Πάνε εννιά περίπου χρόνια από την ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία το 1999 και οι πληγές της πολύπαθης αυτής περιοχής δεν φαίνεται να κλείνουν εύκολα. Οι συνομιλίες για την οριστικοποίηση του καθεστώτος της περιοχής ναυάγησαν πριν από μερικές βδομάδες και γίνεται ορατό πλέον το ενδεχόμενο το Κόσσοβο να ανακηρύξει μονομερώς την απόσχισή του από τη Σερβία, η οποία κάθε άλλο παρά ειρηνική αναμένεται να είναι.

Μέχρι το 1992 το Κοσσυφοπέδιο ήταν αυτόνομη επαρχία της Σερβίας, μέσα στη Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Παρά τα όποια προβλήματα, ο –σε μεγάλο ποσοστό- αλβανικός πληθυσμός της περιοχής ζούσε ειρηνικά μαζί με τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου. Μετά την αιματηρή διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, το Κοσσυφοπέδιο γίνεται μέρος της «μικρής» Γιουγκοσλαβίας, δηλαδή της ένωσης Σερβίας και Μαυροβουνίου. Το 1996 εμφανίζεται στο προσκήνιο ο «Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσσόβου» (UCK) και ξεκινάει μια αιματηρή σύγκρουση με το σέρβικο στρατό. Το 1999 με πρόφαση τη συνεχιζόμενη αιματοχυσία στο Κόσσοβο το ΝΑΤΟ βομβαρδίζει για 78 μέρες τη Γιουγκοσλαβία, για «ειρηνευτικούς» λόγους, δήθεν για να προστατεύσει τους Κοσσοβάρους.

«Προσωρινή» κατοχή
Σήμερα το Κόσσοβο είναι ακόμα -τυπικά- αυτόνομη περιοχή της Σερβίας. Σύμφωνα, όμως, με την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (με την οποία «έληξε» η αιματηρή ιμπεριαλιστική επιδρομή στα Βαλκάνια) τελεί υπό την προσωρινή διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) μέχρι να διευθετηθεί το «τελικό καθεστώς» της περιοχής. Τη διοίκηση ασκεί η Αποστολή των ΗΕ στο Κόσσοβο (United Nations Interim Administration Mission in Kosovo – UNMIK) με την υποστήριξη της «ειρηνευτικής» δύναμης του ΝΑΤΟ στην περιοχή, της γνωστής μας KFOR. Σήμερα η KFOR αριθμεί περίπου 16.500 φαντάρους από 34 χώρες. Πρόσφατα αποφασίστηκε από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ η αποστολή επιπλέον ευρωενωσιακής «αστυνομικής και δικαστικής αποστολής» περίπου 1.800 αξιωματούχων, η οποία ουσιαστικά θα είναι μια στρατιωτική δύναμη με πολιτικό ρόλο για να αντικαταστήσει τη δύναμη του ΟΗΕ στην περιοχή.

Ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή της Ελλάδας
Η ελληνική κυβέρνηση της ΝΔ, δεν έμεινε φυσικά έξω από αυτό το χορό. Με δηλώσεις του ο πρωθυπουργός στη σύνοδο κορυφής στήριξε τη συμμετοχή της Ελλάδας στην «ευρωπαϊκή δύναμη» στο Κόσσοβο, επικαλούμενος τα «ελληνικά συμφέροντα» στην περιοχή. Βέβαια, ούτε λόγος δεν γίνεται για αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων που συμμετέχουν στην KFOR (685 Ελληνες φαντάροι σύμφωνα με το ΝΑΤΟ), τα οποία έστειλαν στο Κόσσοβο οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ το 1999 και τα οποία διατηρεί μέχρι σήμερα η κυβέρνηση της ΝΔ.

Γεύση ΝΑΤΟϊκής ελευθερίας
Κάτω από τη ΝΑΤΟϊκή κατοχή, το Κόσσοβο δεν μπορεί να παινευτεί ότι βιώνει την ελευθερία και την ευημερία που του υποσχέθηκαν οι Αμερικάνοι όταν βομβάρδιζαν ανηλεώς τη Γιουγκοσλαβία το 1999. Σήμερα στο Κόσσοβο το 41% των περίπου 2,2 εκατ. κατοίκων μαστίζεται από την ανεργία (κυρίως νέοι και γυναίκες). Ακόμα, αποκαλυπτική είναι η έκθεση του ΟΗΕ που μιλά για ένα ποσοστό 14% των κατοίκων του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο εξαθλιώνεται επιβιώνοντας με μόλις 70 λεπτά του ευρώ τη μέρα.

