Η τέχνη που τους φοβίζει
Τον τελευταίο μήνα διευθυντής της Β’ βάθμιας Εκπαίδευσης της Ανατολικής Μακεδονίας απαγόρευσε στους μαθητές να επισκεφθούν έκθεση σκίτσων του Πάμπλο Πικάσο, με την αιτιολογία πως τα έργα του καλλιτέχνη είναι ακατάλληλα. Επίσης διευθυντής Β’ βάθμιας Εκπαίδευσης των Σερρών απαγόρευσε στους μαθητές να παρακολουθήσουν το «επικίνδυνο» έργο «Λεωφορείον ο Πόθος» του Τένεσι Ουίλιαμς, τάχα επειδή είναι άσεμνο. Την ίδια περίοδο καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών εξαπέλυσε αντικομμουνιστική επίθεση σε φοιτητή, για έναν πίνακα ζωγραφικής που απεικόνιζε έναν εργαζόμενο φοιτητή να διαβάζει «Ριζοσπάστη».
Σ’ αυτό το φύλλο του «Οδηγητή» επιλέξαμε να ασχοληθούμε με αυτά τα γεγονότα, που μόνο μεμονωμένα και τυχαία δεν μπορούν να θεωρηθούν, την ώρα μάλιστα που μέσα από τα σχολικά βιβλία ξαναγράφεται η ιστορία και προωθούνται αντιδραστικές αντιλήψεις. Τι είναι τελικά αυτό που φοβούνται και απαγορεύουν την επαφή των μαθητών με αξιόλογους καλλιτέχνες και δημιουργούς αριστουργημάτων;
Ο Πικάσο, πέρα από τα γνωστά έργα του τα οποία είναι διαχρονικά αναγνωρισμένα, έχει κάνει και έργα τα οποία είναι ανεπανάληπτα όσον αφορά την αισθητική ανάδειξη του γυμνού. Σίγουρα μερικά απ’ αυτά μπορεί να είναι τολμηρά, αλλά η προσέγγισή τους θα μπορούσε να γίνει από τους καθηγητές με κριτική ανάλυση του σκοπού για τον οποίο τα δημιούργησε ο καλλιτέχνης. Οσο για τον «άσεμνο» Τένεσι Ουίλιαμς, είναι ένας χαρισματικός συγγραφέας που έχει γράψει αριστουργήματα.
Κανείς δεν μπορεί να τσουβαλιάζει μ’ αυτό τον τρόπο καταξιωμένους καλλιτέχνες, προσπαθώντας να τους βάλει ίσα κι όμοια με οποιαδήποτε «φτηνά» και προκλητικά θεάματα που παρελαύνουν καθημερινά απ’ τα μάτια μας. Την ίδια ώρα που κατακλυζόμαστε από ροζ τηλέφωνα, από διαφημίσεις που χρησιμοποιούν το γυμνό για να προωθήσουν ένα προϊόν, είναι πρόκληση κάποιοι να χαρακτηρίζουν άσεμνα τα έργα του Πικάσο και του Τένεσι Ουίλιαμς.
Ολοι αυτοί που φωνάζουν για τα ακατάλληλα έργα των παραπάνω καλλιτεχνών, δεν βγάζουν άχνα για τα την εκπόρνευση που βλέπουμε καθημερινά στα περιοδικά, στην τηλεόραση, ούτε βέβαια για τη σεξουαλική και καλλιτεχνική αγωγή που θα έπρεπε να μας παρέχει το σχολείο. Οι ελλείψεις του εκπαιδευτικού συστήματος στον τομέα της σεξουαλικής αγωγής είναι τεράστιες, ενώ η καλλιτεχνική αγωγή αφήνεται στο μεράκι του κάθε καθηγητή, με αποτέλεσμα η επαφή με τον πολιτισμό και τις τέχνες τις περισσότερες φορές να είναι επιφανειακή.
