«Ο»: Ξεκινήσατε το ‘90, σαν μια φοιτητική παρέα με ανάγκη για δημιουργική έκφραση. Παραμένετε 18 χρόνια μετά ένα συγκρότημα, μια παρέα. Σε μια εποχή που από παντού μας πλασάρεται το «κοίτα τον εαυτό σου», το «κοίτα εσύ να βολευτείς», τι σημαίνει για σας αυτό το πράγμα, η συλλογικότητα, η συντροφικότητα;
Δ. Αποστολάκης: Για μένα η συλλογικότητα είναι σύμφυτη με την παιδικότητα την οποία θεωρώ πάρα πολύ σημαντική. Και το δεύτερο, η συλλογικότητα σημαίνει μια μορφή επαναστατικότητας σε ένα ατομικιστικό περιβάλλον, σημαίνει μια ουτοπία υποστηριγμένη για 18 χρόνια. Σημαίνει συνδημιουργία, συνεξέλιξη, σημαίνει αποδοχή του διαφορετικού. Σημαίνει για μας κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική πρόταση.
Δ. Ζαχαριουδάκης: Και πέρα από αυτό, η συλλογικότητα είναι ένας δύσκολος δρόμος. Σου μαθαίνει πειθαρχία, σου μαθαίνει να μειώνεις τον εγωισμό σου, δημιουργικά να τον συνδέεις με τους άλλους. Είναι ο δύσκολος δρόμος, δεν είναι ο εύκολος. Η ατομικότητα είναι ο καθένας να τρέχει μόνος του και να μη λογαριάζει τίποτα άλλο.

«Ο»: Εσείς ως συγκρότημα όλα αυτά τα χρόνια πατάτε γερά πάνω στην παράδοση -της Κρήτης και όχι μόνο- και παλεύετε να την πάτε ένα βήμα παραπέρα. Τι είναι για σας αυτό που φέρνει η παράδοση στο σήμερα;
Δ. Α.: Εμείς δεν κάνουμε παράδοση, παραλαβή κάνουμε… Κατά πρώτον, αξιοποιούμε όλες τις παραδόσεις με τις οποίες έχει έρθει ο καθένας μας σε επαφή, όχι με σκοπό να τις «διατηρήσουμε», αλλά γιατί θέλουμε να εκφραστούμε. Δεν υπάρχει τέχνη που να μην έχει στηριχτεί πάνω σε κάποια παράδοση, οποιαδήποτε τέχνη δεν συνδέεται με κάποια παράδοση δεν είναι αληθινή.
Δ. Ζ.: Η παράδοση σου δίνει ορισμένες φόρμες οι οποίες είναι στέρεες και οι οποίες τουλάχιστον ξέρεις ότι λειτουργούσανε. Τώρα πώς θα τη διαχειριστείς και τι θα κάνεις είναι άλλο θέμα… Το ζητούμενο είναι να εκφραστείς, από κει και πέρα είναι δική σου υπόθεση, δικός σου δρόμος να το βρεις αυτό.

«Ο»: Στις μέρες μας βέβαια ζούμε και την εμπορική διαστρέβλωση της παράδοσης, το περιβόητο «έθνικ»…
Δ. Α.: Να, αυτές είναι οι ταμπέλες… Κοίταξε να δεις, εμάς μας βάζουνε ταμπέλες κατά καιρούς. Φυσικά είναι ατυχείς όλες. Κάθε έκφραση μιας ομάδας ή ενός ανθρώπου είναι κάτι το μονοσήμαντο και καινούριο. Οποιαδήποτε ταμπέλα, καλή ή κακή, σε περιορίζει. Εμείς δεν έχουμε σχέση με μόδες. 18 χρόνια ύπαρξης και εξέλιξης, δεν μπορείς να πεις ότι είναι μόδα. Οπότε είτε είναι η μόδα του «έθνικ», είτε είναι η μόδα του «παραδοσιακού», εμείς δεν ασχολούμαστε με αυτά, εμείς κάνουμε την εργασία μας.

«Ο»: Εχουμε μπει και στο Μάη και είναι και μήνας… πλύσης εγκεφάλου για τη Eurovision από την τηλεόραση και όχι μόνο. Καταλαβαίνω ότι είναι αγαπημένο σας θέμα, έχετε κάνει και δίσκο, τον «Καραγκιόζη στη Eurovision»…
Δ. Α.: Η Eurovision ήταν μια αφορμή για να καταδείξει ο Καραγκιόζης την ελληνική διαστρωμάτωση, να καταδείξει τα προβλήματά μας. Η Eurovision αντανακλά πλήρως πιστεύω το κιτσαριό που ζούμε. Οχι μόνο εμείς αλλά γενικά όλη η Ευρώπη, που έπρεπε να παίξει έναν άλλο ρόλο, ένα γεφυροποιό ρόλο μεταξύ του «αναπτυγμένου» κόσμου και του «υπανάπτυκτου» κόσμου. Αυτόν το ρόλο δεν τον παίζει, αλλά αναλώνεται σε φανφάρες και ψευτογιορτές.

