στραγγαλισμού, συνέχεια…
«Στόχος του 5% του ΑΕΠ για την παιδεία και του 2% για την έρευνα στο τέλος της τετραετίας»1. Ενα 5% του ΑΕΠ που εδώ και μια δεκαετία υπόσχονται ΝΔ και ΠΑΣΟΚ όπου τσουβαλιάζονται μαζί και οι δαπάνες της λαϊκής οικογένειας, πολύ μακριά από το αίτημα
 για 15% απο τον κρατικό προϋπολογισμό. Είναι φανερό (κι από το πρόσφατο παράδειγμα του πακέτου των 28 δις για τις τράπεζες) πως η υποχρηματοδότηση των ιδρυμάτων δεν οφείλεται σε τίποτα άλλο παρά σε επιλογές των κυβερνήσεων, αφού αυτός είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος να οδηγήσουν τα ιδρύματα στην ιδιωτικοποίηση. Στην “παρήγορη αγκαλιά”, δηλαδή, των επιχειρηματιών, οι οποίοι με τον “οβολό” τους θα μπορούν να καθορίζουν το περιεχόμενο της διδασκαλίας και της έρευνας. Εξάλλου, το ζήτημα της χρηματοδότησης δένεται με τον προσανατολισμό αυτής, αν θα καταλήγει για την κάλυψη των αναγκών των φοιτητών (φοιτητική μέριμνα κλπ) κι όχι για να ορθοποδήσει ένας μηχανισμός προώθησης των αναδιαρθρώσεων μέσα στα ιδρύματα, όπως είναι σήμερα.

Ανοιχτά σχολικά προγράμματα– Κλειστά στη μόρφωση
«Εθνικό πλαίσιο προγράμματος που θα ανοίγει περιθώρια για δημιουργία και πρωτοβουλίες σε κάθε σχολείο… προσαρμογή του σχολείου σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο», «ανοιχτό σχολείο σε συνεργασία με γονείς και τοπική κοινωνία».
Η αποδιοργάνωση του σχολικού προγράμματος είναι ένας διακηρυγμένος στόχος της ΕΕ και εφαρμόζεται ήδη σε πολλές χώρες. Κάθε σχολείο ανάλογα με τις επιχειρήσεις που υπάρχουν γύρω, την τοπική παράδοση και άλλα δεδομένα, διαθέτει επιλογές μαθημάτων σχετικές με αυτά, ενώ ένας ελάχιστος, μόνο, βασικός κορμός διδάσκεται σε όλους τους μαθητές ανεξάρτητα από το που διαμένουν και ποια είναι η χρηματοδότηση του σχολείου. Η “μαθητοκεντρική” αντίληψη οδηγεί ευθεία στην ανισότητα και στην κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών ανάλογα με τη δυνατότητα που έχουν οι γονείς τους να τους στείλουν στο “καλό” ή το “κακό” σχολείο. Είναι πλήρως αντιεπιστημονική και αντιεκπαιδευτική, γιατί μοιράζει ένα ξεροκόμματο στοιχειωδών “πληροφοριών” στους μαθητές, ενώ στη διαφοροποιημένη «ευέλικτη ζώνη» του προγράμματος σερβίρονται πασαλείμματα χαζοχαρούμενων δραστηριοτήτων, που μπορεί να απασχολούν ευχάριστα τους μαθητές, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν βασική γενική μόρφωση.
Το ζήτημα για το ΠΑΣΟΚ και αυτήν την πολιτική είναι το πως θα καταφέρουν να “ανοίξουν τις πόρτες των σχολείων” στις επιχειρήσεις για να συμβάλλουν στην κερδοφορία τους αλλά και να γαλουχήσουν την νεολαία με τις “αξίες” τις επιχειρηματικότητας. Επιπρόσθετα όμως, κι οι γονείς θα μπορούν να έχουν ρόλο, όπως μας λένε. Αναρωτιόμαστε: ο “ρόλος” αυτός μπορεί να φτάσει μέχρι και το να διδάσκουν οι ίδιοι οι γονείς τα παιδιά τους όπως γίνεται ευρέως στις ΗΠΑ με τα προγράμματα “home schooling”, επειδή δεν μπορούν να πληρώνουν τα έξοδα της εκπαίδευσης;

