Το ξεφύλλισμα της εφημερίδας ξεκινά καμιά φορά από τις σελίδες στις οποίες φιλοξενούνται οι γελοιογραφίες. Χαμόγελο, άλλες φορές τρανταχτό γέλιο, συγκίνηση, σκέψη μπροστά στις καρικατούρες πολιτικών προσώπων και στα σατυρικά καρέ. Τα μάτια και το μυαλό χορταίνουν. Και μια πετυχημένη γελοιογραφία καταγράφει με εύστοχο και ευχάριστο τρόπο την επικαιρότητα, αναδεικνύει θέματα. Πόσο μάλλον μιλώντας για την προοδευτική πολιτική γελοιογραφία, αυτή που στέκεται δίπλα στο λαό και την αλήθεια του, που μπορεί να καμαρώνει για πολλούς εκπροσώπους της. Ο Μποστ παλιότερα, ο Ιωάννου και αρκετοί σύγχρονοί μας. Αξιοσημείωτη η δυναμική της να επικοινωνεί μαζικά το μήνυμα με λαϊκή απεύθυνση. Ο «Οδηγητής» κουβέντιασε για την πολιτική γελοιογραφία με τους σκιτσογράφους Γιάννη Δερμεντζόγλου, Στάθη Σταυρόπουλο και τον Πάνο Ζάχαρη.

Γιάννης Δερμεντζόγλου
Ανάμεσα στους καλύτερους  γελοιογράφους της γενιάς του, με το ξεχωριστό προσωπικό και αιχμηρό του ύφος. Δεν κρατά αποστάσεις από τα πράγματα, μα ξεκάθαρα παίρνει θέση, κάθε φορά που βαθιά πολιτικά «σχολιάζει» την επικαιρότητα. Αναδεικνύοντας το κύριο κάθε φορά… Σήμερα  εργάζεται στον «Ελεύθερο Τύπο» και το «Ποντίκι».

 “Ο”: Η πολιτική γελοιογραφία είναι τέχνη, δημοσιογραφία ή κράμα και των δύο; Ποια τα υλικά, οι αξίες, οι αρχές της;
Γιάννης Δερμετζόγλου: Είναι δημοσιογραφία, με εργαλείο μία μορφή τέχνης, το σχέδιο. Το κυρίαρχο στοιχείο στη γελοιογραφία είναι το σχόλιο, η άποψη, δηλαδή ο λόγος, ο οποίος ακόμη και στις λεγόμενες «γελοιογραφίες χωρίς λόγια» υπονοείται.

“Ο”: Αρρηκτα δεμένη με την πολιτική. Στους καιρούς μας, όμως,  απαξιώνεται η πολιτική, η συλλογική δράση, επιχειρείται η αποπολιτικοποίηση της νέας γενιάς. Θα ήθελα ένα σχόλιο…
Γ.Δ: Η αποπολιτικοποίηση και η απαξίωση της συλλογικότητας είναι το αποτέλεσμα μίας πολιτικής που επιδιώκει ακριβώς αυτά. Προκύπτουν ως συνέπειες ενός κοινωνικού και οικονομικού συστήματος το οποίο αποθεώνει, ενισχύει ή ακόμα και επιβάλλει τον ατομισμό, προκειμένου να προστατευθεί.

“Ο”: Ποια η γνώμη σας για το σημερινό επίπεδο της πολιτικής γελοιογραφίας; Υπάρχουν δυσκολίες; Εχει μέλλον; Βρίσκει ανταπόκριση; Μπαίνει νέο αίμα στο επάγγελμα;
Γ.Δ: Το επίπεδο της ελληνικής πολιτικής γελοιογραφίας είναι υψηλό. Ωστόσο, η ύπαρξή της δεν είναι αυτόνομη. Επηρεάζεται από το επίπεδο του Τύπου συνολικά, ενίοτε αναπαράγει τα προβλήματα και την παθογένειά του. Μια δυσκολία κυρίως για τους νέους είναι ότι σε εποχές πτώσης του Τύπου όπως οι σημερινές, οι θέσεις εργασίας είναι ελάχιστες. Η αποπολιτικοποίηση, ωστόσο, είναι το βασικότερο πρόβλημα καθώς δεν βοηθά ένα νέο άνθρωπο να κάνει σωστά τα πρώτα του βήματα σε μια βαθιά πολιτική δουλιά, όπως είναι η γελοιογραφία. Με άλλα λόγια, αρκετά νέα παιδιά ξεκινούν με κενά γνώσης και συγκρότησης. 

