Μια πλειοψηφία που αυξάνεται καθημερινά, όπως δείχνουν όσα στοιχεία έρχονται στην επιφάνεια, αποτελούν οι εργαζόμενοι φοιτητές και σπουδαστές. Η καμπάνια της ΚΝΕ στα ΤΕΙ που βρίσκεται σε εξέλιξη το τελευταίο δίμηνο, έχει φτάσει ήδη σε μεγάλο αριθμό σπουδαστών. Με αφορμή την καμπάνια αυτή ο «Οδηγητής» κάνει μια προσπάθεια να δώσει ορισμένες πλευρές από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι σπουδαστές. Για το ζήτημα αυτό μιλήσαμε με το Βασίλη Κολιό, σπουδαστή στο τμήμα Ενεργειακής Τεχνολογίας του ΤΕΙ Αθήνας και εργαζόμενο από τα πρώτα χρόνια της σχολής.
Στο στόχαστρο της πολιτικής τους
η νεολαία

Κανένας φοιτητής και σπουδαστής, κανένα παιδί λαϊκής οικογένειας δεν εργάζεται από “χόμπι”, από πλεόνασμα ελεύθερου χρόνου. Ακόμα και όταν κυνηγάνε ένα «πλούσιο βιογραφικό», η ανασφάλεια για το μέλλον, η οικονομική κατάσταση είναι αυτή που οδηγεί μάζες νέων στην εύρεση εργασίας.
Η πολιτική της ΕΕ, της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ είναι η μόνη υπεύθυνη για τα εμπόδια που μπαίνουν στην απρόσκοπτη φοίτηση. Η πολιτική αυτή που τόσα χρόνια χτίζει κομμάτι κομμάτι τα τείχη των ταξικών φραγμών όλο και πιο ψηλά για τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών, που ανοίγει διάπλατα τις πόρτες στην επιχειρηματική δραστηριότητα μέσα στις σχολές και στην ιδιωτικοοικονομική λειτουργία τους ώστε καθημερινά να μεγιστοποιούνται τα απαιτούμενα έξοδα για τις σπουδές. Αυτή η πολιτική υπηρετεί ακριβώς τα συμφέροντα που θέλουν τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών να πέφτουν στα χέρια των επιχειρήσεων χωρίς τα απαραίτητα εφόδια, χωρίς δικαιώματα και απαιτήσεις. Τρανή απόδειξη αποτελεί και το νέο αντιασφαλιστικο νομοσχέδιο, κομμάτι του οποίου προωθεί την επέκταση της μερικής απασχόλησης και τον περιορισμό του δικαιώματος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.  
Χέρι χέρι με τον τελευταίο νόμο-πλαίσιο που ψηφίστηκε στη Βουλή, η εφαρμογή του οποίου προωθείται κομμάτι κομμάτι στις τμηματικές συνελεύσεις, βάζουν εκ νέου στο “στόχαστρο” τους φοιτητές και σπουδαστές που αναγκάζονται από την πρώτη στιγμή να βγουν στην παραγωγή. Η ρύθμιση που «πετά» εκτός των σχολών τους φοιτητές και σπουδαστές που καθυστερούν πάνω από τρία χρόνια να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, πλήττει κυρίως όσους εργάζονται παράλληλα για τα βγάζουν πέρα αφού γι’ αυτούς η παρακολούθηση των μαθημάτων πολλές φορές είναι ακόμα και αδύνατη.

Συνέντευξη με το Βασίλη Κολιό, σπουδαστή & εργαζόμενο
«Από τα 18 μου.. όλα τα “μερικά απασχολούμενος” τα πέρασα!»

“Ο”: Πότε ξεκίνησες να εργάζεσαι και σε ποιόν κλάδο;
Βασίλης Κολιός: Είμαι 7ο εξάμηνο. Δουλεύω σε μια διαφημιστική εταιρεία από τον Οκτώβρη. Πριν ήμουν σε ένα video club. Γενικώς από τότε που μπήκα στη σχολή δεν έχω σταματήσει τη δουλιά. Από τα 18 μου.. όλα τα “μερικά απασχολούμενος” τα πέρασα! Σήμερα στα νούμερα φαίνεται ότι δουλεύω 4 ώρες και παίρνω 45 ευρώ! Επί τις ουσίας δεν είναι ποτέ 4 ώρες. Μετά οι εργοδότες εκμεταλλεύονται τον ίδιο το νόμο που λέει ότι η παραπάνω δουλιά για να θεωρηθεί υπερωρία πρέπει να είναι παραπάνω του οχταώρου. Δηλαδή είτε δουλέψω 4 είτε 7 ώρες θα πάρω τα ίδια λεφτά. Ενσημα μου κολλάνε μόνο και μόνο γιατί πίεσα να υπογράψω σύμβαση. Επιπλέον τέτοιες επιχειρήσεις υπογράφουν γενικά τρεις τρίμηνες συμβάσεις και αυτό δημιουργεί και πρόβλημα στο να διεκδικήσεις γιατί είσαι στον αέρα.