Τεχνολογικό Λύκειο – Μια από τα ίδια με ολίγον από “εκσυγχρονισμό”
Το ΠΑΣΟΚ όχι μόνο συμφωνεί με τη στροφή στην κατάρτιση (που είναι άλλωστε και το βασικό μέλημα της ΕΕ) και την αντικατάσταση της όποιας –κουτσουρεμένης- μόρφωσης παρέχεται σήμερα από δεξιότητες, αλλά υπερθεματίζει στο διπλό ανισότιμο σχολικό δίκτυο. Στο σχολείο, δηλαδή, που έχει ένα ακόμα πιο ισχυρό ταξικό φίλτρο σπρώχνοντας από νωρίς τα παιδιά των εργατικών λαϊκών οικογενειών στην κατάρτιση και τη φθηνή, ευέλικτη συνεχώς επανακαταρτίσιμη, εργασία. Μάλιστα, ακόμα κι αν κάποιο λαϊκό παιδί ξεφύγει προς τον άλλο δρόμο, η “κινητικότητα” που υπόσχονται θα εξασφαλίζει το μονόδρομο προς τα κάτω. Ο μαθητής του Λυκείου θα έχει χρόνο να το ξανασκεφτεί, αφού θα υπάρχει το μέτρο της “οριζόντιας μετακίνησης” και ο “σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού” που θα «σώζει τα παιδιά από επιλογές που οδηγούν σε ματαιότητες» (όπως είναι το αίτημα της πρασινορόζ συμβιβασμένης ηγεσίας της ΟΛΜΕ)! Ματαιότητες τριτοβάθμιων σπουδών που απαιτούν γερή τσέπη!

“Μαζική πρόσβαση”;
Μπορεί στα λόγια το ΠΑΣΟΚ να “πουλά” «μαζική πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση» αλλά συμφωνεί με τον πολλαπλασιασμό των εξεταστικών φραγμών που αντικατοπτρίζουν τους ταξικούς φραγμούς μέσα και έξω από το σχολείο και τις σχολές. Προτείνει εξετάσεις σε ορισμένα μαθήματα στη Γ΄ Λυκείου (αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για εξετάσεις και στη Β΄ Λυκείου) που θα οδηγούν σε Εθνικό Απολυτήριο. Με το βαθμό του απολυτηρίου ο απόφοιτος θα φτάνει στην πόρτα του Πανεπιστημίου, στο οποίο, ο ίδιος εκτιμά, ότι υπάρχει πιθανότητα να το δεχτεί με βάση τους όρους εισαγωγής που θα θέτει κάθε σχολή.
Στο απολυτήριο αυτό θα περιλαμβάνεται και ένα ποσό από το κράτος το οποίο θα περνά κατευθείαν στη σχολή σαν δίδακτρα φοίτησης, πρόταση με την οποία ξεκαθαρίζει το ΠΑΣΟΚ ότι δεν θα υπάρχει δωρεάν Παιδεία (άραγε άλλα ιδρύματα θα απαιτούν μεγαλύτερα ποσά από το χορηγούμενο κρατικό ποσό του απολυτηρίου;).
«Τα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ θα θέτουν τους όρους εισαγωγής με βάση το Εθνικό Απολυτήριο, οι οποίοι μπορεί να είναι διαφορετικοί από ίδρυμα σε ίδρυμα».
Στο πλαίσιο της “αυτονομίας” και της “αυτοτέλειας” της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (λες και τα ιδρύματα στον καπιταλισμό μπορεί να μην υποτάσσονται στην καπιταλιστική ανάπτυξη) όπου κάθε ίδρυμα κρίνει και επιβιώνει με τα δικά του κριτήρια -πάντα κριτήρια ιδιωτικοοικονομικά ωστόσο- κινείται αυτό το τραγικό μέτρο που προτείνει το ΠΑΣΟΚ αλλά και ο συντονιστής του “διαλόγου” της ΝΔ, Γ.Μπαμπινιώτης. Κάτι από Βρετανία σκέφτεται να μας φέρει κι εδώ ο Γ. Παπανδρέου, όπου στις αιτήσεις εισαγωγής και τις συνεντεύξεις των σχολών, ο υποψήφιος οφείλει να αποδείξει ότι “αγαπά το αντικείμενο” προσκομίζοντας στοιχεία ότι έχει προϋπηρεσία, ότι φοίτησε σε “καλό” σχολείο, ότι έχει το τρόπο να βρει το αναγκαίο ποσό για να σπουδάσει από την αρχή μέχρι το τέλος κοκ.