«Ο»: Κι έχεις και τη μουσική βιομηχανία, να μας γεμίζει με τα συνθήματα «η πειρατεία σκοτώνει τη μουσική»… Τελικά ποιος σκοτώνει τη μουσική;
Δ. Ζ.: Για τις εταιρείες είναι επιζήμια η πειρατεία, γι’ αυτούς φυσικά έχει κάποιο κόστος. Αλίμονο όμως αν σκοτωνότανε από την πειρατεία η μουσική. Η μουσική σκοτώνεται γιατί δεν υπάρχει έμπνευση, γιατί δεν υπάρχει κάτι για να μιλήσεις. Από ‘κει ξεκινάει το πράμα… Η πειρατεία είναι κάτι το τελείως εμπορικό, δεν έχει να κάνει με την τέχνη.

«Ο»:  Τα δρώμενα σήμερα στο ελληνικό τραγούδι πώς τα βλέπετε;
Δ. Α.: Γενικά ο λαός στην Ελλάδα έχει ένα έλλειμμα αυτήν τη στιγμή, δεν έχει πολιτιστική ταυτότητα. Αυτά που προβάλλονται δεν είναι η πραγματική Ελλάδα και πιστεύω και οι καλλιτέχνες στην Ελλάδα έχουν εφησυχαστεί, έχουν βολευτεί. Υπάρχουν εξαιρέσεις βέβαια, ελάχιστες αλλά υπάρχουνε. Από τις φωνές π.χ. εγώ πιστεύω στα νέα παιδιά, ότι θα δούνε με άλλη ματιά, πιο καθολική το πράγμα.

«Ο»: Στη σημερινή εποχή που από παντού υπάρχει ένα κέλευσμα να «βολευτούμε» όπως λέτε, να υποταχθούμε, τι σημαίνει για σας να είσαι «χαΐνης», αντάρτης, ανυπότακτος;
Δ. Α.: Για μένα είναι το «ναι» μας να είναι «ναι», και το «όχι» μας να είναι «όχι’. Και φυσικά η αποφυγή του συναγελασμού με την εξουσία. Η άμεση επικοινωνία με τον κόσμο, πρόσωπο με πρόσωπο, η καθαρότητα στην πρόθεσή μας, η αέναη μαθητεία μας και η δημιουργία νέων εκφραστικών μορφών.

«Ο»: Στη δημιουργία σας, μέσα σε όλα τα θέματα με τα οποία έχετε ασχοληθεί, έχετε επιλέξει να θίγετε και κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα. Πώς βλέπετε τη σχέση του καλλιτέχνη με την κοινωνία;
Δ. Α.: Η κοινωνία περιμένει από κάθε άνθρωπο και από κάθε συλλογικότητα που κάνει μια προσπάθεια. Περιμένει από το δύσκολο αυτό δρόμο που κάνει ο καλλιτέχνης, ότι κάπου θα γυρίσει, να πει και στους άλλους τι κατάλαβε. Είναι κοινωνική απαίτηση να το κάνει αυτό το πράγμα και είναι κοινωνική υποχρέωση του καλλιτέχνη να μιλήσει. Η σιωπή δεν είναι χρυσός. Οποιοι δεν το κάνουνε κατά τη γνώμη μου δεν είναι σοβαροί ή δρουν εκ του πονηρού. Ούτως ή άλλως κάθε δημιούργημα έχει πολιτική χροιά. Ακόμη και το σκυλάδικο έχει μια πολιτική χροιά. Aμα θες της αδιαφορίας, άμα θες του βαυκαλισμού με την ύλη… Αλλά κι αυτό είναι μια θέση. Πάντως σ’εμάς – και είμαστε χαρούμενοι γι’ αυτό – από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο δίσκο υπάρχει σαφής πολιτική κατάθεση.

«Ο»: Λέτε ότι κάθε καλλιτέχνης έχει υποχρέωση να μιλήσει και συμφωνούμε. Στην εποχή που ζούμε, σε όλη αυτήν τη «νέα τάξη πραγμάτων», εσείς για τι πράγμα νιώθετε την ανάγκη να μιλήσετε;
Δ. Α.: Για οτιδήποτε, όλα μας αφορούν. Χώρια από όλους τους δίσκους μας που έχουμε μέσα καθαρά πολιτικά τραγούδια, εμείς κάνουμε και αυτούσιους πολιτικούς δίσκους. Το «Δελτίο Ειδήσεων», ήταν ένας αυτούσιος πολιτικός δίσκος, «Ο Καραγκιόζης στη Eurovision» είναι σαφής πολιτικός δίσκος, που πραγματικά μιλάει για όλα. Δηλαδή για τι μπορεί να μιλήσει μια τέχνη; Για την άποψη που ‘χει για την κοινωνική θέσμιση, για την πολιτική, για το θεό και για το δίπολο έρωτας-θάνατος.
Δ. Ζ.: Κι εντάξει, για να μη βάζουμε κι εμείς ταμπέλες, πολιτικός δίσκος τι σημαίνει δηλαδή; Εμείς μιλάμε για όλα τα πράγματα με τη μουσική μας, όπως μιλάμε και μεταξύ μας, με τους φίλους μας. Δεν κάθεσαι με τους φίλους σου και κουβεντιάζεις για όλα τα πράγματα, από την πολιτική κατάσταση, μέχρι τον έρωτα; Ε, τα ίδια πράγματα προσπαθούμε να πούμε και με τη μουσική μας. Δεν λέμε ότι «τώρα θα κάτσουμε να κάνουμε έναν πολιτικό δίσκο». Αυτά είναι ανάγκες μας.