Τι είναι αυτό που τους φοβίζει λοιπόν;
Η στρατευμένη τέχνη αποτελούσε και αποτελεί στόχο για την αστική τάξη. Ξέρουν ότι είμαστε δυσαρεστημένοι απ’ όλη την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε. Ετσι χτυπάνε αλύπητα όλα τα οράματά μας όπως και τη διέξοδο. Γι’ αυτό φοβούνται και τη στρατευμένη τέχνη, επειδή ξέρουν ότι έχει τη δύναμη να μας εμπνεύσει. Ιδιαίτερα στις μέρες μας που η σημερινή γενιά δέχεται και θα δεχτεί μεγαλύτερη και πιο βάρβαρη επίθεση. Οσο κι αν προσπαθούν να μας το κρύψουν, το μόνο σίγουρο είναι πως η γενιά μας θα μεγαλώσει σε χειρότερες συνθήκες από τις προηγούμενες, αν δεν κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Θέλουν η προσοχή μας να στρέφεται σε όσα προβάλλουν τα ιλουστρασιόν περιοδικά και τα πρότυπά μας να είναι στιλιζαρισμένα με υποταγμένη στάση ζωής.
Επιδιώκουν να μας κλείσουν κάθε χαραμάδα επαφής με οτιδήποτε μπορεί να μας κάνει να σκεφτόμαστε. Γι’ αυτό και αποτρέπουν ή απαγορεύουν οποιαδήποτε επαφή με την προοδευτική τέχνη. Συκοφαντούν οτιδήποτε είναι νέο και πρωτοπόρο. Οπως κάνανε με την ποινικοποίηση των μαθητικών αγώνων του προηγούμενου διαστήματος, όπως παλιότερα καίγανε προοδευτικά βιβλία ή λογοκρίνανε επαναστατικά τραγούδια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: το 2006 απορρίφθηκε τραγούδι του Τζον Λένον από κονσέρτο εκκλησιαστικού σχολείου στην Αγγλία επειδή κρίθηκε πως «δεν ήταν κατάλληλο για να ακουστεί δημόσια», καθώς το τραγούδι ξεκινούσε με το στίχο: «Φανταστείτε ότι δεν υπάρχει παράδεισος». Θέλουν να θεωρούμε προκλητικό ένα πίνακα του Πικάσο και όχι όλη αυτή τη σαβούρα που μας πλασάρουν μέσα από τα ΜΜΕ. Να θεωρούμε για παράδειγμα φυσιολογικό το να πηγαίνουν οι νέοι να ανταγωνίζονται για το ποιος είναι ο πιο σέξι. Την ίδια ώρα που βομβαρδιζόμαστε από παντού μ’ όλη αυτή τη σαπίλα που μόνο στόχο έχει τα υπερκέρδη λίγων και τον αποπροσανατολισμό μας, είναι υποκρισία να εμφανίζουν ως άσεμνα και ακατάλληλα τα έργα προοδευτικών δημιουργών. Οι ανάγκες μας δεν βολεύονται στην πολιτική και τα συμφέροντά τους. Αν νομίζουν ότι θα τους χαρίσουμε το μυαλό μας για να το κάψουν…καρβέλια ονειρεύονται.
ΤΕΝΕΣΙ ΟΥΊΛΙΑΜΣ
Ο Τένεσι Ουίλιαμς (1911-1983) γεννήθηκε στο Κολόμπους του Μισισιπή. Σε ηλικία 5 ετών παρέλυσαν τα κάτω άκρα του (για τα επόμενα δυο χρόνια) με αποτέλεσμα η μητέρα του να τον ενθαρρύνει να γράφει ιστορίες, αφού δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο. Στα 16 του κέρδισε το 1ο βραβείο για το δοκίμιό του “Can a Good Wife Be a Good Sport?”. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο του Μισούρι και θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον στο Σαιν Λούις, όπου παρουσιάστηκαν τα πρώτα έργα του «Κεριά στον Ηλιο» και «Φυγάς». Το 1938 πήρε πτυχίο απ’ το Πανεπιστήμιο της Αϊόβα. Μετακόμισε στη Λουιζιάνα το 1939 και έμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα στη Γαλλική Συνοικία στη Νέα Ορλεάνη. Εκεί το 1939 ξεκινά να γράφει το έργο «Λεωφορείον ο Πόθος» το οποίο τελείωσε αργότερα στη Φλόριντα. Το έργο αυτό γνώρισε τεράστια επιτυχία ενώ πήρε το βραβείο Κριτικών της Νέας Υόρκης και το βραβείο Πούλιτζερ. Με τον Μάρλον Μπράντο πρωταγωνιστή και σε σκηνοθεσία του Ελία Καζάν, παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη, έγινε ταινία το 1951 δίνοντας βραβείο Οσκαρ στη Βίβιαν Λι.