Κατηγοριοποίηση ανάμεσα στα ιδρύματα
Το βασικό ζήτημα όμως είναι αλλού… Οτι το ΠΑΣΟΚ συμφωνεί στις αναδιαρθρώσεις που θα φέρουν κατηγοριοποίηση ανάμεσα στα ιδρύματα, συνεχείς αλλαγές στα προγράμματα σπουδών (ώσπου να ξεχνάς τι σπουδάζεις), διαφορά στη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων ανάλογα με το κατά πόσον το έργο που παράγουν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Αλλωστε, η πρόταση τους για “ανταποδοτική χρηματοδότηση” που θα καθορίζεται από συγκεκριμένη επιτροπή (Αρχή Αξιολόγησης και Πιστοποίησης) δεν είναι κάτι νέο, εφαρμόζεται ήδη. Τα ιδιωτικοοικονομικά της κριτήρια δε, έχουν αποκαλυφθεί, ενώ δεν είναι τυχαίο πως στην υπόλοιπη Ευρωπαική Ενωση, όπου έχει προχωρήσει κατά πολύ αυτή η πολιτική, την “Αρχή” αυτή απαρτίζουν οι χορηγοί επιχειρηματίες και άλλα “ευαγή” πρόσωπα που νοιάζονται για το καλό των επενδύσεών τους!

Εφαρμογή του νόμου-πλαίσιο
Εφαρμογή του νόμου-πλαίσιου -που δεν ψήφισε κατά τα άλλα στη Βουλή (!)- προτείνει το ΠΑΣΟΚ στο πρόγραμμά του. Ενώ, προχωρά ακόμα παραπέρα στην κατάργηση των δωρεάν συγγραμμάτων και διανομή τους μέσω ίντερνετ ή μέσω “ψηφιακού βιβλίου”. Η πρώτη τους έγνοια δεν είναι η τεχνολογική αναβάθμιση της υλικοτεχνικής υποδομής ή η κάλυψη των κενών των βιβλιοθηκών αλλά η υποβάθμιση των σπουδών σε δεξιότητες, σε αφομοίωση σκόρπιων πληροφοριών.
Επίσης, συμφωνεί με τη ΝΔ και προτείνει στα ιδρύματα την «άντληση πρόσθετων πόρων από “άλλες” πηγές» (βλ. μεγαλοεπιχειρήσεις). Μάλιστα, προχωρά ένα βήμα παραπέρα, στην κατάργηση της όποιας σημερινής υποτυπώδους “δωρεάν στέγασης και σίτισης”, ομολογώντας πως «θα προωθήσουν τις συμπράξεις με ιδιωτικούς φορείς για παροχή φθηνής φοιτητικής στέγης σε περισσότερους φοιτητές». Το δικαίωμα της δωρεάν φοιτητικής μέριμνας γίνεται μπίζνα για τους επιχειρηματίες…
«Δίνουμε τη δυνατότητα μερικής απασχόλησης στους φοιτητές που σπουδάζουν και επιτρέπουμε τη δυνατότητα μερικής φοίτησης για διευκόλυνσή τους».
Οι φοιτητές, δηλαδή, θα έχουν το “δικαίωμα” να σερβίρουν ή να βγάζουν φωτοτυπίες για να καταφέρουν να σπουδάσουν, καλύπτοντας και εργασιακές θέσεις των σχολών. Για όσα μαθήματα δε, δεν προλαβαίνουν να παρακολουθήσουν λόγω της “απασχόλησης” τους, θα τους χορηγούνται πιστωτικές μονάδες (αφού σου λέει και να παρακολουθήσεις τα μαθήματα επιστήμονας δεν γίνεσαι)!
Υπόσχονται επίσης, πως θα δίνουν το “δικαίωμα” στους φοιτητές να παίρνουν “φοιτητοδάνεια” ώστε να μπορούν να τους ξεπληρώνουν τη “δημόσια δωρεάν Παιδεία” που έχουν φτιάξει.
Το πραγματικό δικαίωμα του να καλύπτονται όλες οι ανάγκες των φοιτητών ώστε να μπορούν απρόσκοπτα να αφοσιώνονται στη μελέτη της επιστήμης τους… πάει περίπατο.