“Ο”: Τι σε οδήγησε στο να εργαστείς; Η διάθεση να έχεις “εργασιακή εμπειρία” όπως λένε κάποιοι;
Β.Κ: Το οικονομικό είναι το βασικό ζήτημα αλλά έχει δύο πλευρές. Από τη μια υπάρχουν οι σπουδαστές που δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στα έξοδα της σχολής και δεν μπορούν καν να τα βγάλουν πέρα με τα αναλώσιμα, υλικά κτλ που είναι σημαντικό κόστος. Από την άλλη υπάρχουν και οι υπόλοιποι που εργάζονται για να έχουν ένα χαρτζιλίκι και να έχουν έτσι μια φυσιολογική φοιτητική ζωή. Γι’ αυτούς που δουλεύουν για να βγάλουν και τα νοίκια και άλλα τέτοια έξοδα μιλάμε πλέον για πλήρη απασχόληση. Αυτοί συνήθως καταλήγουν και στη βραδινή εργασία για να μπορούν να πάνε πρωί στη σχολή, θεωρητικά.

“Ο”: Τι προβλήματα δημιουργεί στις σπουδές σου η εργασία σου;
Β.Κ: Κατ’ αρχάς σωματική κούραση. Αμα τελειώνεις στις 5 τη δουλιά όπως εγώ, είναι δυνατόν να πας στις 8 στο εργαστήριο; Ακόμα και δυο μέρες να δουλεύει ο άλλος αυτό δεν τον βοηθάει να αποκτήσει ένα ρυθμό στη σχολή, να είναι αφοσιωμένος στις σπουδές του και να σπουδάζει απρόσκοπτα, πόσο μάλλον στις εξεταστικές.
Παρ’ ότι νομικά είναι κατοχυρωμένες οι φοιτητικές άδειες και εγώ προσωπικά δεν δέχομαι να μου στερούν αυτό το δικαίωμά μου, υπάρχουν πολλοί φοιτητές που δεν ζητάνε καν τις άδειές τους, από φόβο, για να μη δημιουργήσουν «κακό προηγούμενο» με τον εργοδότη. Πάντως αν εξαιρέσουμε την προσωπική ευθύνη που υπάρχει σε έναν μεγάλο βαθμό, είναι χαρακτηριστικό ότι έχω περάσει μόνο 2 από τα 60 μαθήματα! Αλλά και εμένα να βγάλουμε απ’ έξω, κάτι φταίει που η σχολή έχει δώσει 5 πτυχία τα τελευταία 5 χρόνια! Σημαίνει πως αντικειμενικά όλοι οι σπουδαστές έχουν παρόμοιο πρόβλημα. Σκέφτονται να ξαναδώσουν πανελλήνιες, να στραφούν στην κατάρτιση και για όλα αυτά θέλουν να μαζέψουν χρήματα. Η απαξίωση, δηλαδή και η υποβάθμιση των ΤΕΙ οδηγεί τους σπουδαστές να αναζητήσουν εναλλακτική λύση. Ωθούνται στην εργασία χωρίς δικαιώματα.