Την ίδια στιγμή η περιοχή έχει γίνει ο παράδεισος των ναρκωτικών και της σωματεμπορίας. Ο ΟΗΕ, σε έκθεσή του που παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Βελιγράδι, υπολογίζει ότι το 40% της ηρωίνης που εισάγεται στην Ευρώπη περνάει από το Κόσσοβο, ενώ η περιοχή είναι σταυροδρόμι του εμπορίου λευκής σαρκός. Καθόλου τυχαίο, αν αναλογιστεί κανείς ότι το οργανωμένο έγκλημα φαίνεται να έχει «γερές πλάτες» στην περιοχή. Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό του Αμερικάνου υποδιοικητή της αποστολής του ΟΗΕ Στίβεν Κουκ, του οποίου η θητεία δεν ανανεώθηκε (και ακολούθησε η άτακτη φυγή του από την περιοχή), επειδή κατηγορείται από τον ΟΗΕ για βαρύτατα αδικήματα, ανάμεσα στα οποία υπεξαίρεση τεράστιων χρηματικών ποσών και σχέσεις με δίκτυο εκπόρνευσης γυναικών.

Η γη των 13,5 δις
Η περιοχή του Κσσόβου έρχεται πέμπτη σε αποθέματα λιγνίτη στον κόσμο. Αδιαμφισβήτητα, το γεγονός αυτό (ακόμα κι από μόνο του) καθιστά το Κόσσοβο «περιοχή κλειδί» στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης (αφού επιπλέον δίπλα από το Κόσσοβο περνάνε οι σημαντικότεροι αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου που κατασκευάζονται στα Βαλκάνια) και πραγματικό χρυσωρυχείο για τους διεθνείς κολοσσούς της παραγωγής ενέργειας.

Εκτός από ενεργειακό χρυσωρυχείο, όμως, το Κόσσοβο είναι και πραγματικό χρυσωρυχείο. Χρυσός, άργυρος, νικέλιο, χρώμιο, μόλυβδος και άλλα μέταλλα βρίσκονται σε αφθονία στο υπέδαφός του. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι τη δεκαετία του 1980 στην περιοχή εξορυσσόταν το 70% του ορυκτού πλούτου της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας.

Το 2005, η παγκόσμια τράπεζα ανακοίνωσε μετά από έρευνα, ότι το υπέδαφος του Κοσσυφοπεδίου αξίζει 13,5 δις ευρώ. Επιπλέον, αποτελέσματα έρευνας που δόθηκαν πριν λίγο καιρό στη δημοσιότητα φανερώνουν ότι τα αποθέματα της χώρας σε χρυσό, νικέλιο και χρώμιο είναι μεγαλύτερα απ’ όσο υπολογίζονταν μέχρι πρόσφατα. Είναι, λοιπόν, να μην ανοίγει η όρεξη των πολυεθνικών με τέτοιες «ευκαιρίες επενδύσεων»;

Ολα για πούλημα
Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και κάτω από το αμφίβολο «προσωρινό» καθεστώς της περιοχής, πρώτο μέλημα της ΝΑΤΟϊκής διοίκησης στο Κόσσοβο ήταν η προώθηση και προστασία των ξένων (κυρίως αμερικάνικων) επενδύσεων στην περιοχή. Επίσημο νόμισμα της περιοχής κηρύχτηκε το γερμανικό μάρκο, το οποίο αντικαταστάθηκε αργότερα με το ευρώ, ενώ δόθηκαν και ειδικές εγγυήσεις για τις αμερικάνικες επενδύσεις.

Η UNMIK αναλαμβάνοντας ρόλο δημοπράτη ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή τις προσπάθειες να ιδιωτικοποιήσει τα ορυχεία της περιοχής, καθώς και άλλες μέχρι τότε δημόσιες επιχειρήσεις (τηλεπικοινωνίες, σιδηρόδρομοι, ταχυδρομεία κ.α.) συστήνοντας, μάλιστα, ειδική υπηρεσία που θα το αναλάβει (Kosovo Trust Agency – KTA). Σήμερα, η KTA προκηρύσσει το 30ο κύμα ιδιωτικοποιήσεων και φιλοδοξεί να πιάσει το στόχο που έχει οριστεί για την ιδιωτικοποίηση του 90% των δημόσιων επιχειρήσεων στην περιοχή. Μάλιστα, σε σχετικό φυλλάδιο, στο οποίο προωθούνται οι «μπίζνες στα Βαλκάνια», το Κόσσοβο διαφημίζεται σαν μια «φιλική» προς τους επενδυτές περιοχή με απλές διαδικασίες, μικρούς φόρους και… ευέλικτο εργατικό δυναμικό.