Ό,τι πει το κεφάλαιο…
Αφού φτιάχνουν, λοιπόν επιμελώς, το πρόβλημα έρχονται να δώσουν και λύση!
Τα κενά της ολόπλευρης μόρφωσης των αποφοίτων, θα μπαλώνονται συνεχώς με προγράμματα “δια βίου μάθησης” όπου κράτος και επιχειρήσεις θα συμπράττουν για να αποκτούν οι εργαζόμενοι πρόσκαιρες δεξιότητες ή και να αλλάζουν συνεχώς δουλιά, ανάλογα με τις εκάστοτε επιλογές του κεφαλαίου.
Ενώ σε αυτούς τους τομείς που επιλέγει να επενδύσει το κεφάλαιο θα αναλώνεται και η έρευνα της χώρας. «Θέλουμε τα πανεπιστήμια να μπορούν να ανταγωνιστούν δημιουργικά για να εξασφαλίσουν οικονομικούς πόρους για προγράμματα έρευνας, να συνεργαστούν με επιχειρήσεις», «υποβοηθούμε τη συγκέντρωση και διάθεση επιχειρηματικών κεφαλαίων σε νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες έντασης γνώσης». Και εδώ τα σχόλια περιττεύουν… Μοναδικός στόχος: η έρευνα στην υπηρεσία της κερδοφορίας του κεφαλαίου κι όχι της ικανοποίησης των συνεχώς διευρυμένων κοινωνικών αναγκών.

Καμία αμφιβολία δεν χωράει πια
Και για τα δύο αστικά κόμματα, ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, που εναλλάσσονται στη διαχείριση της εξουσίας, (μαζί και ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ που προτείνει μικροαλλαγές, συμφωνώντας στην ουσία των αναδιαρθρώσεων) η “γραμμή” είναι κοινή και ακολουθείται κατά γράμμα, όσους “διαλόγους” κι αν μας πλασάρουν. Αλλωστε, χαρακτηριστικό είναι πως η πολιτική μέχρι σήμερα ακολουθεί πιστά τις υποδείξεις του ΟΟΣΑ (διεθνής Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία & Ανάπτυξη) στις οποίες κατέληξε αξιολογώντας την εκπαίδευση στην Ελλάδα2. Από το 1995, όλοι οι Υπουργοί Παιδείας που ακολούθησαν δεν ξέφυγαν ρούπι από αυτή τη «γραμμή».
Δεν είναι λοιπόν νέα μέτρα όπως τα παρουσιάζουν, είναι παλιά μέτρα που συναντούν εμπόδια υπό την πίεση του εργατικού και λαϊκού κινήματος οι οποίοι, με την συμβολή και του ΚΚΕ, δεν παραμυθιάζονται. Γι’ αυτό και αναγκάζονται να τα ξεπλένουν, να τα ντύνουν με νέα φρασεολογία και να τα παρουσιάζουν ως νέα και “εκσυγχρονισμένη” πολιτική.
Τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών, εκπαιδευτικοί, γονείς και εργαζόμενοι δεν πρέπει να εγκλωβίζονται στους σχεδιασμούς των κομμάτων του ευρωμονόδρομου. Ο μόνος δρόμος γι’ αυτούς είναι να γίνει υπόθεση του εργατικού λαϊκού κινήματος η ανατροπή της πολιτικής του κεφαλαίου, της ΕΕ και των κομμάτων τους, η διεκδίκηση αντιιμπεριαλιστικών και αντιμονοπωλιακών αιτημάτων στην κατεύθυνση της εξυπηρέτησης των σύγχρονων αναγκών. Ενας αγώνας που θα ανοίγει δρόμο για ένα άλλο σύστημα το οποίο έχοντας ως στόχο την ικανοποίηση των κοινωνικών λαϊκών αναγκών θα παρέχει μια αποκλειστικά δημόσια δωρεάν και υψηλού επιπέδου παιδεία!

Παραπομπές:
1.Ολα τα αποσπάσματα προέρχονται από το Πρόγραμμα ΠΑΣΟΚ «Δημόσια, δωρεάν και υψηλής ποιότητας Παιδεία για όλους»
http://www.pasok.gr/portal/gr/000F4240/Data/paideia_programma_full.pdf
2.Εκθεση του ΟΟΣΑ για την εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα, 1995:
http://www.omosp-goneon-athinas.org/omosp-athinas/nfblog//__HOMEDIR__/www/omosp-athinas/nfblog/wp-content/uploads/2008/01/oosa952.doc