«Ο»: Μέσα σ’όλη την πορεία σας, παρά τις διαφορετικές καταγωγές των μελών που έχουν περάσει από το συγκρότημα, η Κρήτη παραμένει ένα στοιχείο που ξεχωρίζει μέσα στο έργο σας. Πώς σχολιάζετε τις εικόνες που είδαμε το προηγούμενο διάστημα, με τα Ζωνιανά, τη διαφθορά και όλα τα παρεπόμενα του καπιταλισμού;
Δ. Ζ.: Η Κρήτη είχε πάντοτε μια αντάρτικη ψυχή, ένα επαναστατικό πρότυπο, το οποίο όμως τα τελευταία χρόνια, επειδή έχει κυριαρχήσει το χρήμα και ο καταναλωτισμός, έχει μπολιαστεί με μια άσχημη πλευρά, έχει πάρει λάθος δρόμο. Η έμφυτη τάση του Κρητικού για επανάσταση έχει παρεκτραπεί σε παραβατικές τελικά συμπεριφορές, γιατί δεν έχει διέξοδο να εκφραστεί σωστά.
Δ. Α.: Αμα δεις και το ΠΑΣΟΚ πώς παίρνει 70% στην Κρήτη; Είπε ο Παπανδρέου «έξω το ΝΑΤΟ, έξω οι βάσεις, έξω η ΕΟΚ», λένε «επανάσταση, ωραία»… Αλλά είναι αυτό που λέει και ο Δημήτρης, υπήρχε και υπάρχει το επαναστατικό πρόταγμα, αλλά απουσία συλλογικότητας…
Δ. Ζ.: Απουσία συλλογικού οράματος… Ποιο είναι το όραμα σήμερα; Τα λεφτά μόνο; Η καλοπέραση; Αν είναι τα λεφτά και η καλοπέραση, ε, φυσικά ο άλλος θα κλέψει, θα πουλήσει όπλα, θα πουλήσει ναρκωτικά, προκειμένου να βγάλει χρήματα μόνο, αφού αυτό είναι το πρότυπο. Αυτός είναι ο «επιτυχημένος» σήμερα…
Δ. Α.: Αυτό βγάζουν και στην τηλεόραση. Σήμερα δεν υπάρχουνε τα πρότυπα, η τιμή και η ανδρεία, που λέγανε παλιά στα χωριά μας. Ο «επιτυχημένος» και ο «λεφτάς», αυτά είναι τα πρότυπα. Οπότε είτε θα αγωνίζεσαι σαν σκλάβος δουλεύοντας, είτε θα πας να βγάλεις «εύκολο χρήμα».

«Ο»: Κόντρα σε όλη αυτήν την κατάσταση εσείς βλέπετε κάποια ελπίδα; Ας πούμε είδαμε τα τελευταία χρόνια μεγάλες κινητοποιήσεις για θέματα που πιάσατε και στην πρόσφατη παράστασή σας μαζί με τον καραγκιοζοπαίχτη Αθω Δανέλλη, το ασφαλιστικό, η παιδεία…
Δ. Α.: Δεν αρκεί μόνο να αντιδρούμε. Πιο σημαντικό είναι να δρούμε. Αντί να μας προτείνει η κάθε κυβέρνηση το ασφαλιστικό μας, πρέπει εμείς να προτείνουμε τι θέλουμε από τον κάθε ένα που κυβερνά. Οταν δεν υπάρχει καθόλου θέμα ασφαλιστικού, τότε θα χαρώ εγώ την ελληνική κοινωνία. Να βγει στο δρόμο όταν δεν υπάρχει κανένα θέμα ασφαλιστικού, να πει «παιδιά, αυτό θέλουμε εμείς».

«Ο»: Οταν βγαίνουν βέβαια οι εργαζόμενοι και προβάλλουν τα αιτήματά τους, τους απαντά η κυβέρνηση ότι είναι «ανέφικτα»…
Δ. Α.: Ε, να τους πούμε τότε κατεβείτε εσείς από κει πάνω, να ανέβουμε εμείς από κάτω να δεις που είναι εφικτό! Κατεβείτε κάτω!

«Ο»: Ετσι πρέπει να γίνει, να ανέβει ο λαός επάνω… Κλείνοντας τη συνέντευξή μας, ποια μαντινάδα θα αφιερώνατε στους αναγνώστες του «Οδηγητή»;
Και οι δύο μαζί: Για την ιδέα του κανείς αξίζει ν’αποθαίνει, κι άσε να λένε οι δειλοί και οι προσκυνημένοι!