Κι όλα αυτά σε μια από τις πιο «προικισμένες» περιοχές της Ευρώπης, όπου ζει ένας από τους φτωχότερους λαούς. Οι αντιδράσεις του Κοσσοβάρικου λαού στα σχέδια εκποίησης του ορυκτού πλούτου της περιοχής, που εκφράστηκαν με διαδηλώσεις, απεργίες και καταλήψεις των ορυχείων της Τρέπτσα, αντιμετωπίστηκαν με δακρυγόνα και σφαίρες από τα ΝΑΤΟϊκά στρατεύματα, που υποτίθεται ότι βρίσκονται εκεί «για την ασφάλεια των Κοσσοβάρων».

Φανερές οι επιδιώξεις τους
Η δρομολογούμενη από ΝΑΤΟ και ΕΕ «ανεξαρτησία» του Κοσσυφοπεδίου εντάσσεται και στους ευρύτερους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ για την περιοχή των Βαλκανίων, μετά το 1992. Ο στόχος γνωστός: να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, που ξεκίνησε ήδη από τότε, σε μικρά ελεγχόμενα προτεκτοράτα κάτω από την επιρροή του ΝΑΤΟ και των συμμάχων του στην Ευρώπη.

Το δηλητήριο του εθνικισμού
Για να πραγματοποιήσουν αυτές τους τις επιδιώξεις, οι ιμπεριαλιστές χρησιμοποιούν το προσφιλές τους εργαλείο του εθνικισμού. Δεν δίστασαν ποτέ να υποθάλψουν και να κατευθύνουν υπαρκτούς και ανύπαρκτους εθνικισμούς για να σπείρουν τη διχόνοια ανάμεσα στους λαούς και να προκαλέσουν αιματηρές συγκρούσεις που θα οδηγήσουν στη βίαιη αλλαγή των συνόρων. Μόνος κερδισμένος ο ιμπεριαλισμός, ο οποίος στο τέλος έρχεται να απολαύσει τους καρπούς των «κόπων» του και φορώντας τη μάσκα του «προστάτη» και του «απελευθερωτή» να εγκαθιδρύσει την κυριαρχία του. Ετσι και σήμερα στο Κοσσυφοπέδιο, όπου το ΝΑΤΟ παρουσιάζεται ως «σύμμαχος» και «λυτρωτής» του κοσσοβάρικου λαού, την ίδια ώρα που εδραιώνει τη στρατιωτική του παρουσία στα Βαλκάνια και γίνεται ουσιαστικά κύριος του αμύθητου πλούτου της περιοχής, προς ώφελος των αμερικάνικων πολυεθνικών.

Σκληροί ανταγωνισμοί
Η περιοχή των Βαλκανίων έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο μάχης ανάμεσα στους Αμερικάνους και τους ανταγωνιστές τους, κυρίως τους Ρώσους, που δεν θέλουν να μείνουν έξω από τις εξελίξεις. Μέσα από τα Βαλκάνια περνάνε οι ζωτικής σημασίας για την «ενεργειακή ασφάλεια» της ΕΕ αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου και είναι λογικό ο ανταγωνισμός για την ηγεμονία στην περιοχή να είναι αδυσώπητος. Το Κόσσοβο είναι μόνο ένα χαρτί σ’ αυτήν τη σκληρή παρτίδα πόκερ που παίζεται σε βάρος των λαών των Βαλκανίων, με την ατζέντα να περιλαμβάνει κι άλλα θέματα, όπως η «αντιπυραυλική ασπίδα» των ΗΠΑ στην ανατολική Ευρώπη και η επέκταση του ΝΑΤΟ στην ίδια περιοχή.  

Φανερώνεται λοιπόν έτσι, πως οι λαοί των Βαλκανίων γίνονται άλλη μια φορά σφάγια στο βωμό των μονοπωλίων και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Γι’ αυτό και οι λαοί των Βαλκανίων πρέπει να δυναμώσουν την κοινή αντιιμπεριαλιστική τους πάλη για να αποτρέψουν την επαναχάραξη των συνόρων και να χαλάσουν τα σχέδια των ιμπεριαλιστών. Γιατί καμία συμφωνία κορυφής δεν μπορεί να διασφαλίσει την ειρηνική συμβίωση ανάμεσα στους λαούς των Βαλκανίων, παρά μόνο ο κοινός αγώνας ενάντια στον ιμπεριαλισμό.

Ηλίας Μπαλτάς