“Ο”: Υπάρχει σε κάποιους από τους σπουδαστές μια αίσθηση «προσωρινότητας» ότι δεν χρειάζεται να διεκδικήσουν καλύτερους όρους εργασίας γιατί αυτό που κάνουν είναι πρόσκαιρο;
Β.Κ: Αυτό ισχύει για πολλούς και σε συγκεκριμένους κλάδους το συναντάς περισσότερο. Δηλαδή στο promotion που δουλεύω εγώ και στον κλάδο του επισιτισμού-τουρισμού, οι εργοδότες ποντάρουν ακριβώς σε αυτούς τους ανθρώπους για να παράγουν περισσότερα κέρδη. Ποντάρουν ακριβώς στην αίσθηση προσωρινότητας των εργαζόμενων φοιτητών, ότι δεν έχουν διάθεση να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, να διαπραγματευτούν καλύτερους όρους δουλιάς. Συνήθως καλύπτουν τα απαραίτητα (φως, νερό, τηλέφωνο, νοίκια) από το οικογενειακό εισόδημα και εργάζονται απλά για ένα χαρτζιλίκι. Αυτό όμως είναι τεράστια χαρά για τους εργοδότες! Είναι βούτυρο στο ψωμί τους. Γιατί πολλοί νομίζουν ότι είναι πολύ μικρή η συνεισφορά τους, επειδή είναι νέοι, επειδή είναι ανειδίκευτοι αλλά στην ουσία είναι οι κύριοι αιμοδότες του κέρδους, είτε στο ξενοδοχείο είτε στην καφετέρια. Χωρίς αυτούς δεν θα μπορούσαν να λειτουργούν.
Η κατάσταση αυτή είναι και ένα καλό μέσο για τους εργοδότες για να ρίχνουν συνολικά την τιμή της εργατικής δύναμης. Αφού μετά και τον 40χρονο και τον 50χρονο με μειωμένους όρους θα τον έχουν.

“Ο”: Οι νέοι σήμερα παλεύουν οργανωμένα μέσα από το σωματείο;
Β.Κ: Υπάρχει κόσμος που είναι γραμμένος στο σωματείο του. Και εγώ είμαι. Αλλά λίγος κόσμος το καταλαβαίνει ότι είναι ανάγκη μόλις πιάσει δουλιά, από την πρώτη δουλιά να γραφτεί στο σωματείο του. Απαξιώνει ο φοιτητής να πάει στο σωματείο του και το κάνει μόνο όταν «την πάθει» πια. Οταν τον απολύσουν, όταν δει ότι δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ και δεν πληρώνεται αναλόγως. Το θετικό είναι ότι μια μερίδα φοιτητών που έχουν συμμετάσχει σε κάποιες κινητοποιήσεις του φοιτητικού και σπουδαστικού κινήματος το προηγούμενο διάστημα και έχουν μια αγωνιστική πείρα, πιο εύκολα γράφονται στο σωματείο πια.

“Ο”: Εχει αξία η κοινή δράση φοιτητικών-σπουδαστικών συλλόγων με τα σωματεία;
Β.Κ: Κάθε κινηματική δύναμη που μπαίνει στη μάχη αποτελεί μείον για τον αντίπαλό που είναι οι εργοδότες και η αστική τάξη. Αυτό είτε αφορά την περιφρούρηση της απεργίας στους χώρους δουλιάς, είτε το να εκφραστεί η αλληλεγγύη σε κάποιον φοιτητή που απήργησε και απολύθηκε. Κάθε σύλλογος που κινείται σε αγωνιστική τροχιά είναι άλλη μια σημαντική και υπολογίσιμη δύναμη στη μάχη. Γιατί αν ήταν ασήμαντο αυτό, δεν θα έκαναν τόσο κόπο και οι άλλες πολιτικές δυνάμεις στο φοιτητικό και σπουδαστικό κίνημα για να μπλοκάρουν τις αγωνιστικές αποφάσεις. Θα τους έλεγες να πάρει ο σύλλογος απόφαση συμμετοχής στην απεργία και θα σου έλεγαν «γιατί όχι;». Αλλά και στη σχολή μου η ΔΑΠ και η ΠΑΣΠ έκαναν ό,τι μπορούσαν για να μην πάρει τέτοια απόφαση το ΔΣ, όπως έγινε για την απεργία της 19ης Μάρτη.
Αντίστοιχα, όταν το φοιτητικό κίνημα πάλευε ενάντια στην ψήφιση του νόμου-πλαισίου η ΓΣΕΕ δεν πήρε απόφαση να κηρύξει απεργία παρά μόνο μια 3ωρη στάση εργασίας. Αυτή τη συμπόρευση του εργατικού, λαϊκού και φοιτητικού κινήματος θέλουν να εμποδίσουν, ακριβώς γιατί αν συμβεί αυτό θα αποκαλυφθεί και ο πραγματικός ένοχος για την κατάσταση που βιώνουν και οι φοιτητές και οι εργαζόμενοι.