Το «Λεωφορείον ο Πόθος» είναι ένα κλασσικό κοινωνικό αριστούργημα που παρουσιάζει μια ξεπεσμένη αριστοκράτισσα, την Blanche Dubois (κεντρική ηρωίδα) που πάει στη Νέα Ορλεάνη να μείνει μαζί με την αδερφή της, η οποία είναι παντρεμένη μ’ έναν μετανάστη Πολωνό. Λόγω της καταγωγής της η Μπλάνς δεν είχε ξαναγνωρίσει έναν άντρα τόσο διαφορετικό, με τον οποίο τη δένει ένας δυνατός ερωτικός πόθος ο οποίος μπαίνει πάνω απ’ όλες τις διαφορές που έχουν. Ανθρωποι που κυνηγούν στα τυφλά την ευτυχία και οδηγούνται στην καταστροφή.
Παρακάτω παραθέτουμε ένα απόσπασμα απ’ το βιβλίο ανάμεσα στη Μπλάνς και το μετανάστη εργάτη:
«Λεωφορείον ο Πόθος»
Μπλανς: Αμπλερ και Αμπλερ Κράμπτρη και πάλι Αμπλερ και Αμπλερ
Στάνλεϊ: Τι είναι αυτοί;
Μ: Μια εταιρεία που μας έκανε δάνεια με ενέχυρο το χτήμα.
Σ: Δηλαδή το χτήμα χάθηκε από υποθήκες!
Μ: (αγγίζοντας το μέτωπό της): Μάλλον έτσι, δεν ξέρω.
Σ: Να κόψεις αυτά τα «μάλλον» και τα «εάν» και τα ίσως Τα άλλα χαρτιά τι είναι;
(Του δίνει ολόκληρο του κουτί. Εκείνος πάει στο τραπέζι και αρχίζει να εξετάζει τα χαρτιά).
Μ: (βγάζοντας ένα μεγάλο φάκελο με άλλα χαρτιά). Ορίστε: ορίστε χιλιάδες χαρτιά, από εκατοντάδες χρόνια πίσω. Πιστοποιητικά που μαρτυράνε με τι τρόπους οι γλεντζέδες, οι καλοφαγάδες, οι άσωτοι προπάποι μας, οι παππούδες, ο πατέρας, οι θείοι, τ’ αδέρφια μας, σκόρπισαν στον άνεμο το Μπελλ Ρεβ, πώς ξεπούλησαν κομμάτι-κομμάτι για τα ρωμαϊκά τους όργια, για να γράψουν ένα έπος πορνείας - για να πούμε τα πράγματα με τ’ αληθινό τους όνομα (Βγάζει τα γυαλιά της, μ’ ένα κουρασμένο γέλιο) Εκεί πήγε η φυτεία μας. Ωσπου το μόνο που απόμεινε Ðαυτό μπορεί να στο βεβαιώσει και η ΣτέλλαÐ ήταν το σπίτι και καμιά εικοσαριά στρέμματα γη, μαζί με το νεκροταφείο, όπου, εκτός από τη Στέλλα και μένα, έχουν καταλήξει όλοι οι άλλοι
(Χύνει το περιεχόμενο του φακέλου στο τραπέζι).
Εδώ βρίσκονται όλοι τους, μεταποιημένοι σε χαρτιά! Σου τους παραδίνω. Πάρε! Διάβασέ τα με προσοχή, μάθε τα κι απ’ έξω. Το φινάλε της Μπελλ Ρεβ! Ενα μάτσο χαρτιά μέσα στα γερά, επιδέξια χέρια σου! Ο,τι της έπρεπε
Καταλαβαίνουμε: εκεί στη Διεύθυνση Ββάθμιας Εκπ. στη Θεσ/κη μπορεί να θεωρούν «ανήθικο» να μιλάς για την παρακμή και την κατάρευση της αριστοκρατίας παλιότερα, της αστικής τάξης σήμερα, όπως και η παραπάνω σκηνή. Εμείς πάλι το θεωρούμε πραγματικό μάθημα.