“Ο”: Αναφέρεται και αφορά τους πολλούς. Επικοινωνεί μαζικά με το λαό. Για να μπορέσει να συγκινήσει το λαό, δεν πρέπει να μιλάει τη γλώσσα του, να απαντά στις ανάγκες, τους προβληματισμούς του;
Γ.Δ: Είναι αναγκαίο η γελοιογραφία να μιλάει με τη γλώσσα του λαού γιατί στο λαό απευθύνεται. Η πρόκληση για το γελοιογράφο είναι να μιλήσει και να σχολιάσει ακόμη και στρυφνά ή δυσνόητα πολιτικά θέματα (καθώς η παραπληροφόρηση ή και η έλλειψη πληροφόρησης είναι συχνότατες) με απλό και σαφή τρόπο. Πολλές φορές η ουσία των προβλημάτων αποκρύπτεται από την κυρίαρχη εξουσία και είναι δουλιά του γελοιογράφου να την αναδείξει με σαφή και κατανοητό τρόπο.

“Ο”: Περί λογοκρισίας ο λόγος… Ποια πιστεύετε ότι είναι η στάση που ένας νέος δημιουργός/εργαζόμενος στα Μέσα Επικοινωνίας χρειάζεται να δείξει, σύμφωνα με την προσωπική σας πορεία και πείρα;
Γ.Δ: Ελευθερία ή θάνατος. Εξάλλου, η λογοκρισία είναι θάνατος του γελοιογράφου γιατί αυτός που λογοκρίνεται δεν θα γίνει ποτέ καλός γελοιογράφος. Πάντως, απόπειρες λογοκρισίας από τα ΜΜΕ υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν.

“Ο”: Αν ήταν ήρωες κόμικ ποιοι θα ήταν οι: Πετραλιά, Καραμανλής,  Παπανδρέου, Αλογοσκούφης, Λιάπης, Τριανταφυλλόπουλος,  Γεωργιάδης;
Γ.Δ: Η επικοινωνιακή τους πολιτική προσπαθεί (ανεπιτυχώς) να τους παρουσιάσει ως σούπερ-ήρωες όπως στα αμερικάνικα κόμικς. Είναι το ίδιο ανύπαρκτοι όσο και ο Batman.

Πάνος Ζάχαρης
Σκιτσογράφος του»Οδηγητή», που μαζί και με άλλους πολύ δραστήριους και εφευρετικούς νέους, συμβάλλουν στο να είναι το περιοδικό μας ζωντανό και αιχμηρό. Τα καρεδάκια, οι μορφές και η γενικότερη  αισθητική των σχεδίων της ομάδας των σκιτσογράφων του «Οδηγητή», ξεχωρίζουν.
Πόσες και πόσες φορές, το χειλάκι μας δεν γέλασε με τις «οπτικές» ιστορίες και του Πάνου, πόσες και πόσες φορές δεν ανατυπώσαμε τα σχέδια του να τα μοιράσουμε στις σχολές και τους φίλους… Ταξικό το πενάκι του, το βουτάει στη ζωή του λαού, και της νεολαίας «μιλώντας» γι’ αυτούς, μαζί με αυτούς. 

“Ο”: Ποια η δύναμη της γελοιογραφίας;
Πάνος Ζάχαρης: Στα χέρια του προοδευτικού και ριζοσπαστικού γελοιογράφου το πενάκι γίνεται εξαιρετικά σκληρό. Ο γελοιογράφος, του οποίου η δουλιά ακροβατεί ανάμεσα στη δημοσιογραφία και την καλλιτεχνική δημιουργία, έχει τη δύναμη σ’ ένα περιορισμένο χώρο και με λίγες γραμμές –ή και λίγο περισσότερες-ν’ αναλύσει ένα θέμα για το οποίο θα απαιτούνταν ενδεχομένως πολλές εκατοντάδες λέξεις- και πολλές φορές πιο πετυχημένα απ’ ότι ας πούμε ένα μακροσκελές άρθρο. Μπορεί να σφάξει με το βαμβάκι όσους καθημερινά κάνουν αφόρητη τη ζωή μας, να παρακινήσει σε σκέψη, αλλά ακόμα και σε δράση. Να μοιραστεί με τον αναγνώστη την οργή, τον πόνο και την ελπίδα του. 