“Ο”: Τα αιτήματα και η δράση που έχει η Πανσπουδαστική θεωρείς ότι καλύπτουν τις ανάγκες και των εργαζόμενων φοιτητών;
Β.Κ: Η Πανσπουδαστική είναι η μόνη δύναμη που δεν μένει μόνο στα αιτήματα αλλά τα παλεύει κιόλας. Είναι η μόνη δύναμη που διατάσσει τις δυνάμεις της σε κάθε απεργία. Υπάρχουν και άλλες δυνάμεις που αντιγράφουν τα αιτήματα ή τη φρασεολογία της ΠΚΣ, αλλά δεν έχουν μπει ποτέ μπροστά στην υλοποίηση των αγωνιστικών αποφάσεων των συλλόγων. Είναι άλλωστε και η παράταξη που ειδικά στα ΤΕΙ συσπειρώνει πολλούς εργαζόμενους σπουδαστές.

Καμπανια της ΚΝΕ ΤΕΙ Λεκανοπεδιου
Πιο πλατιά να απευθύνουμε στους εργαζόμενους σπουδαστές
Tα στοιχεία που συγκεντρώνουμε στα πλαίσια της καμπάνιας επιβεβαιώνουν την εκτίμηση της Οργάνωσής μας για την κατάσταση στα ΤΕΙ, όσον αναφορά στον μεγάλο όγκο των σπουδαστών που εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους, για να τα βγάλουν πέρα, για να συμβάλουν στο οικογενειακό εισόδημα.
Από τη συζήτηση που ανοίξαμε στα αμφιθέατρα φαίνεται ότι οι περισσότεροι σπουδαστές δουλεύουν ανασφάλιστοι, με ελαστικές σχέσεις, κυρίως 4ωρα. Ο μισθός στην καλύτερη περίπτωση δεν ξεπερνά το βασικό μισθό. Χαρακτηριστικό είναι πως οι περισσότεροι έχουν αλλάξει πάνω από 3-4 επαγγέλματα, αφού ο χρόνος παραμονής στην κάθε δουλιά δεν ξεπερνά τους 2-3 μήνες. Ιδιαίτερη κατάσταση επικρατεί στους «πρακτικάριους» η πλειοψηφία των οποίων αμείβεται με 176 ευρώ.
Παρ’ όλο που η πλειοψηφία των σπουδαστών δεν είναι γραμμένοι στα σωματεία τους. Υπάρχει ωστόσο μεγάλη διάθεση να μάθουν για τα κατοχυρωμένα δικαιώματά τους, για το πως θα έρθουν σε επαφή με τα σωματεία τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα σπουδάστριας στη ΣΓΤΚΣ η οποία όταν τελείωσε την πρακτική της, ήρθε σε επαφή με την Οργάνωση για να μας πει: Çείχατε δίκιο τόσο χρόνια, δεν είναι κατάσταση αυτή που επικρατεί στου χώρους εργασίας και κάτι πρέπει να κάνουμεÈ. Ακόμα έχει μεγάλη σημασία να τονίσουμε την αναγνώριση και το κύρος που έχει το ΠΑΜΕ στους εργαζόμενους σπουδαστές, κάτι που έγινε φανερό κατά τη διάρκεια των δεκάδων περιοδειών που πραγματοποιήθηκαν.
Το κύριο που αναδείχτηκε από την καμπάνια είναι η έλλειψη ελεύθερου χρόνου των σπουδαστών. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι σπουδαστές δεν προλαβαίνουν να παρακολουθούν τα μαθήματά τους και πολλοί εγκαταλείπουν τη σχολή ή στην καλύτερη περίπτωση κάνουν τη ζωή τους λάστιχο στο τρέξιμο από τη δουλιά στη σχολή.
Χρειάζεται το επόμενο διάστημα να εξηγήσουμε στους  εργαζόμενους σπουδαστές την ανάγκη να συσπειρωθούν από τώρα στα σωματεία τους και να παλέψουν. Να γίνει συνείδηση ότι ο ένοχος για την κατάσταση στην Παιδεία, για την επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα, για το γεγονός ότι αντί να σπουδάζουν απρόσκοπτα αναγκάζονται να δουλεύουν, είναι η πολιτική που στο επίκεντρό της έχει τα κέρδη, την ανταγωνιστικότητα, τις ανάγκες μιας χούφτας ανθρώπων. Με αφορμή αυτήν την πραγματικότητα να ανοίξουμε ακόμα πιο πλατιά τη συζήτηση για την επικαιρότητα και την αναγκαιότητα μιας άλλης προοπτικής, μιας άλλης εξουσίας και οικονομίας όπου αυτοί που εργάζονται θα καρπώνονται και τον πλούτο που παράγουν.