ΠΑΜΠΛΟ ΠΙΚΑΣΟ
Ο Πάμπλο Πικάσο (1881-1973) γεννήθηκε στη Μάλαγα της Ισπανίας όπου και έζησε τα πρώτα δέκα χρόνια της ζωής του. Τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής τα πήρε απ’ τον πατέρα του, που ήταν κι αυτός ζωγράφος και δίδασκε σε διάφορες ακαδημαϊκές σχολές. Ο Πικάσο ξεκίνησε να ζωγραφίζει από πολύ μικρή ηλικία δείχνοντας από τότε το μεγάλο ταλέντο του. Το 1892 η οικογένειά του μετακόμισε στην Λα Κορούνια όπου έζησε για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ενώ σπούδασε στην τοπική σχολή καλών τεχνών. Αργότερα με την οικονομική βοήθεια που του δόθηκε από το θείο του, κατάφερε να πραγματοποιήσει ανώτερες σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία Σαν Φερνάντο της Μαδρίτης, τις οποίες εγκατέλειψε κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους. Στη Βαρκελώνη επέστρεψε το 1899 όπου και είχε επαφές με την καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής του, η οποία είχε σημαντική επίδραση στο έργο του. Εκείνη την περίοδο εγκατέλειψε τον κλασικισμό και άρχισε να πειραματίζεται με νέες τεχνοτροπίες.
Το 1900 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι και συγκεκριμένα στη Μονμάρτρη. Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου γίνεται μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και τιμάται δύο φορές, το 1950 και το 1962 με το Βραβείο Λένιν.
Ο Πικάσο άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό στερέωμα. Στα έργα του, τα χαρακτικά, τα λάδια, τις λιθογραφίες, τα κεραμικά, τα γλυπτά, τα κολάζ, δεν υπάρχει πουθενά το στοιχείο της στείρας επανάληψης. Γόνιμος και ουσιώδης, με ανεξάντλητη δημιουργικότητα, με μοναδική προσωπικότητα, με συνεχή καλλιτεχνική ανανέωση, με ικανότητα να πειραματίζεται, καθιερώνεται ως παγκόσμια ιδιοφυΐα και πρότυπο εικαστικού καλλιτέχνη του 20ου αιώνα.
Τι διαβάζουμε;!
«Αντιδημοκρατικά καθεστώτα:
Τέτοια καθεστώτα ήταν το εθνικο-
σοσιαλιστικό καθεστώς στη Γερμανία του Χίτλερ (1933-1945), το φασιστικό στην Ιταλία του
Μουσολίνι (1922-1945) και στην Ισπανία του Φράνκο (1936-1975) και το σταλινικό στην πρώην Σοβιετική Ενωση (1924-1953). Στα καθεστώτα αυτά δεν γίνεται σεβαστή η ελευθερία του ανθρώπου. Οι αντίπαλοι του καθεστώτος υφίστανται καταπιέσεις, βασανιστήρια, ακόμα και εξόντωση. Η ιδεολογία του κράτους στηρίζεται στην ανισότητα».
Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή
Γ’ Γυμνασίου
Η προσπάθεια εξίσωσης του φασισμού με το σοσιαλισμό είναι σαν να θέλουν να παρουσιάσουν ίδια τη μέρα με τη νύχτα. «Αντιδημοκρατικό» χαρακτηρίζουν ένα σύστημα στο οποίο καταργείται η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, ένα σύστημα που παρέχει Ðκαι το ‘χουμε δει στην πράξη Ð δωρεάν υγεία, παιδεία σε όλους. Φτάνει πια η λάσπη. Ελεος! Δεν έχουν αφήσει ούτε μια σπιθαμή γνώσης που να μην είναι δηλητηριασμένη. Μόνο προκλητικό μπορεί να είναι το γεγονός πως μιλούν για «ανισότητα» αναφερόμενοι σ’ ένα σύστημα στο οποίο τον πλούτο που παράγουν οι εργαζόμενοι τον καρπώνονται οι ίδιοι κι όχι το μεγάλο κεφάλαιο.
ΣΤΕΙΛΤΕ ΜΑΣ
γράμματα, mail, ανταποκρίσεις
για τους προβληματισμούς σας,
κάτι που έγινε στο σχολείο σας ή ακόμα και προτεινόμενα θέματα για αυτήν την ενότητα,
τι θα θέλατε να διαβάσετε σ΄ αυτές τις σελίδες,
και βέβαια τη γνώμη σας
e-mail : odigitis@kne .gr / τηλ. : 210 5282 528 / διευθ.: Κοτοπούλη 11 καιΒεραντζέρου
Αννα Ψυχογυιού
Περιεχόμενα | 
Αποστολή με email
| 
Εκτυπώσιμη μορφή
Προτείνετε το δημοσίευμα
: Buzz
: Cull
: Baza
: Bobit
: Checkit
: Digme
: MindBlog
: Shootme
Στήλες - Κατηγορίες: Πάμε Γυμνάσιο