“Ο”: Ποια τα χαρακτηριστικά της γελοιογραφίας;
Π.Ζ: Μια πετυχημένη γελοιογραφία είναι ένα συμπυκνωμένο άρθρο, σατυρικού περιεχομένου. Το γεγονός ότι είναι σάτιρα, διευκολύνει, γιατί το κάνει πιο εύπεπτο και κατανοητό για τον αναγνώστη. Απαιτεί σάτιρα, σάτιρα όμως δε σημαίνει απαραίτητα γέλιο. Μια γελοιογραφία δεν είναι απαραίτητο ότι θα σε κάνει να γελάσεις -μπορεί να σε κάνει και να κλάψεις.

“Ο”: Ποιο θεωρείς ότι είναι το «μυστικό» για ένα καλό σκιτσογράφο;
Π.Ζ: Χρειάζεται να κατέχεις σε ένα βαθμό την τέχνη, το σκίτσο, από εκεί και πέρα να είσαι γνώστης της επικαιρότητας, να έχεις μια προοδευτική ματιά, γιατί αλλιώς δεν πρόκειται να συγκινήσεις. Για να πιάσεις τον παλμό του λαού, πρέπει αυτό που θα κάνεις να πατάει πάνω στο πρόβλημά του. Και βέβαια χρειάζεται να γνωρίζεις στοιχειώδες σχέδιο, δεν είσαι ζωγράφος, που χρειάζεται να έχεις ακαδημαϊκή παιδεία πάνω στη ζωγραφική. Χρειάζεται επίσης εξασκημένη γλώσσα, γενικότερη, ολόπλευρη κουλτούρα, γνώση της ιστορίας.  Το κύριο είναι να έχεις κάτι να πεις.

Στάθης (Σταυρόπουλος)
Ο «Συρμός» έκανε στάση τέλη Φλεβάρη, για να επιβιβαστεί στα κόκκινα βαγόνια του ένας εκλεκτός φίλος, που τον γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά μέσα από τα σκίτσα και το λόγο του: ο σκιτσογράφος και δημοσιογράφος Στάθης (Σταυρόπουλος).
Το 1981 τα πρώτα του σκίτσα δημοσιεύτηκαν στον «Οδηγητή», στη συνέχεια στον «Ριζοσπάστη», τα «ΝΕΑ» και τώρα στην «Ελευθεροτυπία», αλλά και σε πολλά άλλα έντυπα. Αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς και αναγνωρίσιμους Ελληνες γελοιογράφους. Σκίτσα πανέξυπνα, κουβέντες καλά καμωμένες και βαθιές, γλώσσα άψογη, ύφος λόγου και σχεδίου διεισδυτικό.
Ξεχωρίζουμε αποσπάσματα από τη συζήτηση στο «Συρμό»:

Για τον δημοσιογράφο-εργάτη
Μέσα στις εφημερίδες διεξάγεται μία «ταξική πάλη»: ανάμεσα σ’ αυτούς που θέλουν να δημοσιεύσουν υπέρ του λαού και υπέρ της αλήθειας, και ανάμεσα σ’ εκείνους οι οποίοι θέλουν να οργανώσουν τη χειραγώγηση του λαού μέσα από τα μέσα ενημέρωσης.
O μαχόμενος δημοσιογράφος είναι μονίμως μαχόμενος, είναι μαχητής. Αυτό συμβαίνει απ’ την πρώτη στιγμή που ξεκινάει μέχρι το τέλος. Δεν ταξιδεύεις ποτέ με χθεσινά εισιτήρια και τα στερνά τιμούν τα πρώτα. Αυτό δεν είναι κάτι που γίνεται εύκολα και δεν είναι και κάτι που γίνεται μοναχικά. Η αντίληψη που δίνεται από τα «ομιλούντα ταγέρ» και τις «ομιλούσες γραβάτες» στην τηλεόραση για τους δημοσιογράφους είναι λάθος. Πολλοί δημοσιογράφοι είναι εργάτες, και έχουν τη συνείδηση την εργατική, της εργατικής τάξης.